Rząd chwali się deregulacją i zapowiada drugi etap. „Musimy zmienić myślenie urzędników”

10 lutego minął rok od konferencji „Polska. Rok przełomu”, podczas której premier Donald Tusk zaprezentował strategię gospodarczą. Jej częścią miały być deregulacje, a premier rzucił wyzwanie Rafałowi Brzosce, szefowi InPostu, by przedstawił propozycje biznesu. Tak powstała grupa SprawdzaMy – Inicjatywa Przedsiębiorcy dla Polski.

– Strona społeczna miała przygotować 300 zmian, a rząd zobowiązał się w 100 dni przyjąć 100 z nich. Do tej pory z 522 postulatów zgłoszonych przez zespół deregulacyjny i ministerstwa do realizacji przyjęliśmy 354. Rząd zrealizował 193 zmiany, a 126 już weszło w życie. Przed nami jeszcze sto kilkadziesiąt zmian, bo zrealizujemy wszystkie przyjęte – mówi Maciej Berek, minister ds. nadzoru nad wdrażaniem polityki rządu i przewodniczący rządowego zespołu deregulacyjnego.

Spotkania na różnych szczeblach odbywały się po dwa-trzy razy w tygodniu. Niektóre postulaty były omawiane kilkukrotnie.

Zdaniem eksperta

To był przełom

Skala wdrożeń świadczy o przełamaniu wieloletniej bariery między administracją publiczną a środowiskiem przedsiębiorców. To nie jest jednorazowy projekt, lecz proces, który zmienia sposób myślenia o stanowieniu prawa w Polsce. Nasza Inicjatywa wyznaczyła nowy standard dialogu publicznego: oparty na danych, doświadczeniu praktyków i partnerskiej współpracy z rządem. Jeśli utrzymana zostanie ciągłość prac legislacyjnych i wdrożeniowych, SprawdzaMY może stać się trwałym elementem systemu stanowienia prawa – z realnym wpływem na konkurencyjność polskiej gospodarki i jakość regulacji.

Rafał Brzoska

pomysłodawca inicjatywy SprawdzaMY i członek jej komitetu sterującego

Jedna zmiana, tysiące beneficjentów

Choć zmiany mogą wydawać się punktowe i niewielkie, to niektóre mają znaczenie dla wielu przedsiębiorstw.

– Próg zamówień publicznych został przesunięty ze 130 do 170 tys. zł. Szacujemy, że dzięki temu w prostszych procedurach będą mogły zostać udzielone zamówienia warte ok. 1,5 mld zł. Ułatwi do dostęp wielu małym firmom. Jeden przepis działa na tysiące podmiotów – mówi Maciej Berek.

Opowiada też historię, która pokazuje, że niektóre wypełniane przez firmy obowiązki wcale nie mają podstaw prawnych.

– Strona społeczna przyniosła propozycję zmiany przepisów dotyczących PIT-11, by pracodawca nie musiał ich dostarczać w formie pisemnej. Gdy zapytaliśmy Ministerstwo Finansów, okazało się ku zaskoczeniu nas wszystkich, że nie ma takiego wymogu. MF wydało objaśnienie podatkowe: jest obowiązek udostępnienia, ale nie ma obowiązku wydrukowania. Nawet jeśli tylko część firm wydawała PIT-11 na papierze, a musiało tak być, skoro pojawił się postulat zniesienia tego, to jest to dla nich istotna zmiana – podkreśla minister.

Rządowi udało się też w listopadzie 2025 roku usunąć m.in. przepis, który zobowiązywał przedsiębiorców do drukowania i przechowywania przez pięć lat każdego elektronicznego zgłoszenia do ZUS.

Zaszczepić nową filozofię

– Suma tych drobnych zmian tworzy nową rzeczywistość. Teraz próbuję jeszcze bardziej wpłynąć na aparat państwowy, przez Rządowe Centrum Legislacji i Kancelarię Premiera, żeby nie nadregulowywać prawa – mówi Maciej Berek.

Przytacza sytuację sprzed dwóch tygodni: na Komitecie Stałym Rady Ministrów pojawił się projekt ustawy, która przewiduje opłatę za czynność wynoszącą 2,56 zł i co roku podlegającą waloryzacji.

– Czy na pewno musimy to regulować na poziomie ustawy? Wciąż powstają przeregulowane projekty. Musimy zmienić myślenie urzędników. Chcielibyśmy zaszczepić zmianę filozofii stanowienia prawa – zapowiada minister.

Zdaniem eksperta

Szeroki ekosystem

Deregulacja i upraszczanie prawa to procesy złożone, wymagające nie tylko wiedzy eksperckiej, ale również zrozumienia realiów życia gospodarczego, społecznego i administracyjnego. Doświadczenia ostatnich lat pokazują, że skuteczne zmiany nie mogą powstawać w izolacji ani w wąskich zespołach roboczych. Podstawą działania Inicjatywy SprawdzaMY jest szeroki ekosystem współpracy, w którym każda ze stron wnosi unikalną wartość. Tylko połączenie różnych perspektyw pozwala identyfikować realne bariery oraz projektować rozwiązania, które są zarówno merytoryczne, jak i społecznie akceptowalne.

Joanna Makowiecka-Gatza

prezes Pracodawców RP, członkini Komitetu Sterującego w inicjatywie SprawdzaMY

Więcej milczącej zgody

W trakcie są prace nad postulatem dotyczącym milczącej zgody.

– Trzymam rękę na pulsie i nie odpuszczę. To przykład pokazujący zderzenie w myśleniu urzędników i przedsiębiorców. Strona społeczna postulowała, by każdy brak reakcji oznaczał zgodę. To fajne w debacie akademickiej. Poprosiliśmy jednak ministerstwa o wskazanie postępowań, w których można wprowadzić taką zasadę. Nie do końca miały na to ochotę. RCL przygotował więc kilkadziesiąt zmian. Kilka ministerstw poprosiło, żeby je wykreślić z planów, bo nie jest możliwe, żeby organy wyrobiły się w ustawowym terminie. Nie zgadzam się na to. W takiej sytuacji musimy przedłużyć te terminy – mówi Maciej Berek.

Milcząca zgoda jest już faktem w kilku procedurach, w kilkunastu kolejnych się pojawi.

– W najbliższych tygodniach będziemy rozmawiać na Radzie Ministrów, czy jesteśmy w stanie pójść dalej – zapowiada minister.

Zdaniem eksperta

Usłyszeć przedsiębiorców

Model przyjęty w SprawdzaMY jasno rozdziela role: zespół inicjatywy odpowiada za identyfikację barier i przygotowanie merytorycznych propozycji deregulacyjnych, natomiast odpowiedzialność za ich dalsze losy spoczywa na Rządowym Zespole ds. Deregulacji, działającym we współpracy z Rządowym Centrum Legislacji oraz właściwymi resortami. Taka ciągłość nadzoru zwiększa szanse na to, że postulaty wypracowane oddolnie nie znikną w administracyjnym obiegu.To rozwiązanie wzmacnia transparentność procesu i ogranicza ryzyko sprowadzenia konsultacji społecznych do roli wyłącznie symbolicznej.

Wojciech Kostrzewa

członek komitetu sterującego w inicjatywie SprawdzaMY

Bez zmian w polityce migracyjnej

Rząd odrzucił część postulatów.

– Nie mogliśmy się zgodzić na zmiany, które by prowadziły do istotnych uszczupleń budżetowych, bo nie ma na to przestrzeni. Sprzeciwiliśmy się też postulatom sprzecznym z innymi dokumentami, np. dotyczącym zatrudniania cudzoziemców. Musieliśmy sobie poradzić z setkami nadużyć przy wydawaniu wiz. Dopiero gdy zapanujemy nad tym procesem, odpowiemy na te potrzeby. Zależy nam na mądrej migracji – podkreślił minister Berek.

Twierdzi, że kilka resortów zbiera dane dotyczące migracji. Nie ma jednak obecnie daty, kiedy polityka rządu w tej kwestii się zmieni.

– Na razie nie widzę takiej perspektywy. Kwestie bezpieczeństwa są priorytetowe. Rozumiemy potrzeby rynku pracy. Jednak powroty Polaków, pozytywny odbiór Polski w innych krajach mogą wywołać napływ pracowników z innych kierunków niż dotychczas – zaznacza minister.

Brak zgody rządu lub prezydenta

Nie będzie też uproszczonej procedury instalowania ładowarek do samochodów w garażach wielostanowiskowych.

– Mieliśmy kilka spotkań, zaprosiłem fachowców. Ostatecznie przyjęliśmy stanowisko Straży Pożarnej, która uważa, że instalacje wymagają bardzo precyzyjnej kontroli technicznej. Strona społeczna przyjęła te argumenty – mówi Maciej Berek.

18 zmian nie weszło w życie, bo zawetował je prezydent.

– Zaskoczyło nas to. Bardzo pilnowaliśmy, żeby realizować postulaty niepolityczne. Przepadł m.in. uproszczony rachunek za prąd, podniesienie progu mocy dla instalacji fotowoltaicznych, które wymagają zgody czy niższe kary za pomyłki księgowe. W tym ostatnim przypadku prezydent argumentował, że rząd odpowiada za pobór podatków i nie można pozwolić, żeby ktoś okradał państwo. Nie widzę związku, sankcje są nadmierne, a pomyłki księgowych nie uszczuplają wpływów podatkowych – twierdzi Maciej Berek.

Zapowiada, że rząd będzie próbował ponownie wprowadzić te zmiany.

Co dalej, rządzie?

Po – jak to określił – Deregulacji 1.0 zapowiada Deregulację 2.0. Pierwsze spotkanie odbędzie się w przyszłym tygodniu.

– W KPRM pod moim przewodnictwem dwa zespoły robocze pracują nad dwoma dużymi tematami. To zmiany w prawie podatkowym i przyspieszenie postępowań sądowych. Co do podatków: fajnie byłoby napisać nową ustawę o VAT, ale nie da się tego zrobić w kilka miesięcy. Kilka kwestii mamy uzgodnione z MF, to nie będą wyłącznie drobiazgi. Mamy ten rok, żeby przygotować zmiany. Jest na nie realna jeszcze w tej kadencji parlamentarnej – mówi Maciej Berek.

Zdaniem eksperta

Wykorzystać potencjał

Inicjatywa SprawdzaMY pokazuje, że realny wpływ obywateli i przedsiębiorców na kształt prawa jest możliwy pod warunkiem stworzenia trwałych, instytucjonalnych mechanizmów dialogu z administracją publiczną. Skala zaangażowania – ponad 16 tysięcy zgłoszonych propozycji, setki ekspertów i setki tysięcy oddanych głosów – potwierdza, że istnieje ogromny, niewykorzystany potencjał partycypacji społecznej w procesie stanowienia prawa.

Ryszard Chmura

członek komitetu sterującego w inicjatywie SprawdzaMY

Zapowiada, że Ministerstwo Rozwoju i Technologii będzie przygotowywać rocznie dwa-cztery pakiety deregulacyjne, zawierające po kilkanaście zmian.

– Gdyby prace się przedłużały, będziemy korzystać z naszych uprawnień – zapowiada Maciej Berek.

Główne wnioski

1. 10 lutego minął rok od konferencji, podczas której premier Tusk poprosił przedsiębiorców o przygotowanie propozycji deregulacyjnych. Strona społeczna miała przygotować 300 zmian, a rząd zobowiązał się w 100 dni przyjąć 100 z nich. Do tej pory z 522 postulatów zgłoszonych przez zespół deregulacyjny i ministerstwa rząd przyjął do realizacji 354, zrealizował 193 zmiany, a 126 już weszło w życie. Maciej Berek, minister ds. nadzoru nad wdrażaniem polityki rządu i przewodniczący rządowego zespołu deregulacyjnego, zapowiada realizację wszystkich przyjętych postulatów.
2. Spotkania na różnych szczeblach odbywały się po 2-3 razy w tygodniu. Niektóre postulaty były omawiane kilkukrotnie. Część z nich rząd odrzucił. Minister Berek wyjaśnia, że były to propozycje, które uszczupliłyby wpływy do budżetu lub są niezgodne z przyjętą polityką rządu. Dotyczy to np. polityki migracyjnej, która obecnie ogranicza dostęp do wiz i rząd nie przewiduje zmiany w najbliższym czasie.
3. Minister Berek zapowiada dalsze prace deregulacyjne, zmianę myślenia urzędników. Ujawnia też, że w KPRM od przyszłego tygodnia prace zaczną zespoły, które zajmą się zmianami w prawie podatkowym oraz przyspieszeniu procedur sądowych. Ministerstwo Rozwoju i Technologii będzie z kolei co roku przygotowywać pakiety deregulacyjne.