Kategoria artykułu: Biznes

Polskie firmy chcą budować tarczę antybalistyczną. Ale rząd milczy

Polskie firmy zbrojeniowe deklarują gotowość do udziału w budowie europejskiego systemu antybalistycznego Freyja. Jakie zadania miałaby otrzymać Polska i które firmy mogłyby je wykonać?

Donald Tusk i Wołodymyr Zełenski
Premier RP Donald Tusk i prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski podczas spotkania w obwodzie iwanofrankowskim, gdy ogłoszono dołączenie Polski do koalicji antybalistycznej. Fot. PAP/Vladyslav Musiienko

Z tego artykułu dowiesz się…

  1. Co polskie firmy chcą wnieść do europejskiego programu Freja.
  2. O co zapytaliśmy rząd i jakie kwestie dotyczące udziału Polski pozostają niewyjaśnione.
  3. Na jakim etapie są prace nad systemem i jego finansowaniem.
Loading the Elevenlabs Text to Speech AudioNative Player...

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Koalicję antybalistyczną powołano latem w Paryżu. Jej celem jest budowa europejskiego systemu antybalistycznego Freyja. W gronie dziesięciu państw założycielskich znalazły się m.in. Ukraina, Francja, Niemcy i Wielka Brytania. Polski początkowo w nim nie było: rząd uzależniał udział od możliwości przedstawienia oferty przez krajowy przemysł.

We wrześniu premier Donald Tusk ogłosił dołączenie Polski do inicjatywy. Jak podała KPRM, podczas rozmowy z prezydentem Wołodymyrem Zełenskim ustalono formy i ramy współpracy. Komunikat nie określał jednak zadań polskich firm ani finansowych czy produkcyjnych zobowiązań Warszawy.

O polski udział zapytaliśmy Ministerstwo Obrony Narodowej i Kancelarię Prezesa Rady Ministrów. Chcieliśmy wiedzieć m.in., czy podpisano dokument przystąpienia do koalicji, które firmy i technologie zgłoszono, kto koordynuje prace oraz jakie zobowiązania finansowe, produkcyjne i badawcze przyjęła Polska. Do 16 listopada 2026 r. nie otrzymaliśmy odpowiedzi od żadnej z tych instytucji. Na pytania nie odpowiedziała również kancelaria prezydenta Ukrainy.

PGZ rozpoznaje możliwości, Niewiadów chce rozmawiać

Polska Grupa Zbrojeniowa (PGZ) analizuje kompetencje polskich przedsiębiorstw, jednostek naukowo-badawczych i uczelni. Prowadzi też rozmowy przemysłowe z partnerami krajowymi i zagranicznymi, w tym ukraińskimi. Grupa nie wskazała jednak, które zagraniczne firmy biorą w nich udział ani jakie zadania mogłyby otrzymać polskie podmioty.

„Aktualnie PGZ realizuje rozpoznanie kompetencji polskich podmiotów, jednostek naukowo-badawczych oraz uczelni. Prowadzone są również rozmowy na poziomie przemysłowym z partnerami krajowymi i zagranicznymi, w tym ukraińskimi. Docelowe działania PGZ będą wynikały z wytycznych właściwych organów rządowych” – informuje spółka w odpowiedzi na nasze pytania.

Przygotowania rozpoczęły się przed wrześniową deklaracją premiera o dołączeniu do koalicji. PGZ zorganizowała spotkanie z udziałem przedstawicieli MON, Ministerstwa Aktywów Państwowych, firm państwowych i prywatnych oraz środowiska naukowego. Jego celem było m.in. zebranie informacji o krajowych kompetencjach i stworzenie podstaw wspólnej oferty przemysłowo-naukowej.

Udziałem w przygotowaniu oferty jest zainteresowana również prywatna Niewiadów Polska Grupa Militarna (NPGM).

– Deklarujemy gotowość do dalszych rozmów z kluczowymi interesariuszami sektora obronnego w sprawie przygotowania polskiej oferty przemysłowej dla europejskiej koalicji antybalistycznej. Pierwsze spotkanie dotyczące potencjalnego zaangażowania krajowego przemysłu oraz NPGM w ten strategiczny projekt już się odbyło – informuje Adam Januszko, wiceprezes grupy, w odpowiedzi na pytania XYZ.

Spółka nie podała, kto uczestniczył w tym spotkaniu ani na jakim etapie są uzgodnienia. Nie potwierdziła też przydzielenia jej prac w ramach Freyja, podpisania umowy ani dołączenia do konsorcjum realizującego projekt.

Polski wkład

Co polskie firmy mogą wnieść do programu?

– NPGM może wnieść do takiego programu kompetencje w zakresie technologii stałych paliw rakietowych, zespołów base bleed oraz własnych głowic bojowych. Posiadamy także zaplecze w zakresie elaboracji, prasowania i prefabrykacji materiałów wybuchowych, własny ośrodek badawczo-rozwojowy i poligon badawczy – przekazuje wiceprezes.

Spółka rozwija zdolności w obszarze paliw stałych. Nie podała jednak, które komponenty na potrzeby pocisków przechwytujących mogłaby już produkować seryjnie. Samo doświadczenie w produkcji amunicji artyleryjskiej nie oznacza też gotowości do wytwarzania pocisków antybalistycznych.

Potencjalny polski wkład nie ogranicza się do elementów rakiet. Krajowy przemysł rozwija technologie radiolokacyjne, łączności, dowodzenia i integracji systemów. Przykładem jest radar P-18PL: jak podaje Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, ma on zdolność wykrywania i śledzenia pocisków balistycznych.

Doświadczenie zdobywają też Wojskowe Zakłady Elektroniczne z grupy PGZ. Amerykański L3Harris zamówił w spółce produkcję silników sterowania położeniem do pocisków PAC-3, wykorzystywanych w systemie Patriot. W Polsce ma również powstać centrum serwisowe tych pocisków, co potwierdziło MON.

Są to przykłady kompetencji rozwijanych w innych przedsięwzięciach. Nie ma potwierdzenia, że radar P-18PL, komponenty PAC-3 lub centrum serwisowe zostały zgłoszone do Freyja. Ich ewentualne wykorzystanie zależałoby od wymagań technicznych projektu i porozumień z jego uczestnikami.

Rząd mówi o współpracy z prywatnym przemysłem

Szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz podkreślał podczas Warszawskich Targów Obronnych, że obok PGZ działają inne podmioty państwowe i prywatne, a dla resortu ważna jest między nimi współpraca. Wypowiedź dotyczyła całego sektora, a nie konkretnie systemu Freyja.

Również wiceminister obrony Magdalena Sobkowiak-Czarnecka deklarowała, że resort nie dzieli polskiego przemysłu obronnego na państwowy i prywatny. W przypadku koalicji antybalistycznej nadal nie wiadomo jednak, jak miałby wyglądać podział zadań między zainteresowanymi firmami.

Znaczenie ma nie tylko ewentualne zamówienie na pojedyncze części, ale także udział w projektowaniu, badaniach, integracji czy w późniejszym serwisie. Konkretne korzyści zależałyby jednak od treści przyszłych porozumień.

W ocenie Związku Pracodawców Przemysłu Obronnego szczególnie istotne może być również wykorzystanie ukraińskich doświadczeń operacyjnych. Współpracę badawczą i wymianę informacji przewiduje deklaracja założycielska koalicji.

Zagraniczni partnerzy uzgadniają zadania

Celem koalicji antybalistycznej jest rozwój europejskich zdolności obrony przed pociskami, które mają uzupełniać istniejące systemy. Jednym z jej projektów jest Freyja. Według ukraińskiej Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukraina ma wnieść pocisk przechwytujący. Natomiast partnerzy europejscy mają dostarczyć m.in. radary, sensory i inne elementy systemu.

Główną rolę przemysłową po stronie ukraińskiej pełni Fire Point, który rozwija pocisk FP-7.X. Firma podpisała memorandum z niemieckim Hensoldtem. Zgodnie z komunikatem niemieckiej spółki ma ona odpowiadać za radary i wspierać ich integrację z systemem.

Jak informował Reuters, Fire Point porozumiał się z 13 europejskimi partnerami przemysłowymi. Norweski Kongsberg ma pracować nad centrum dowodzenia, a niemiecki Diehl Defence potwierdził rozmowy z ukraińską firmą. Nie oznacza to, że wszystkie przedsiębiorstwa mają już podpisane kontrakty lub ostatecznie ustalony zakres prac.

Testy i finansowanie wciąż przed partnerami

Według zapowiedzi szefowej Fire Point Iryny Terech do końca 2026 r. ma odbyć się test systemu z celem wirtualnym. Próbę przechwycenia rzeczywistego celu zaplanowano na połowę 2027 r. Nie jest to jeszcze termin osiągnięcia pełnej gotowości operacyjnej Freyja.

Nie ogłoszono też całkowitego budżetu programu. Jednym z możliwych źródeł finansowania wspólnych zamówień z Ukrainą są unijne pożyczki SAFE. Komisja Europejska zaprosiła państwa do drugiej rundy tego instrumentu o wartości 21,3 mld euro. Pieniądze nie zostały jednak w całości ani w określonej części przyznane programowi Freyja.

Miniwywiad

Polski przemysł a koalicja antybalistyczna

XYZ: Co polski przemysł zbrojeniowy może zaoferować koalicji antybalistycznej?

Ppłk (rez.) dr inż. Karol Sobczak, prezes Związku Pracodawców Przemysłu Obronnego: Polski przemysł obronny dysponuje kompetencjami, które mogą stanowić istotny wkład w rozwój zdolności koalicji antybalistycznej. Dotyczy to przede wszystkim zaawansowanej radiolokacji i technologii sensorowych, łączności, integracji systemów elektronicznych oraz produkcji wybranych podzespołów rakietowych. Przykładem jest radar P-18PL, którego zdolności do wykrywania i śledzenia pocisków balistycznych opisuje Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Ważnym zasobem są również kompetencje rozwijane przez Wojskowe Zakłady Elektroniczne w ramach produkcji elementów pocisków PAC-3 MSE. Zakres wykorzystania tych zdolności będzie oczywiście zależał od wymagań technicznych koalicji oraz uzgodnionego podziału odpowiedzialności między partnerami.

Pozycję Polski wzmacnia niedawny wybór naszego kraju na gospodarza europejskiego centrum obsługi pocisków PAC-3, wykorzystywanych w systemach Patriot. Jest to istotny wyraz zaufania do Polski jako partnera politycznego, wojskowego i przemysłowego. Według Ministerstwa Obrony Narodowej polska oferta uzyskała najwyższą ocenę już na etapie składania wniosków.

 Udział w koalicji powinien stać się impulsem do kompleksowego rozpoznania krajowych zdolności przemysłowych i badawczych, wskazania priorytetowych technologii oraz zapewnienia finansowania przyspieszającego ich rozwój. Zaawansowana radiolokacja, integracja i przetwarzanie danych z wielu sensorów, a także wybrane technologie rakietowe zasługują na szczegółową ocenę pod kątem skoncentrowanego, wieloletniego wsparcia. Konsekwentne inwestowanie w te obszary może wzmacniać międzynarodową pozycję Polski jako państwa współtworzącego technologie o znaczeniu strategicznym i potencjale przełomowym. Budowanie takiej pozycji powinno być jednym z priorytetów krajowej polityki przemysłowej i obronnej. Może być realizowana przez utworzenie odpowiednich struktur – na przykład Agencji Technologii Obronnych. Jej zadaniem byłoby identyfikowanie potrzeb sił zbrojnych, wybór perspektywicznych projektów oraz wspieranie ich rozwoju — od prac badawczych, przez testy, aż po osiągnięcie gotowości do wdrożenia. Funkcję zaplecza eksperckiego i doradczego mógłby pełnić Związek Pracodawców Przemysłu Obronnego. Mógłby wykorzystać wiedzę o kompetencjach przedsiębiorstw sektora obronnego i technologii podwójnego zastosowania do przygotowania spójnej polskiej oferty odpowiadającej na potrzeby koalicji.

Jak możemy skorzystać na udziale w koalicji?

Największą korzyścią byłaby trwała rola współtwórcy technologii i dostawcy. To udział w projektowaniu, badaniach, produkcji, integracji oraz późniejszym serwisie. Powinniśmy zabiegać o jasno określony zakres odpowiedzialności polskich firm, dostęp do wyników wspólnych prac i danych potrzebnych do integracji oraz prawa pozwalającego rozwijać krajowe rozwiązania. Deklaracja założycielska koalicji przewiduje współpracę badawczą i wymianę informacji, a także wykorzystanie doświadczeń operacyjnych Ukrainy, co w ocenie Związku Pracodawców Przemysłu Obronnego może być szczególnie istotne. Szczegółowe korzyści przemysłowe wymagają jednak konkretnych porozumień — samo członkostwo ich nie gwarantuje, dlatego w ślad za deklaracją muszą iść konkretne działania polityczne oraz organizacyjne.

Czy państwowy przemysł zbrojeniowy może samodzielnie udźwignąć takie zobowiązania?

Państwowy przemysł zbrojeniowy może odpowiadać za istotną część polskich zobowiązań i pełnić funkcję lidera wybranych przedsięwzięć. Skala i złożoność obrony antybalistycznej wymagają jednak wykorzystania potencjału całego krajowego sektora obronnego: przedsiębiorstw państwowych i prywatnych, instytutów badawczych oraz uczelni, a także współpracy z partnerami zagranicznymi. Bez szczegółowego określenia zakresu polskiego udziału nie sposób rzetelnie ocenić kosztów, terminów ani możliwości samodzielnej realizacji poszczególnych zadań.

Sektor prywatny jest niezbędnym partnerem w budowaniu tych zdolności. Wnosi przełomowe technologie, elastyczność organizacyjną i dynamikę działania, które pozwalają szybciej rozwijać, testować i wdrażać nowe rozwiązania. Jego wkład może obejmować zarówno bezpieczną łączność i transmisję danych, jak i sensory, zaawansowaną elektronikę, cyberbezpieczeństwo, systemy dowodzenia oraz oprogramowanie wykorzystujące sztuczną inteligencję. Szczególne znaczenie mają technologie umożliwiające łączenie informacji z wielu źródeł, sprawniejsze rozpoznawanie zagrożeń i wspomaganie decyzji operatorów.

Firmy prywatne powinny mieć możliwość współtworzenia architektury rozwiązań, integrowania systemów oraz kierowania projektami w obszarach, w których dysponują potwierdzonymi kompetencjami. Podział zadań powinien wynikać z jakości technologii, wyników testów, zdolności do współpracy z systemami sojuszniczymi oraz możliwości terminowej realizacji zamówień. Struktura własności przedsiębiorstwa nie powinna przesądzać o jego miejscu w krajowej ofercie.

Polska powinna budować swoją pozycję w koalicji na partnerskim połączeniu potencjału przemysłu państwowego, innowacyjności i dynamiki firm prywatnych oraz wiedzy środowiska naukowego. Taki model daje największą szansę na wywiązywanie się z przyjętych zobowiązań i zdobywanie coraz bardziej odpowiedzialnych zadań w międzynarodowych programach obronnych.

Główne wnioski

  1. Polskie firmy deklarują zainteresowanie udziałem, ale nie wskazały uzgodnionych zadań. PGZ rozpoznaje kompetencje krajowego przemysłu i prowadzi rozmowy z zagranicznymi partnerami. Niewiadów potwierdza pierwsze spotkanie oraz gotowość do dalszych rozmów, jednak nie informuje o umowie ani przydziale prac w Freyja.
  2. Polski przemysł ma doświadczenia, które można ocenić przy tworzeniu oferty. Obejmują radiolokację, elementy rakiet, łączność i integrację systemów. Przykłady radaru P-18PL i współpracy WZE przy PAC-3 pokazują rozwijane zdolności, ale same w sobie nie przesądzają o ich przydatności ani wykorzystaniu w Freyja.
  3. Nie znamy szczegółów polskiego udziału. Premier ogłosił dołączenie do koalicji, ale zakres zadań, zobowiązania i harmonogram pozostają niewyjaśnione.