Sławosz Uznański-Wiśniewski dla XYZ: infrastruktura kosmiczna poprawia warunki naszego życia

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Dr Sławosz Uznański-Wiśniewski, drugi Polak w historii, który poleciał w kosmos, i pierwszy, który przebywał na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, był gościem studia XYZ podczas 3. Kongresu Zdrowe Miasta w Warszawie. Wydarzenie zgromadziło samorządowców, naukowców oraz przedstawicieli biznesu i organizacji społecznych. Dyskutowali oni o wyzwaniach stojących przed współczesnymi miastami i kierunkach ich zrównoważonego rozwoju.

Kosmos uczy gospodarki cyrkularnej

Zdaniem naszego rozmówcy technologie kosmiczne mają bezpośredni wpływ na jakość życia na Ziemi. Przykładem są rozwiązania satelitarne, które pomagają planować i rozwijać nowoczesną infrastrukturę miejską. Szczególne znaczenie ma obserwacja Ziemi.

– Współczesne konstelacje satelitarne stanowią swoiste „oczy na planetę”. Pozwalają monitorować zmiany zachodzące w środowisku i gromadzić dane niezbędne do podejmowania decyzji dotyczących infrastruktury, urbanizacji czy zarządzania zasobami naturalnymi – przekonywał polski astronauta.

Podkreślił również, że dobrze zaprojektowane miasto powinno zachęcać mieszkańców do aktywności fizycznej. O jej znaczeniu wie z własnego doświadczenia.

– Dorastałem jako sportowiec, dlatego ten aspekt jest dla mnie szczególnie ważny. Zdrowy tryb życia to bowiem podstawa zarówno dla sportowca, jak i astronauty – zauważył Sławosz Uznański-Wiśniewski.

Dorastałem jako sportowiec, dlatego wiem, że zdrowy tryb życia to podstawa zarówno dla sportowca, jak i astronauty.

Zdaniem astronauty Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) może być wzorem racjonalnego wykorzystania zasobów. Stanowi bowiem przykład gospodarki obiegu zamkniętego, w której ograniczone zasoby muszą być wykorzystywane możliwie efektywnie.

– Astronauta zużywa tam około litra wody dziennie, podczas gdy mieszkaniec kraju rozwiniętego wykorzystuje każdego dnia od 100 do 200 litrów. To właśnie w takich warunkach opracowywane są rozwiązania pozwalające efektywniej gospodarować zasobami, które z czasem mogą znaleźć zastosowanie również na Ziemi – mówił Sławosz Uznański-Wiśniewski.

Rośnie świadomość znaczenia technologii kosmicznych

Czy Polska jest gotowa do szerszego wykorzystywania technologii kosmicznych? Według Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego wciąż mamy w tej dziedzinie duży potencjał rozwoju. Europa dysponuje już ogromnymi zasobami danych dzięki programowi Copernicus, jednemu z największych na świecie systemów obserwacji Ziemi, finansowanemu przez Unię Europejską i rozwijanemu przy udziale Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Program dostarcza danych dotyczących m.in. klimatu, środowiska i zmian zachodzących na naszej planecie.

Zdaniem astronauty z takich informacji może korzystać praktycznie każdy.

– Już dziś są one wykorzystywane choćby w rolnictwie przy ubieganiu się o unijne dopłaty. Pomagają bowiem określać powierzchnię upraw czy monitorować ich efektywność. Większość z nas korzysta z danych satelitarnych na co dzień. I to często nawet nie zdając sobie z tego sprawy – zauważył nasz rozmówca.

Jak podkreślił Sławosz Uznański-Wiśniewski, od czasu jego wyboru do korpusu astronautów ESA w 2022 r. świadomość znaczenia technologii kosmicznych w Polsce wyraźnie wzrosła. Dotyczy to zarówno polityków, jak i społeczeństwa.

Jeszcze cztery lata temu nie do końca zdawaliśmy sobie sprawę z tego, jak dużą rolę technologie kosmiczne odgrywają w naszym życiu. Dziś wiemy, że mają znaczenie dla bezpieczeństwa, obronności i nowoczesnej gospodarki.

– Jeszcze cztery lata temu nie do końca zdawaliśmy sobie sprawę z tego, jak dużą rolę technologie kosmiczne odgrywają w naszym życiu. Dziś wiemy, że są one elementem infrastruktury krytycznej i mają znaczenie dla bezpieczeństwa, obronności, planowania przestrzennego, nowoczesnej gospodarki, ochrony środowiska, rolnictwa, edukacji czy nauki – mówił polski astronauta.

Jego zdaniem jednym z najważniejszych wyzwań stojących przed Polską jest rozwój własnych technologii i kompetencji, które w przyszłości mogłyby stać się również polskimi produktami eksportowymi. Szczególne znaczenie ma w tym kontekście utworzenie w Warszawie centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej.

– To niewątpliwie nasz duży sukces, ale też dowód zaufania ze strony ESA. Będzie to bowiem pierwsza placówka Agencji poza krajami założycielskimi oraz pierwsze tego typu centrum technologiczne w Europie Środkowo-Wschodniej. Daje to naszemu krajowi pozycję regionalnego lidera, ale jednocześnie nakłada obowiązek mądrego wykorzystania tej szansy – podkreślił Sławosz Uznański-Wiśniewski.

Kosmiczne ambicje Europy

Pytany o najbardziej perspektywiczne kierunki rozwoju branży kosmicznej, Sławosz Uznański-Wiśniewski wskazuje przede wszystkim programy eksploracji kosmosu. Jak podkreśla, Europa zamierza przeznaczyć na ten cel ogromne środki. Jedną z ambicji europejskiego sektora kosmicznego jest rozwój własnych zdolności do załogowych lotów orbitalnych.

Na eksplorację kosmosu Europa planuje przeznaczyć ogromne środki, a ambicją europejskiego sektora kosmicznego jest stworzenie własnych zdolności do załogowych lotów na orbitę.

– Wracam właśnie ze Światowego Szczytu Kosmicznego w Paryżu. Było to wydarzenie najwyższej rangi, pod patronatem prezydenta Emmanuela Macrona, z udziałem przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen. Usłyszeliśmy tam deklaracje bardzo znaczących inwestycji. Francja zapowiedziała przeznaczenie dodatkowych 20 mld euro na technologie kosmiczne do 2030 r. Mówiono też o nowym europejskim planie finansowania sektora kosmicznego obejmującym 131 mld euro. To ogromne środki. Europa musi się nauczyć dobrze je wykorzystywać, a Polska powinna znaleźć w tym ekosystemie swoje miejsce – zauważył nasz rozmówca.

Jednym z europejskich celów jest uzyskanie samodzielnych zdolności do realizacji załogowych lotów kosmicznych.

– O skali ambicji świadczą słowa prezydenta Macrona, który wyraził nadzieję, że w ciągu najbliższej dekady europejscy astronauci polecą na orbitę na pokładzie europejskiej kapsuły wyniesionej przez europejski system transportowy – mówił Sławosz Uznański-Wiśniewski.

Równie istotny jest program Artemis, w którym uczestniczy Europa, a Polska dołączyła do międzynarodowych ram współpracy poprzez podpisanie porozumienia Artemis Accords. Celem programu jest nie tylko powrót człowieka na Księżyc, lecz także stworzenie warunków umożliwiających długotrwałą obecność ludzi na Srebrnym Globie.

– Oznacza to konieczność budowy całej infrastruktury krytycznej, a więc systemów komunikacji, nawigacji i obserwacji, źródeł energii opartych na panelach słonecznych i reaktorach jądrowych, autonomicznych systemów transportowych czy habitatów dla ludzi – zauważył nasz rozmówca.

Jego zdaniem takie przedsięwzięcia nie tylko otwierają drogę do dalszej eksploracji kosmosu, lecz także przyspieszają rozwój technologii. Te z czasem mogą znaleźć zastosowanie na Ziemi. Dotyczy to m.in. infrastruktury, bezpieczeństwa i nowoczesnej gospodarki.

Organizatorami Kongresu Zdrowe Miasta, którego gościem był polski astronauta, są Grupa LUX MED, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie oraz Open Eyes Economy – ruch społeczny promujący ekonomię wartości, zgodnie z którą rozwój gospodarczy powinien uwzględniać nie tylko wyniki ekonomiczne, lecz także dobrostan ludzi, jakość życia i odpowiedzialność za środowisko. Ruch reprezentuje Fundacja Gospodarki i Administracji Publicznej (GAP). Patronat honorowy nad wydarzeniem objęły cztery ministerstwa oraz prezydent m.st. Warszawy.

Główne wnioski

1. Dane satelitarne wspierają coraz więcej dziedzin gospodarki. Są wykorzystywane m.in. w rolnictwie, ochronie środowiska i planowaniu przestrzennym, choć wielu użytkowników nie zdaje sobie sprawy z ich codziennego znaczenia. Technologie kosmiczne stają się również ważnym elementem infrastruktury krytycznej.
2. Międzynarodowa Stacja Kosmiczna pokazuje, jak efektywnie gospodarować ograniczonymi zasobami. Rozwiązania opracowywane na potrzeby misji kosmicznych, zwłaszcza systemy odzyskiwania i ponownego wykorzystywania wody, mogą wspierać bardziej zrównoważone gospodarowanie zasobami na Ziemi.
3. Europa zwiększa ambicje w sektorze kosmicznym. Planuje wielomiliardowe inwestycje, rozwój własnych zdolności do załogowych lotów orbitalnych oraz udział w programach eksploracji Księżyca. Polska ma szansę umocnić pozycję regionalnego ośrodka technologii kosmicznych, wykorzystując krajowe kompetencje i współpracę z ESA.

Artykuł powstał na zlecenie LUX MED.