Zagrożenia w sieci. Skala cyberprzemocy wobec dzieci jest wysoka

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski opublikował w czwartek tzw. „Czarną księgę młodych ofiar platform cyfrowych w Polsce”. Ma ona ukazać bilans krzywd polskich dzieci w internecie. Towarzyszy jej apel do prezydenta Karola Nawrockiego o podpisanie ustawy wdrażającej unijny akt o usługach cyfrowych. Głowa państwa ma na to czas do piątku 13 listopada.

„Czarna księga”

Publikacja resortu cyfryzacji łączy w sobie dane polskich i międzynarodowych instytucji badawczych. To choćby NASK, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Dyżurnet.pl oraz Światowa Organizacja Zdrowia (WHO).

Zdaniem autorów opracowania samoregulacja gigantów cyfrowych nie zdała egzaminu, rodzice i szkoła są pozostawieni sami sobie w walce z algorytmami. Ministerstwo Cyfryzacji liczy, że ustawa wdrażająca unijny akt o usługach cyfrowych (Digital Services Act) pomoże w walce z gigantami cyfrowymi.

Jak najmłodsi korzystają z internetu?

Z przedstawionych danych wynika, że dostawcy usług cyfrowych nie egzekwują skutecznie weryfikacji wieku swoich użytkowników. Raport „Internet Dzieci” z 2025 r. wykazał, że choć dolna granica wieku na TikToku to 13 lat, to aktywnie korzystało z niego aż ok. 760 tys. dzieci między 7. a 12. rokiem życia. Niemało użytkowników w tej grupie wiekowej korzysta także z innych społecznościowych platform i komunikatorów. Z Instagrama korzystało ok. 290 tys. dzieci z tego przedziału, z WhatsAppa ok. 700 tys., a z Messengera ok. 900 tys.

Opublikowane w bieżącym roku wyniki badania Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę „Rówieśnicy. Raport 2026 o przemocy rówieśniczej” dowodzą z kolei, że aż 92 proc. badanych korzystało w ostatnim roku z YouTube'a, 77 proc. z Messengera, 74 proc. z TikToka, 66 proc. z Instagrama, 65 proc. z Robloxa, a 47 proc. z Discorda.

Jak długo młodzi przebywają w sieci?

NASK wykazało różnice nastolatkowie korzystają z internetu czas porównywalny z dużą częścią dnia szkolnego. Młodzi deklarowali spędzanie w internecie średnio 4 godziny 59 minut dziennie w dni powszednie oraz 5 godzin i 16 minut w weekendy.

Raport „Internet dzieci” wykazał z kolei, że w grupie wiekowej 7-14 dzienna aktywność w internecie wynosiła 4 godziny i 29 minut. W tym samym badaniu wykazano również, że blisko 40 proc. dzieci w wieku 7-12 oraz ok. 70 proc. młodzieży w wieku 13-18 korzystało choć raz z aplikacji internetowych między godz. 21 a 22. Wiele z nich korzysta z sieci także przed snem.

Skala cyberprzemocy

Resort cyfryzacji, powołując się na badania NASK, wskazuje, że aż 39 proc. nastolatków doświadczyło w sieci przemocy. Wyzwisk doświadczyło 29 proc, ośmieszania 19 proc., a poniżania 19 proc. Z kolei 13 proc. badanych nastolatków doświadczyło zastraszania, a także szantażu. Część takich naruszeń rozgrywa się w niewielkiej grupie, która spotyka pokrzywdzonego następnego dnia. Jak wskazuje resort, liczba wyświetleń w takim środowisku może być niewielka, ale siła oddziaływania takich zdarzeń jest duża.

Raport z badania „Rówieśnicy 2026”, który objął swoim zasięgiem 141 911 uczniów w wieku 10-17, wykazał przenikanie się ze sobą przemocy bezpośredniej oraz tej za pośrednictwem internetu. Ponad połowa badanych (58 proc.) wskazała wyśmiewanie ich wyglądu, otrzymywanie nieprzyjemnych wiadomości (56 proc.) lub wykluczenie z grupy online (53 proc.). Przedmiotami ataku stały się tu ciało, reputacja, a także przynależność do zbiorowości.

Aż trzy czwarte uczestników tego badania przyznało, że w ciągu roku doświadczyło co najmniej jednej z czterech form cyberprzemocy. 13 proc. przyznało się do stosowania cyberbullyingu, czyli powtarzalnej przemocy uwzględniającej przewagę sprawcy. Tego zjawiska doświadczyło natomiast 20 proc. badanych.

Brytyjski Youth Endowment Fund w badaniu „Children, Violence and Vulnerability 2024” wykazał, że aż 70 proc. angielskich i walijskich nastolatków widziało w mediach społecznościowych prawdziwą przemoc. 25 proc. z nich wskazywało promowanie takich materiałów przez funkcje platform społecznościowych. Do styczności z tego typu treściami dochodzi więc podczas zwykłego korzystania z aplikacji.

Młodzi milczą o przemocy

Z danych NASK wynika za to, że 47 proc. uczniów, którzy doświadczyli przemocy internetowej, nikomu o tym nie powiedziało. Według autorów opracowania, dziecko może obawiać się utraty telefonu, eskalacji ataku lub reakcji rówieśników. Może także nie wierzyć, że dorośli i administracja serwisu społecznościowego potraktują problem poważnie.

W raporcie po badaniu „Rówieśnicy 2026” wykazano, że 44 proc. uczniów, którzy wiedzieli o przemocy, ale jej nie zgłosili, nie uznało sytuacji za poważną. Co czwarty w tej grupie stwierdził, że nie przyszło mu to w ogóle do głowy. Z kolei co piąty obawiał się zgłoszenia. 11 proc. nie wiedziało, komu zgłosić taką informację.

Cyberprzemoc seksualna

Wysoka jest także skala cyberprzemocy seksualnej, której doświadczają młodzi. W badaniu NASK „Agresja i przemoc seksualna w internecie” aż 45,5 proc. uczniów w wieku 14-18 wskazało, że w ciągu roku co najmniej raz doświadczyło cyberagresji seksualnej.

Pod uwagę wzięto obraźliwe komentarze ze względu na płeć (28,1 proc.), nękanie (24,4 proc.), molestowanie (19,8 proc.) oraz grożenie wykorzystaniem materiałów intymnych (10,6 proc.). 8,6 proc. badanych doświadczyło tworzenia lub rozpowszechniania bez ich zgody przedstawiających ich wizualnych materiałów o charakterze seksualnym.

W badaniu NASK „Nastolatki” 28 proc. uczniów deklarowało otrzymanie cudzego nagiego lub półnagiego zdjęcia. Wiedzę o takich zdarzeniach wykazywało jednak jedynie 7 proc. rodziców. W grupie pokrzywdzonych seksualną cyberprzemocą aż 70,7 proc. nie ujawniło nikomu informacji o najbardziej dotkliwym incydencie. Dwukrotnie chętniej niż z rodzicami młodzi dzielą się tą wiedzą z kolegami i koleżankami. Sprawcy często pozostają nieznani. Nieznajomość ich tożsamości deklaruje aż 76,5 proc. młodych pokrzywdzonych seksualną cyberprzemocą.

Aż 69 proc. badanych polskich osiemnastolatków doświadczyło seksualnej cyberprzemocy przed osiągnięciem pełnoletności. Tak wynika z badania WeProtect Global Alliance i Economist Impact z 2023 r.

Kontakt z pornografią

Szeroki jest dostęp do internetowej pornografii. W badaniu NASK 41 proc. nastolatków potwierdziło przynajmniej jeden kontakt z pornografią w sieci. Raport „Internet dzieci” wykazał, że z erotycznych serwisów korzystało aż 1,4 mln użytkowników w wieku 7-14. Kontrolę kontaktu dzieci z pornografią w badaniu NASK deklaruje 58 proc. rodziców, choć potwierdza ją jedynie 18 proc.

NASK wykazał także, że 22 proc. nastolatków deklaruje oglądanie patostreamów. Działający w NASK zespół Dyżurnet.pl odnotował w ubiegłym roku 9298 zgłoszeń potencjalnych materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci. Analiza ekspertów NASK potwierdziła 2866 takich incydentów oraz wykazał 63 incydenty szantażu seksualnego wobec małoletnich. Autorzy „Czarnej księgi” wskazują, że cyberprzemoc seksualna wobec konkretnego dziecka może odbywać się z wykorzystaniem kilku platform społecznościowych.

Po stycznościach z niewłaściwymi treściami algorytmy platform społecznościowych podpowiadają najmłodszym użytkownikom kolejne tego typu treści. Dzieci coraz chętniej korzystają ponadto z chatbotów, którym zwierzają się ze swoich problemów. Brakuje jednak kontroli nad tym, co chatbot radzi młodym w odpowiedzi na ich zwierzenia. Nie jest również jasne, co dalej dzieje się z treściami takich rozmów ze sztuczną inteligencją.

Uznaniowość gigantów cyfrowych

Ośrodek Analizy Dezinformacji NASK wskazuje, że aż 76 proc. zgłoszeń dotyczących dezinformacji w pierwszym półroczu tego roku zostało odrzuconych lub pozostawionych bez rozpatrzenia.

Platforma X (dawniej Twitter) odrzuciła w pierwszym półroczu tego roku niemal 79 proc. zgłoszeń dotyczących dezinformacji. Było to 47 464 spośród 60 132 zgłoszeń. Na Instagramie było to 62,2 proc. (97 z 156 zgłoszeń), a na TikToku 44 proc. (488 na 1109). W tym samym czasie Facebook odrzucił 1194 zgłoszenia o dezinformacji, co daje ponad jedną trzecią wszystkich zgłoszeń.

Główne wnioski

1. Z danych NASK wynika, że aż 39 proc. polskich nastolatków doświadczyło cyberprzemocy. Z kolei badanie Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę wykazało, że młodzi doświadczają przemocy równolegle w sieci oraz poza nią. Aż trzy czwarte uczestników tego badania, które objęło ponad 141 tys. uczniów, przyznało, że co najmniej raz doświadczyło cyberprzemocy.
2. Dzieci doświadczają w sieci różnych form przemocy seksualnej. Seksualnej krzywdy w sieci doznało aż 45,5 proc. nastolatków w wieku 14-18. Seksualna cyberprzemoc może odbywać się na kilku platformach równolegle.
3. Aż 76 proc. zgłoszeń NASK o dezinformacyjnych treściach zostało odrzuconych przez platformy cyfrowe. Przoduje w tym platforma X, która w tym czasie odrzuciła aż 79 proc. zgłoszeń.