Europa na rozdrożu. Henryka Bochniarz: grozi nam stopniowa marginalizacja

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Dr Henryka Bochniarz była gościnią studia XYZ podczas 15. Europejskiego Forum Nowych Idei (EFNI), które odbyło się w Sopocie w dniach 14–16 października. Trzydniowa konferencja poświęcona była globalnym trendom, nowym ideom i przyszłości Europy. Uczestnicy dyskutowali m.in. o bezpieczeństwie, gospodarce i sytuacji międzynarodowej.

Europa musi przyspieszyć, by nie stracić znaczenia

Zdaniem Henryki Bochniarz Europa potrzebuje sprawniejszych mechanizmów podejmowania decyzji oraz większej spójności politycznej i gospodarczej. Rozmówczyni XYZ zwraca uwagę, że wobec rosnącej potęgi Chin, zmian w relacjach transatlantyckich i nasilającej się globalnej konkurencji nawet największe państwa UE nie są w stanie skutecznie działać w pojedynkę. Tylko bardziej zintegrowana Unia ma szansę utrzymać pozycję jednego z najważniejszych ośrodków gospodarczych świata. Bez dalszego zacieśniania współpracy państwa członkowskie mogą stopniowo tracić znaczenie i wpływ na globalne procesy gospodarcze.

– Albo więc Europa będzie jednym z najsilniejszych obozów gospodarczych na świecie, albo będziemy skazani na stopniową marginalizację – przekonuje Henryka Bochniarz.

Jej zdaniem Unia Europejska powinna dążyć do głębszej integracji i usprawnienia procesu decyzyjnego, nawet jeśli wymagałoby to odejścia od jednomyślności w niektórych obszarach. Obecny model, oparty na poszukiwaniu kompromisu między państwami członkowskimi, pozostaje wartościowy, ale w obliczu narastających wyzwań geopolitycznych może prowadzić do paraliżu decyzyjnego. Dlatego warto rozważyć szersze stosowanie głosowania większościowego, które pozwoliłoby Unii szybciej podejmować decyzje i sprawniej realizować wspólne projekty.

Europa potrzebuje własnych technologii

Henryka Bochniarz podkreśla również, że Polska powinna aktywnie uczestniczyć w tworzeniu europejskich regulacji już na etapie ich przygotowywania, zamiast reagować dopiero na gotowe rozwiązania. Równie ważne jest budowanie europejskiej suwerenności technologicznej. Wymaga to większych inwestycji we własne technologie i innowacje. Europa nie powinna być uzależniona od rozwiązań rozwijanych w Stanach Zjednoczonych czy Chinach. Jak zaznacza rozmówczyni XYZ, trudno mówić o rzeczywistej niezależności gospodarczej i politycznej, jeśli kluczowe dane i technologie pozostają pod kontrolą podmiotów spoza Europy.

– Zamiast jedynie wykorzystywać amerykańskie czy chińskie rozwiązania, powinniśmy mieć własne. Trudno dziś mówić o suwerenności, jeśli bazuje się jedynie na cudzych technologiach i nie wie się, co się dzieje z danymi – ostrzega Henryka Bochniarz.

Jej zdaniem zarówno Europa, jak i Polska mają jeszcze wiele do zrobienia w dziedzinie innowacyjności. Jednym z najważniejszych wyzwań pozostaje edukacja, która zbyt często tłumi kreatywność i przedsiębiorczość młodych ludzi, zamiast je rozwijać.

Jak budować polskie przywództwo w Brukseli?

Henryka Bochniarz odpowiada też na pytanie, jak wzmocnić pozycję Polski w Brukseli. Jej zdaniem nasz kraj może skutecznie budować swoją pozycję lidera w Unii Europejskiej dzięki stałej obecności w unijnych instytucjach, aktywnemu uczestnictwu w procesie legislacyjnym oraz umiejętnemu budowaniu koalicji i wypracowywaniu kompromisów. Sama siła argumentów nie wystarczy jednak bez odpowiednio mocnej pozycji gospodarczej państwa. Przez lata Polska była postrzegana jako kraj nadrabiający dystans rozwojowy. Dziś coraz częściej staje się partnerem, którego doświadczenia i rozwiązania budzą zainteresowanie innych państw.

– Gdybyśmy nawet byli najlepszymi ekspertami, ale nasz kraj nie byłby na etapie rozwoju, na którym teraz jest, to nie słuchano by nas tak uważnie, jak to się w tej chwili dzieje – podkreśla Henryka Bochniarz.

Jednocześnie przestrzega przed nadmiernym samozadowoleniem z osiągniętej pozycji.

– Nie możemy spocząć na laurach i przesadnie napawać się swoim sukcesem. Znamy przecież przykłady krajów, takich jak Japonia, które miały kiedyś pozycję liderów i były stawiane za wzór, a dziś mają kłopoty – apeluje Henryka Bochniarz.

Prezydentka-założycielka Konfederacji Lewiatan zwraca uwagę, że Polska dysponuje wyjątkowym doświadczeniem transformacji gospodarczej. W niestabilnej sytuacji geopolitycznej może stać się ono źródłem przewagi konkurencyjnej. Przejście od gospodarki centralnie planowanej do rynkowej wymagało odwagi, elastyczności i umiejętności działania w warunkach niepewności. Te kompetencje pozostają cennym kapitałem również dziś, w epoce sztucznej inteligencji i nowych technologii. Tymczasem Polacy zbyt często nie doceniają własnych sukcesów i globalnej obecności rodzimych marek. Zdaniem Henryki Bochniarz warto budować przyszły rozwój właśnie na doświadczeniu przedsiębiorczości i zdolności do adaptacji. To one pozwoliły Polsce dokonać cywilizacyjnego skoku w ciągu ostatnich trzech dekad. Ten kapitał może okazać się równie wartościowy jak wieloletnie tradycje gospodarcze państw Europy Zachodniej.

Nowe idee? Powrót do starych wartości

Prowadzący rozmowę Paweł Sołtys, nawiązując do nazwy forum, pyta również o nowe idee, którymi powinni kierować się liderzy biznesu. Odpowiedź Henryki Bochniarz może zaskakiwać.

– Tak naprawdę to powinien być powrót do starych idei. A więc do fundamentalnych wartości, które powinny stanowić podstawę rozwoju gospodarczego i społecznego – ocenia Henryka Bochniarz.

Jej zdaniem w świecie rosnącej niepewności, podważania dotychczasowych zasad i gwałtownych zmian technologicznych szczególnego znaczenia nabierają zaufanie, budowanie trwałych relacji oraz szacunek dla drugiego człowieka. Firmy i instytucje nie powinny koncentrować się wyłącznie na wskaźnikach efektywności. Równie ważne są wiarygodność i przestrzeganie zasad, które w dłuższej perspektywie mogą budować trwałą przewagę konkurencyjną.

Europejskie Forum Nowych Idei organizuje Konfederacja Lewiatan we współpracy z miastem Sopot i BusinessEurope. Jednym z patronów medialnych wydarzenia był portal XYZ.

Główne wnioski

1. Polska powinna odgrywać większą rolę w kształtowaniu polityki Unii Europejskiej. Zdaniem Henryki Bochniarz nasz kraj przestał być jedynie państwem nadrabiającym zaległości i ma dziś potencjał, by aktywnie współtworzyć europejskie regulacje. Wymaga to jednak obecności w Brukseli, budowania koalicji i wykorzystania doświadczeń polskiej transformacji gospodarczej.
2. Bez głębszej integracji i własnych technologii Europa ryzykuje stopniową marginalizację. Sprawniejsze podejmowanie decyzji, większa spójność polityczna i gospodarcza oraz inwestycje w innowacje są niezbędne, aby Unia Europejska mogła skutecznie konkurować ze Stanami Zjednoczonymi i Chinami.
3. O przyszłej pozycji Polski i Europy zadecydują nie tylko gospodarka i technologie, lecz także wartości. Henryka Bochniarz podkreśla znaczenie edukacji, przedsiębiorczości i zdolności do adaptacji, ale przypomina również o zaufaniu, wiarygodności i szacunku dla drugiego człowieka jako fundamentach trwałego rozwoju.