Zaloguj się 
Dzieje się!
Wspólna lista daje koalicji większość. PiS z Morawieckim może ją odebrać (ANALIZA)
Z symulacji XYZ wynika, że tylko wspólna lista KO, Lewicy, PSL i Polski 2050 daje koalicji większość – 236 mandatów. Jeśli jednak PiS połączy siły z Rozwojem Plus Mateusza Morawieckiego, wynik spadnie do 226. Nawet jedna lista nie gwarantuje więc utrzymania władzy.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jaki układ list wyborczych może zapewnić koalicji rządzącej większość w Sejmie.
- Ile mandatów może kosztować koalicję wspólny start PiS i Rozwoju Plus.
- Na kogo zagłosowaliby wyborcy PSL, gdyby partie rządzące wystartowały z jednej listy.
Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.
To burzliwy czas w rodzimej polityce. Przed dramatycznymi zdarzeniami w Krakowie polska polityka rozgrzana była sporem wokół TK, a wcześniej z kolei głosowaniami, które podzieliły koalicję rządową. Pojawiły się wzajemne pretensje i oskarżenia o zbyt ostre działania w Trybunale Konstytucyjnym. Wcześniej zaś emocje wywołało m.in. odrzucenie cofnięcia dwukadencyjności w samorządach, które już wkrótce może ponownie znaleźć się w sejmowej agendzie.
Koalicyjne niesnaski
Próba odrzucenia dwukadencyjności szczególnie nasiliła napięcia między koalicjantami. Projekt zniesienia dwukadencyjności, autorstwa Polskiego Stronnictwa Ludowego, przepadł w Sejmie różnicą zaledwie dwóch głosów. Według doniesień medialnych ludowcy mieli być wściekli przede wszystkim na Lewicę, której posłowie nie byli w tej sprawie jednomyślni. Co ciekawe, większość klubu poparła projekt. Podziały ujawniły się również w Koalicji Obywatelskiej, ale to na linii PSL–Lewica doszło do największych napięć.
Jednak najbardziej brzemienną w skutki konsekwencją głosowania była rezygnacja Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz ze stanowiska ministry funduszy i polityki regionalnej. Była już szefowa Polski 2050 uzasadniała odejście łamaniem kontraktu rządu ze społeczeństwem. Próba zniesienia dwukadencyjności miała przelać czarę goryczy.
Jedna lista wraca jak bumerang
W atmosferze coraz trudniejszej współpracy koalicjantów toczą się zarazem dyskusje o optymalnym układzie list wyborczych na 2027 r. Jak bumerang wraca pomysł jednej listy, który przez wiele miesięcy poprzedniej kampanii parlamentarnej dominował w partyjnych dyskusjach.
Z perspektywy wyniku wyborów w 2023 r. podział obecnego obozu rządowego na trzy osobne komitety okazał się korzystny. Na rok przed kolejnymi wyborami powraca niemal identyczna dyskusja. Sytuacja polityczna jest jednak inna. Po trzech latach rządów koalicji 15 października niemal całkowicie dominującą pozycję w obozie władzy zajmują premier Donald Tusk i Koalicja Obywatelska.
Czy to oznacza, że w 2027 r. na kartach wyborczych zobaczymy jedną listę ugrupowań rządzących? Odpowiedź poznamy najpewniej wiosną przyszłego roku. Już dziś możemy jednak przeprowadzić symulacje pokazujące, jak konfiguracja list partyjnych wpływa na ostateczny podział mandatów.
W analizie uwzględniliśmy średnią z ośmiu najświeższych sondaży (przeprowadzonych między 14 października a 4 listopada) zebranych przez serwis eWybory.eu. Wzięliśmy pod uwagę wyłącznie wyborców zdecydowanych.
Z wyliczeń wynika, że najwyższym średnim poparciem cieszy się Koalicja Obywatelska – 32,9 proc. Za nią plasuje się PiS z wynikiem 21,5 proc., a podium zamyka Konfederacja z poparciem 13,7 proc. Czwarte miejsce zajmuje Konfederacja Korony Polskiej – 9,7 proc. Do Sejmu weszłyby jeszcze Nowa Lewica z poparciem 7,3 proc. W średniej sondażowej na granicy progu balansuje Rozwój Plus, na który chce głosować 5,3 proc. wyborców.
Wykres interaktywny Poniżej progu wyborczego znalazłyby się Partia Razem z wynikiem 4,4 proc. oraz PSL z poparciem 3,8 proc. Zestawienie zamyka Polska 2050, na którą chce zagłosować 1,3 proc. wyborców.
Po przeliczeniu poparcia sondażowego na mandaty okazuje się, że koalicja rządowa zdobyłaby 212 miejsc w Sejmie. Większość miałaby prawica – od Mateusza Morawieckiego po Grzegorza Brauna.
Sytuacja zmienia się jednak, gdy ugrupowania rządzące decydują się na wspólny start.
Dlaczego układ list ma znaczenie?
Przypomnijmy – mandaty w Sejmie nie są dzielone w skali całego kraju, lecz osobno w każdym z 41 okręgów wyborczych, metodą d’Hondta. Ta z kolei co do zasady premiuje duże listy wyborcze. Im więcej głosów oddanych na jedną listę, tym korzystniejszy może być przelicznik mandatowy.
Co ważne, głosy na partie, które nie przekroczą progu wyborczego, nie są uwzględniane przy podziale mandatów. W 2015 r. z tych obliczeń wypadło około 16 proc. głosów oddanych na ugrupowania, które znalazły się pod progiem. Pozwoliło to PiS objąć samodzielne rządy, mimo że partia zdobyła mniej niż 40 proc. głosów.
Właśnie dlatego w poprzednich latach obserwowaliśmy konsolidacje wyborcze, np. PSL i Polski 2050 czy Nowej Lewicy i Razem. Także przed kolejnymi wyborami możemy spodziewać się podobnych porozumień.
Warto wiedzieć
Nota metodologiczna
Mandaty w Sejmie dzieli się osobno w 41 okręgach. Dlatego ogólnopolskie poparcie rozłożyliśmy na poszczególne okręgi na podstawie oficjalnych wyników wyborów z 2023 r., opublikowanych przez Państwową Komisję Wyborczą. Jeśli partia uzyskała w danym okręgu wynik o 20 proc. lepszy niż w całym kraju, zakładamy, że taka proporcja utrzymuje się również dziś.
Partiom, które w 2023 r. nie startowały w obecnej konfiguracji, przypisaliśmy rozkład poparcia ich najbliższych poprzedników. W przypadku PSL i Polski 2050 przyjęliśmy wyniki Trzeciej Drogi, a Rozwojowi Plus przypisaliśmy rozkład poparcia PiS.
W każdym okręgu mandaty rozdzieliliśmy metodą d’Hondta, uwzględniając progi wyborcze: 5 proc. dla komitetów partyjnych i 8 proc. dla komitetów koalicyjnych.
Dla wspólnych list przyjęliśmy, że zachowują one poparcie 80 proc. wyborców mniejszych partnerów koalicyjnych. To wartość pośrednia między wynikami badań United Surveys (około 75 proc.) i OGB (około 88 proc.), które omawiamy w dalszej części tekstu.
Większość tylko z jedną listą
Co zatem wynika z naszej analizy? Koalicja rządząca uzyskuje większość tylko w jednym wariancie – gdy wszystkie tworzące ją ugrupowania startują ze wspólnej listy. Dzięki korzystnemu przelicznikowi wynikającemu z metody d’Hondta mogłyby wówczas zdobyć 236 mandatów. Według analizowanych sondaży żaden inny wariant nie zapewnia obecnej koalicji kolejnej kadencji u władzy.
W przypadku mniejszych konsolidacji, np. wspólnej listy KO, PSL i Polski 2050 przy osobnym starcie Lewicy, do większości zabrakłoby sześciu mandatów. Z kolei wspólny start KO i Polski 2050 przy osobnym starcie PSL i Lewicy dałby zaledwie 214 mandatów – tylko o 2 więcej niż w przypadku samodzielnego startu wszystkich ugrupowań.
Szczegółowe wyniki różnych wariantów przedstawiamy w poniższej tabeli.
Wykres interaktywny Powrót Morawieckiego do PiS utrudniłby koalicji reelekcję
Na prawicy większe konsolidacje wydają się mało prawdopodobne. Niemal wszystkie ugrupowania tego obozu mogą liczyć na przekroczenie progu wyborczego. Wyjątkiem jest Rozwój Plus Mateusza Morawieckiego, który od tygodni balansuje w sondażach na granicy 5 proc. poparcia.
Dlatego uwzględniliśmy także wariant wspólnego startu PiS i Rozwoju Plus, na wzór Zjednoczonej Prawicy z poprzednich lat. Okazuje się, że nawet taka konsolidacja może istotnie zmienić podział mandatów.
Wspólna lista PiS i Rozwoju Plus odbiera koalicji rządzącej od 5 do 10 mandatów w każdym analizowanym wariancie. Nawet przy wspólnym starcie wszystkich ugrupowań rządzących liczba ich mandatów spadłaby z 236 do 226, czyli poniżej progu większości.
Rozwój Plus czerpie poparcie z podobnego elektoratu co PiS. Po połączeniu obie formacje mogłyby więc lepiej wykorzystać premię dla dużej listy w okręgach, w których prawica już dziś wygrywa. Potencjalny wspólny start PiS i Rozwoju Plus byłby zatem dodatkowym utrudnieniem dla koalicji rządzącej w walce o większość parlamentarną.
Gdy sondaże pytają o jedną listę
W tym miejscu trzeba poczynić istotne zastrzeżenie. Nasze symulacje opierają się na sondażach, w których respondentów nie pytano bezpośrednio o wspólną listę. Tymczasem samo przedstawienie takiego wariantu może wpłynąć na deklaracje wyborców. Wyniki analizy należy więc interpretować z uwzględnieniem tego ograniczenia.
W ostatnich tygodniach opublikowano jednak dwa nowe badania, w których respondentów zapytano wprost o wspólny start ugrupowań rządzących. Przeprowadziły je United Surveys dla Wirtualnej Polski oraz Ogólnopolska Grupa Badawcza dla Liberté!.
W badaniu United Surveys wspólna lista KO, Lewicy, PSL i Polski 2050 uzyskuje 39,4 proc. głosów i 228 mandatów. To wynik bliski większości, ale wciąż o trzy mandaty za mały. Z kolei w badaniu OGB szeroka lista zdobywa 44,3 proc. poparcia i dokładnie 231 mandatów – tyle, ile potrzeba do uzyskania minimalnej większości w Sejmie.
Nie są to szczególnie optymistyczne wiadomości dla koalicji. Oba badania oraz nasza symulacja wskazują, że utrzymanie władzy będzie trudne. Nawet jeśli się powiedzie, większość parlamentarna może być bardzo krucha.
Dokąd uciekają wyborcy PSL?
Najciekawsze w nowych badaniach jest jednak to, które ugrupowania tracą na wspólnej liście.
Według United Surveys na jedną listę koalicji zagłosowałoby zaledwie 55 proc. osób deklarujących obecnie poparcie dla PSL. Po 20 proc. wyborców ludowców wybrałoby Rozwój Plus lub Konfederację. Trzeba jednak zaznaczyć, że próby wyborców PSL i Rozwoju Plus są niewielkie, dlatego do tych proporcji należy podchodzić ostrożnie.
Zupełnie inaczej wygląda sytuacja na Lewicy. Wspólną listę poparłoby 91 proc. jej wyborców, natomiast pozostali wskazaliby Partię Razem.
To właśnie Razem jest postrzegana przez część analityków i publicystów jako potencjalny beneficjent wspólnego startu ugrupowań rządzących. Formacja Adriana Zandberga mogłaby wówczas stać się jedyną alternatywą dla lewicowych i liberalnych wyborców rozczarowanych rządem, a jednocześnie niechętnych głosowaniu na prawicę.
Konkluzje i zastrzeżenia
Nasza analiza opiera się na obecnym układzie partyjnym i bieżących sondażach. Za kilka miesięcy, zwłaszcza jeśli dojdzie do konsolidacji ugrupowań, badania opinii publicznej mogą pokazywać zupełnie inny obraz sytuacji.
Jednak już dziś widać, jak trudne jest położenie koalicji rządzącej. Partia premiera Donalda Tuska zdominowała pozostałych partnerów, ale koszt tej dominacji może okazać się wysoki. Bez poszerzenia elektoratu poza wyborców Koalicji Obywatelskiej szanse na reelekcję rządu nie wyglądają dziś najlepiej.
Konsolidacja części, a być może nawet wszystkich ugrupowań koalicyjnych może pomóc. Jednak nawet optymalny układ list nie wystarczy, jeśli rządowi nadal będzie brakować milionów wyborców, którzy odwrócili się od niego w ostatnich latach.
A na razie niewiele wskazuje na to, by mieli wrócić.
Główne wnioski
- Wspólna lista daje koalicji największe szanse na utrzymanie władzy. Według symulacji opartej na średniej z ośmiu najnowszych sondaży ugrupowania rządzące, startujące osobno, zdobyłyby 212 mandatów, a większość przypadłaby prawicy. Jedynym wariantem zapewniającym koalicji większość jest wspólny start KO, Lewicy, PSL i Polski 2050. Taka lista mogłaby zdobyć 236 mandatów, podczas gdy mniejsze konsolidacje dają od 214 do 225 miejsc w Sejmie.
- Decyzje prawicy również mogą przesądzić o wyniku wyborów. Wspólny start PiS i Rozwoju Plus Mateusza Morawieckiego zmniejszyłby liczbę mandatów koalicji rządzącej w każdym analizowanym wariancie. Nawet jedna lista wszystkich ugrupowań rządzących zdobyłaby wówczas 226 mandatów zamiast 236, a więc nie uzyskałaby większości.
- Wspólny start może kosztować koalicję część wyborców. Dwa sondaże z końca października, w których zapytano wprost o jedną listę, dają jej od 228 do 231 mandatów. Według badania United Surveys dla Wirtualnej Polski zagłosowałoby na nią tylko 55 proc. osób deklarujących poparcie dla PSL. Część pozostałych wybrałaby Rozwój Plus lub Konfederację. Ze względu na niewielkie próby wyborców mniejszych ugrupowań wyniki te należy jednak traktować ostrożnie.
