Gdy Europa z niepokojem obserwuje powrót Donalda Trumpa do Białego Domu, a nad relacjami transatlantyckimi ciąży cień wojny handlowej i przedłużającej się wojny w Ukrainie, nowy kanclerz Niemiec Friedrich Merz staje przed trudnym zadaniem odbudowy zaufania między Berlinem a Waszyngtonem. Jego pierwsza wizyta przebiegła bez kontrowersji, ale też bez konkretnych rezultatów. Zachowawcza taktyka Merza może być interpretowana zarówno jako realizm oparty na świadomości ograniczeń wobec nieprzewidywalnego partnera, jak i oznaka politycznej bezradności.

Holenderska koalicja rządowa rozpada się po niespełna roku u władzy. Powodem jest decyzja Geerta Wildersa o wycofaniu jego skrajnie prawicowej Partii na rzecz Wolności (PVV) z rządu w związku z narastającym konfliktem wokół polityki azylowej. Holandia stoi teraz w obliczu przedterminowych wyborów i kolejnego etapu politycznej niestabilności.

Rząd Merza zmienia ton w relacjach z Izraelem równo 60 lat po nawiązaniu tej szczególnej więzi. Po raz pierwszy Berlin formułuje publicznie otwartą krytykę wobec rządu Netanjahu, w tym wobec działań izraelskiej armii w Strefie Gazy. Nie wyklucza konkretnych konsekwencji, takich jak ograniczenie eksportu broni. Niemcy nie chcą konfrontacji w stosunkach z państwem żydowskim. Mówią jednak jasno: przyjaźń nie oznacza zgody na wszystko.

Kanclerz Friedrich Merz ogłasza, że nadeszła dekada obronności. Rząd Niemiec zamierza docelowo wydawać na obronność ponad 200 mld euro rocznie i osiągnąć cel 5 proc. PKB na początku przyszłej dekady. Wielkie zakupy zbrojeniowe dla Bundeswehry mają umożliwić ochronę nie tylko własnego terytorium, ale także całego kontynentu. Zagrożeniem dla ambitnych planów są kadry, polityczna i społeczna akceptacja oraz trwałość finansowania.

Nowa polityka migracyjna rządu Friedricha Merza uderza w fundamenty unijnej współpracy. Polska sprzeciwia się jednostronnym decyzjom Berlina, odrzuca zawracanych migrantów i ostrzega przed konsekwencjami dla relacji bilateralnych i samej Unii Europejskiej.

W najbliższą niedzielę Portugalia ponownie stanie przed wyborczym wyzwaniem, w atmosferze skandali i politycznej niepewności. To już trzecie przedterminowe wybory w ciągu trzech lat, odbywające się w cieniu kolejnej afery korupcyjnej, która doprowadziła do upadku rządu Luísa Montenegro. Na scenie politycznej od kilku lat rośnie w siłę skrajna prawica, a tradycyjne partie tracą grunt pod nogami, co zapowiada dalsze trudności w wyłonieniu stabilnej większości parlamentarnej i przedłużenie okresu politycznego impasu.

Friedrich Merz został kanclerzem Niemiec dopiero w drugiej turze głosowania w Bundestagu, po porażce w pierwszej – dzień po podpisaniu umowy koalicyjnej. Polityczny chaos obnażył kruchość sojuszu CDU/CSU i SPD już na starcie, a Merz obejmuje urząd w cieniu skandalu i presji ze strony rosnącej w siłę, uznanej za ekstremistyczną, Alternatywy dla Niemiec.