Coraz więcej młodych ludzi ma prawicowe poglądy

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Centrum Badania Opinii Społecznej opublikowało najnowsze wyniki cyklicznych badań młodzieży. Na potrzeby „Młodzież 2025” przeprowadzono rozmowy z grupą 1506 uczniów szkół ponadpodstawowych z 65 klas z 56 lokalizacji. Przeprowadzono je między 31 października a 28 listopada 2025 r.

Przyjrzyjmy się danym dotyczącym poglądów politycznych badanych. Widać tu kilka tendencji.

Na tle ogółu dorosłych znacznie mniejsza grupa młodych jest w stanie sprecyzować swoje poglądy polityczne. Wśród dorosłych ten problem ma 13 proc., a u nastolatków aż 40 proc.

27 proc. młodzieży o prawicowych poglądach

Podobnie jak u zdeklarowanych politycznie dorosłych największą grupę stanowią nastolatkowie deklarujący poglądy prawicowe. To 27 proc. młodych. Poglądy lewicowe deklaruje co piąty badany uczeń (20 proc.). Centrowe deklaruje zaledwie 14 proc. badanych nastolatków.

O ile w przypadku dorosłych różnice w porównaniu z 2021 r. (kiedy to przeprowadzono poprzednie badanie młodzieży) są niewielkie, to u młodych widać spory wzrost odsetka osób deklarujących poglądy prawicowe.

W 2021 r. było to zaledwie 11 proc. młodych. Stanowili oni najmniejszą grupę zdeklarowanych politycznie nastolatków (12 proc. deklarowało poglądy centrowe, 25 proc. lewicowe, a ponad połowa była niesprecyzowana). Cztery lata później grupa młodych o prawicowych poglądach stanowi już 27 proc.

Różnice w poglądach między płciami

Autorzy badania przywołują protesty po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2020 r. jako punkt odniesienia dla udziału młodych w protestach społecznych. W 2021 r. aż 35 proc. uczniów szkół ponadpodstawowych deklarowało udział w takich wydarzeniach w ciągu minionego roku. Cztery lata później odsetek uczniów mających za sobą taką aktywność wyniósł zaledwie 8 proc.

Także w 2021 r. udział w protestach częściej deklarowały dziewczęta (46 proc.) niż chłopcy (26 proc.). W 2025 r. w przypadku obu płci były to niewielkie odsetki (9 proc. dziewcząt do 8 proc. chłopców).

61 proc. chłopców za prawicą

W 2021 r. widać też szczyt poglądów lewicowych zarówno u dziewcząt, jak i u chłopców. Szczyty te mają jednak różne wysokości.

Zaznaczyć należy jednak, że chodzi o tych chłopców i dziewczęta, którzy sprecyzowali swoje poglądy.

W przypadku chłopców w 2021 r. poglądy lewicowe deklarowało 32 proc. Różnice na tle reprezentacji pozostałych poglądów nie były duże. Poglądy centrowe deklarowało 31 proc., a prawicowe 37 proc. Ówcześni młodzi są już dorośli, a obecni uczniowie szkół ponadpodstawowych znacznie różnią się w deklarowanych poglądach.

U chłopców w 2025 r. poglądy prawicowe wciąż przeważają, jednak wynoszą one aż 61 proc. Centrowe poglądy zadeklarował jedynie co piąty chłopiec, a lewicowe mniej niż co piąty (19 proc.).

Wykres interaktywny

Pełny ekran

U dziewcząt przeważa lewica, ale...

U dziewcząt ze sprecyzowanymi politycznie poglądami wciąż przeważają te lewicowe. Według najnowszych badań to jednak mniejsza grupa niż w 2021 r., kiedy wyrok TK wyprowadził kobiety na ulice. Wtedy lewicowe poglądy deklarowało aż 69 proc. dziewcząt (najwięcej w porównywanych latach). Centrowe poglądy deklarowało wtedy 19 proc., a prawicowe 12 proc.

W 2025 r. lewicowe poglądy deklaruje ponad połowa (52 proc.) dziewcząt o sprecyzowanych poglądach. Wzrósł odsetek nastolatek o poglądach centrowych (26 proc.) i prawicowych (22 proc.).

Wykres interaktywny

Pełny ekran

Autorzy badania porównują obecnie deklarowane przez chłopców poglądy do stanu z 2013 r. i 2016 r. Wtedy prawicowy sentyment również stanowił wyraźną większość wśród chłopców. Były to końcówka rządów PO-PSL i początek rządów PiS.

Badacze wiążą także umiejętność odnalezienia się w podziale na lewicę, centrum i prawicę z typem szkoły. W szkołach branżowych dominują poglądy prawicowe (31 proc. w technikach i 22 proc. w szkołach branżowych, zawodowych). Na równym poziomie poglądy lewicowe i prawicowe są w liceach ogólnokształcących (po 24 proc.).

W porównaniu z 2021 r. we wszystkich typach szkół ponadpodstawowych poglądy lewicowe straciły na popularności. Prawicowe zyskały. We wszystkich typach szkół uczniowie częściej niż uczennice potrafią określić swoje poglądy polityczne na osi lewica-centrum-prawica. Również to chłopcy są znacznie bardziej prawicowi niż ich szkolne koleżanki.

Ulubiona partia?

W badaniu zapytano młodych o preferencje partyjne. Spora część z nich nie wskazała żadnej partii jako ulubionej. Ulubionej partii nie miało aż 41 proc. badanych, a 33 proc. było niezdecydowanych.

Zaledwie 26 proc. badanych uczniów ostatnich klas szkół ponadpodstawowych mogło wskazać ulubioną partię polityczną. To i tak wyższy wynik niż w latach 2013-2021. W 2021 r. było to zaledwie 19 proc. badanych.

Spośród młodych określających się światopoglądowo, największy problem ze wskazaniem ulubionej partii miały osoby o poglądach centrowych. Badani o centrowych poglądach wskazywali ulubioną partię nieco częściej niż uczniowie ostatnich klas z 2021 r.

Faworytem jest Konfederacja

Wśród osób o sprecyzowanych preferencjach partyjnych, największym poparciem cieszy się Konfederacja. Wskazał ją co dziesiąty badany uczeń.

Dwa razy mniejsza jest popularność partii Razem. Po 4 proc. wskazań miały Koalicja Obywatelska oraz Prawo i Sprawiedliwość. Po 1 proc. miały Nowa Lewica i Konfederacja Korony Polskiej. Pozostałe partie polityczne wskazywano incydentalnie. Ich łączne poparcie wyniosło 1 proc.

W ogóle uczniów deklarujących poglądy prawicowe Konfederację wskazuje aż 30 proc. osób o takich poglądach. Dalej są PiS (8 proc.) i Konfederacja Korony Polskiej (4 proc.). Wśród uczniów o poglądach lewicowych przoduje partia Razem. Wskazało ją 22 proc. młodych o lewicowych poglądach. Za nią jest KO (13 proc.) i Nowa Lewica (7 proc.).

U młodych o poglądach centrowych, którym najtrudniej wskazać ulubioną partię, jest spory rozstrzał. Najwięcej z nich wskazało KO (7 proc.), a dalej były Konfederacja (6 proc.), Razem (5 proc.) oraz PiS (4 proc.).

U chłopców kolejność wyglądała następująco: Konfederacja (18 proc.), PiS (5 proc.), Razem (5 proc.), KO (4 proc.). Z kolei u dziewcząt po 5 proc. wskazań miały KO i Razem, Konfederacja 3 proc., a po 2 proc. miały Nowa Lewica i PiS.

Wzrost prawicowego nastawienia wśród młodzieży potwierdzają też inne dane z raportu. Widać to w badaniach płaszczyzn będących częstymi osiami sporów światopoglądowych jak stosunek do mniejszości seksualnych, Unii Europejskiej i migrantów.

Chłopcy częściej niż dziewczęta przyznają, że integracja Polski z Unią Europejską przyniosła więcej korzyści niż strat. Uważa tak 21 proc. i tylko 6 proc. dziewcząt.

Wśród dziewcząt widać bardziej prounijne nastawienie niż u ich kolegów. Wciąż jednak grupa pozytywnie oceniająca bilans korzyści z członkostwa w Unii jest wśród chłopców najliczniejsza. Stanowi 34 proc.

Topnieje akceptacja dla mniejszości seksualnych

Na przestrzeni czterech lat zmienił się także poziom akceptacji młodych dla osób LGBT+. Porównano nowe dane z danymi z 2021 r., kiedy to badano ten poziom po raz pierwszy.

Choć wśród ogółu dorosłych poziom akceptacji dla mniejszości seksualnych wzrósł (z 37 proc. do 43 proc.), to u młodych zmalał. W 2021 r. niechęć do przedstawicieli mniejszości seksualnych czuł co piąty nastolatek, 19 proc. czuło obojętność, a aż 61 proc. deklarowało akceptację.

Cztery latach później niechęć do osób LGBT+ zadeklarowało 34 proc. młodych, 21 proc. czuło obojętność, a akceptację 45 proc.

Według autorów badania, zmiany te mogą być efektem przekształceń społeczno-politycznych, rosnącej polaryzacji w debacie publicznej lub światopoglądowego przedefiniowania się części młodych. Kierunek zmian w obu grupach jest więc odmienny: wśród dorosłych akceptacja rośnie, a u nastolatków maleje.

Widoczny jest wysoki odsetek niechęci do osób LGBT+ wśród młodych o poglądach prawicowych. Aż 65 proc. z nich deklaruje niechęć, 22 proc. obojętność, a 13 proc. akceptację. Wśród centrystów akceptację deklaruje połowa tej grupy, 23 proc. deklaruje obojętność, a 26 proc. niechęć. Najwyższym poziomem akceptacji cechują się młodzi o poglądach lewicowych. Wynosi on 60 proc., podczas gdy obojętność wynosi 9 proc., a niechęć 11 proc.

Zróżnicowanie jest widoczne również na tle płciowym. Wśród młodych mężczyzn niechęć wobec osób LGBT+ deklaruje aż 57 proc. Obojętność deklaruje 19 proc, a akceptację 24 proc. Wśród młodych kobiet niechęć okazuje 13 proc., obojętność 24 proc., a akceptację 63 proc.

Migranci? Ostrożność

Po raz pierwszy badacze przyjrzeli się stosunkowi młodych do cudzoziemców. Tłumaczą to istotną rolą migracji w polskiej debacie publicznej, a także przybyciem do Polski uchodźców z Ukrainy.

Zaufanie wobec cudzoziemców deklarowało 15 proc. młodych. Aż 66 proc. deklarowało ostrożność. Znacznie częściej taki pogląd prezentowali chłopcy (71 proc.) niż dziewczęta (63 proc.). Częściej odpowiadali tak również młodzi deklarujący poglądy prawicowe (84 proc.) niż lewicowe (45 proc.).

Wobec migrantów przeważa nastawienie negatywne (43 proc.). Pozytywne prezentuje co trzeci badany uczeń (34 proc.). Negatywny stosunek częściej prezentują chłopcy (52 proc.) niż dziewczęta (34 proc.), a także uczniowie deklarujący poglądy prawicowe (65 proc.) niż lewicowe (22 proc.).

Główne wnioski

1. Z badania CBOS „Młodzież 2025” wynika, że w ostatnich latach znacznie wzrósł odsetek młodych o poglądach prawicowych. Zmiany są szczególnie widoczne wśród chłopców. Aż 61 proc. spośród chłopców o sprecyzowanych poglądach deklaruje sympatie prawicowe. Wśród dziewcząt o sprecyzowanym światopoglądzie wciąż przeważają poglądy lewicowe. Ich poziom jest jednak niższy niż w poprzednim badaniu.
2. Znaczna większość badanych uczniów nie była w stanie wskazać ulubionej partii politycznej. Spośród tych, którzy mają faworyta na scenie politycznej, najwięcej wskazało Konfederację. Najczęściej wskazują ją nie tylko młodzi o poglądach prawicowych, ale także chłopcy. Dziewczęta częściej wskazywały KO i Razem.
3. Znacząco spadł poziom akceptacji dla osób LGBT+. Wzrosła niechęć wobec mniejszości seksualnych. U młodych ta akceptacja maleje, choć u ogółu dorosłych wzrasta. Niechęć ta jest szczególnie widoczna u chłopców. Również u nich widać większe nastroje antyunijne i antymigranckie.