Zaloguj się 
Dzieje się!
Wydatki na obronność państw wschodniej flanki NATO. Różnice są ogromne
Państwa bałtyckie planują przeznaczyć na obronność około 5 proc. PKB, Czechy i Węgry – około 2 proc. Różnice w Bukareszteńskiej Dziewiątce są ogromne. Najwięcej w relacji do PKB zamierzają wydawać kraje położone najbliżej Rosji. Najmniej – te bardziej odległe.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak prezydent Czech Petr Pavel ocenia plany rządu Andreja Babiša dotyczące wydatków na obronność w najbliższych latach.
- Które państwa Bukaresztańskiej Dziewiątki zamierzają przeznaczyć na obronność największą część swojego PKB.
- Które kraje planują utrzymać wydatki na obronność na poziomie około 2 proc. PKB lub nawet niższym.
Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.
Czechy nie zamierzają na razie ścigać Polski ani państw bałtyckich w zwiększaniu wydatków na obronność. Podczas środowej wizyty w Warszawie premier Andrej Babiš zapowiedział utrzymanie nakładów na poziomie około 2 proc. PKB, choć w części państw wschodniej flanki NATO sięgają one już około 5 proc. Różnice te pokazują, jak odmienne podejście do finansowania obronności mają poszczególne kraje Bukareszteńskiej Dziewiątki.
– Nie jest tajemnicą, że Czechy należą do najgorszych członków NATO pod względem poziomu wydatków na obronność. Nasz rząd zobowiązał się, że będziemy przeznaczać na ten cel 2 proc. PKB – powiedział w środę podczas wizyty w Warszawie premier Czech Andrej Babiš.
Zgodnie z projektem budżetu na 2027 r. czeskie Ministerstwo Obrony ma otrzymać około 190,86 mld koron (34,5 mld zł). Łączne wydatki na obronność miałyby natomiast sięgnąć 194,6 mld koron (35,2 mld zł), czyli 2,04 proc. PKB.
Szef czeskiego rządu dodał, że Czechy nie planują w najbliższych latach zwiększać udziału wydatków na obronność w PKB. W jego ocenie Polska wydaje na ten cel znacznie więcej, ponieważ znajduje się w innej sytuacji geopolitycznej. Wynika to zarówno z jej doświadczeń historycznych, jak i z faktu, że polska granica jest jednocześnie zewnętrzną granicą Unii Europejskiej.
Koniec z jazdą na gapę
Premier Donald Tusk podkreślił, że szeroko rozumiane przyszłoroczne wydatki naszego kraju na bezpieczeństwo sięgną nawet 7 proc. PKB. Jednocześnie, zgodnie z przyjętym już przez rząd projektem budżetu, wydatki na samą obronę narodową wyniosą 198,1 mld zł, czyli 4,51 proc. prognozowanego PKB.
– Postaramy się jednak nie być pasażerem na gapę – obiecał Andrej Babiš.
Sprecyzował, że Czechy są zainteresowane współpracą przede wszystkim w dziedzinie obrony przeciwlotniczej i przeciwdronowej. Już wcześniej deklarował zresztą, że są to jego najważniejsze priorytety w dziedzinie obronności.
Rząd Andreja Babiša chce utrzymywać wydatki na obronność na poziomie 2 proc. PKB do 2030 r. Krytykuje to prezydent Czech, były generał Petr Pavel. W jego ocenie tak niski poziom finansowania nie pozwoli Czechom w razie konfliktu o dużej intensywności wywiązać się ze zobowiązań sojuszniczych.
Niezrównani bałtyccy liderzy
Czechy nie są jednak wyjątkiem pod względem poziomu wydatków na obronność wśród państw Bukareszteńskiej Dziewiątki (B9). To nieformalna grupa członków NATO z jego wschodniej flanki, rozciągającej się od Estonii na północy po Bułgarię na południu.
Zdecydowanymi liderami pod względem udziału wydatków na obronność w PKB wśród państw B9 są kraje bałtyckie.
W przyjętym już przez rząd Estonii budżecie na przyszły rok przeznaczono na obronność 2,2 mld euro (obecnie 9,64 mld zł). To ponad 5 proc. PKB. Budżet obronny Litwy na 2027 r. ustalono na 4,8 mld euro (21,04 mld zł), czyli 5 proc. PKB. W kolejnych dwóch latach ma to być po 4,9 mld euro.
Łotwa nie ma jeszcze ostatecznego budżetu na przyszły rok. Dlatego posiłkujemy się prognozami Komisji Europejskiej, która na podstawie klasyfikacji COFOG (Classification of the Functions of Government) szacuje, że kraj przeznaczy w 2027 r. na obronność równowartość aż 5,5 proc. PKB. Odpowiadałoby to kwocie około 2,66 mld euro (11,66 mld zł).
Warto wiedzieć
Uwaga na różnice w metodologii
Porównując wydatki na obronność państw NATO, trzeba pamiętać, że poszczególne źródła stosują różne metody ich obliczania. Dane z budżetów krajowych, statystyki Sojuszu oraz zestawienia Komisji Europejskiej oparte na klasyfikacji COFOG nie są w pełni porównywalne.
Różnice dotyczą zarówno zakresu uwzględnianych wydatków, jak i momentu ich księgowania. Przykładowo NATO zalicza do nakładów obronnych emerytury wojskowe, których nie obejmuje kategoria obronności w COFOG. Inaczej ujmowane są również zakupy uzbrojenia – w statystykach NATO wydatki mogą być wykazywane już w momencie zapłaty, a w COFOG dopiero przy dostawie sprzętu.
Dlatego przedstawione wartości należy traktować przede wszystkim jako obraz planów i priorytetów poszczególnych państw, a nie jako w pełni porównywalny ranking ich wysiłku obronnego.
Powoli coraz więcej
Co ciekawe, Słowacja, która ma niemal trzy razy więcej mieszkańców niż Łotwa, chce przeznaczyć w 2027 r. na obronność niewiele większą kwotę. Chodzi o około 3,31 mld euro (14,51 mld zł). Agencja prasowa TASR informowała na początku października, że suma ta odpowiada „zobowiązaniu wobec NATO na poziomie 2,2 proc. PKB”.
Z tej kwoty 2,998 mld euro (około 13,14 mld zł) ma przypadać na budżet samego Ministerstwa Obrony. To o ponad 130 mln euro więcej niż zaplanowano na 2026 r.
Na kończący się rok Bułgaria zaplanowała podstawowe wydatki obronne odpowiadające 2,15 proc. PKB. W przyszłym roku, jak już we wrześniu deklarował szef tamtejszego Ministerstwa Obrony Dimitar Stojanow, mają one sięgnąć 2,33 proc. PKB. W średniookresowej prognozie budżetowej zapisano na ten cel 3,136 mld euro (około 13,75 mld zł).
W kolejnych latach wydatki mają nadal rosnąć, choć dość powoli. Docelowo w 2030 r. Bułgaria ma przeznaczać na podstawowe wydatki obronne 2,85 proc. swojego PKB – informuje agencja BTA.
2 procent PKB i mniej
Węgry zamierzają nawet ograniczyć wydatki na obronność. Rząd premiera Pétera Magyara w projekcie budżetu na 2027 r. zapisał na ten cel niespełna 1,94 bln forintów (obecnie 23,46 mld zł). Tymczasem, jak wynika z danych przytaczanych przez serwis telex.hu, w pierwotnym budżecie na 2026 r. gabinet Viktora Orbána przewidział ponad 2,01 bln forintów. Później podniósł planowane wydatki do prawie 2,13 bln forintów (25,7 mld zł). Część tegorocznego wzrostu wynikała jednak z jednorazowej premii dla żołnierzy.
Propozycja na 2027 r. oznacza zatem spadek udziału wydatków na obronność w PKB z 2,3 do około 2 proc.
Wykres interaktywny Rumunia – podobnie jak Łotwa – wciąż przygotowuje budżet na 2027 r. Z prognozy Komisji Europejskiej, sporządzonej według wspomnianej już metodologii COFOG, wynika jednak, że kraj przeznaczy na obronność 1,8 proc. PKB. Odpowiadałoby to kwocie około 39,81 mld lejów, czyli obecnie około 31,9 mld zł. Według tej samej metodologii w 2026 r. rumuńskie wydatki na obronność mają wynieść 1,7 proc. PKB.
To wyraźnie mniej niż wynika z szacunków NATO. Według metodologii Sojuszu wydatki Rumunii na obronność w bieżącym roku mają bowiem sięgnąć 2,45 proc. PKB.
Główne wnioski
- Państwa bałtyckie zdecydowanie dominują pod względem udziału wydatków na obronność w PKB wśród krajów wschodniej flanki NATO. Estonia i Litwa planują przeznaczyć na ten cel w 2027 r. około 5 proc. PKB. Łotwa nie ma jeszcze gotowego projektu budżetu, ale według prognoz Komisji Europejskiej jej wydatki mogą sięgnąć nawet 5,5 proc. PKB.
- Czechy nie są jedynym krajem Bukareszteńskiej Dziewiątki, który nie zamierza istotnie zwiększać nakładów na obronność. Rząd Andreja Babiša chce utrzymywać je na poziomie 2 proc. PKB do 2030 r. Podobny kierunek obierają Węgry, które planują ograniczyć wydatki w 2027 r. do około 2 proc. PKB. Niewiele więcej zamierza przeznaczyć Słowacja (2,2 proc.), natomiast prognoza Komisji Europejskiej wskazuje na 1,8 proc. PKB w przypadku Rumunii.
- Poziom wydatków na obronność wyraźnie różnicuje państwa wschodniej flanki NATO. Największe nakłady ponoszą kraje położone najbliżej Rosji. Z kolei państwa, które nie graniczą ani z Rosją, ani z Ukrainą – jak Czechy i Bułgaria – pozostają na poziomie około 2 proc. PKB lub niewiele go przekraczają.
