Kategorie artykułu: Sport Świat

Wizerunkowe kłopoty Arabii Saudyjskiej. Cristiano Ronaldo na ratunek

Odwołane Grand Prix Formuły 1, rajd Dakar przeniesiony do Portugalii i Maroka, Puchar Azji przesunięty o niemal rok. Saudyjskie miliardy inwestowane w sport miały budować wizerunek bezpiecznego centrum światowych imprez. Wojna na Bliskim Wschodzie ten plan podważa.

Cristiano Ronaldo w Arabii Saudyjskiej
Cristiano Ronaldo wielokrotnie angażował się w obchody ważnych dla Saudyjczyków wydarzeń. Tutaj ubrany w tradycyjny strój w trakcie obchodów rocznicy utworzenia państwa. Fot. Al Nassr Club of Saudi Arabia/HAndout/Anadolu Agency via Getty Images

Z tego artykułu dowiesz się…

  1. Jakie wydarzenia sportowe zaplanowane w Arabii Saudyjskiej na 2026 i 2027 r. zostały odwołane lub przełożone.
  2. Jaką rolę w budowaniu wizerunku Arabii Saudyjskiej odgrywa Cristiano Ronaldo.
  3. Jak saudyjski następca tronu tłumaczy zaangażowanie kraju w sport.
Loading the Elevenlabs Text to Speech AudioNative Player...

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Przez kilka ostatnich lat Arabia Saudyjska systematycznie przeznaczała na sport środki liczone w miliardach dolarów. W tamtejszej lidze piłkarskiej pojawiły się światowe gwiazdy, z Cristiano Ronaldo na czele. W Rijadzie czy Dżuddzie regularnie organizowano duże imprezy sportowe. Wisienką na torcie tej ofensywy mają być piłkarskie mistrzostwa świata w 2034 r. Na razie jednak Saudyjczycy mają problem. Fundament ich sportowej strategii – wizerunek kraju bezpiecznego, stabilnego i otwartego na świat – został poważnie nadwyrężony.

W związku z rozpoczętymi 28 lutego 2026 r. amerykańsko-izraelskimi atakami na Iran, irańskim odwetem i późniejszą eskalacją konfliktów w regionie runął pieczołowicie budowany mit Bliskiego Wschodu jako bezpiecznej przystani. Dotknęło to także świata sportu. W marcu odwołano zaplanowaną w Katarze Finalissimę, czyli mecz piłkarskich mistrzów Europy, Hiszpanów, ze zwycięzcami Copa América – Argentyńczykami. W Formule 1 Grand Prix Bahrajnu ostatecznie przeniesiono na październik do Malezji, a GP Arabii Saudyjskiej odwołano.

Latem wydawało się, że chociaż wojna na Bliskim Wschodzie trwa, dyplomatyczne wysiłki państw regionu pozwolą trzymać jej konsekwencje z dala od sportowych aren. Jednak nastąpiły kolejne ataki rakietowe jemeńskich Hutich na cele cywilne w Arabii Saudyjskiej. Organizatorzy wielkich imprez sportowych zaczęli odwoływać lub przekładać wydarzenia zaplanowane w tym kraju.

– Nie ma wątpliwości, że to „widmo” będzie się za Arabią Saudyjską ciągnęło nawet we względnie spokojnym okresie. W przypadku potencjalnych przyszłych wydarzeń sportowych federacje międzynarodowe, kluby, sportowcy czy sponsorzy będą zadawać słuszne pytania o stabilność i odpowiednie zabezpieczenie imprezy sportowej. Trudno wyobrazić sobie, żeby Saudyjczycy nie grali argumentem finansowym. Choć tutaj jest druga strona medalu – czy Saudyjczycy będą nadal akceptować wysokie koszty prowadzenia takiej polityki wizerunkowej. Potencjalnie nawet wyższe w obliczu sytuacji w regionie – komentuje Mieszko Rajkiewicz z Polskiego Instytutu Dyplomacji Sportowej.

Sportswashing czy impuls gospodarczy

„Jeśli sportswashing ma zwiększyć moje PKB o 1 proc., będziemy go kontynuować. Nie obchodzi mnie to. Dzięki sportowi mam 1-procentowy wzrost PKB i dążę do kolejnych 1,5 proc. Nazywajcie to, jak chcecie – osiągniemy te 1,5 proc.” – mówił we wrześniu 2023 r. następca saudyjskiego tronu, książę Muhammad bin Salman, w wywiadzie dla Fox News. Znany jako MBS polityk odpowiadał na pytanie o sportswashing, czyli wykorzystywanie sportu do poprawy międzynarodowego wizerunku państwa i odwracania uwagi od zarzutów dotyczących łamania praw człowieka.

W Arabii Saudyjskiej już od ponad pół roku grał wówczas Cristiano Ronaldo. Kilka tygodni przed rozmową do saudyjskich klubów dołączyli też Neymar, Jordan Henderson, Karim Benzema, N’Golo Kanté, Marcelo Brozović, Roberto Firmino, Aleksandar Mitrović i wiele innych gwiazd światowej piłki.

Dwa lata wcześniej konsorcjum kierowane przez saudyjski Public Investment Fund (PIF) przejęło angielski Newcastle United. W Arabii organizowano już Grand Prix Formuły 1 i prestiżowe gale bokserskie. Mecze o piłkarskie superpuchary rozgrywali tam Hiszpanie i Włosi.

Wielki sport chętnie korzystał z saudyjskiej gościnności, bo towarzyszyły jej ogromne pieniądze. Saudyjczycy przekonywali, że nie robią tego wyłącznie z pobudek wizerunkowych, ale przede wszystkim gospodarczych. Sport stał się jednym z elementów Saudi Vision 2030 – wielkiego programu gospodarczej, infrastrukturalnej i społecznej przebudowy kraju. Władze liczyły, że poprzez sport przyciągną do kraju wykwalifikowanych menedżerów. Miały też nadzieję, że jeśli młode saudyjskie społeczeństwo otrzyma rozrywkę na światowym poziomie, większa część wydawanych przez nie pieniędzy pozostanie w lokalnej gospodarce.

Ofensywa w sporcie zataczała coraz szersze kręgi. Saudyjskie linie lotnicze Riyadh Air zaczęły promować się na koszulkach Atlético Madryt w 2023 r., jeszcze przed uruchomieniem pierwszych połączeń. Rozrywkowo-sportowy festiwal Riyadh Season trafił na koszulki AS Romy. Na sowicie opłacane turnieje do Arabii zjeżdżali najlepsi tenisiści i snookerzyści. Finansowana przez PIF liga LIV Golf rzuciła wyzwanie najbardziej prestiżowym golfowym rozgrywkom świata – PGA Tour, a Lionel Messi został twarzą saudyjskiej turystyki.

Hossa zdawała się nie mieć końca. W Europie patrzono na nią z podejrzliwością i dystansem. W wielu krajach Azji czy Afryki Północnej zainteresowanie saudyjskimi inwestycjami sportowymi było jednak duże. Kibice z regionu zyskiwali okazję do oglądania gwiazd światowego sportu znacznie bliżej domu.

Obsypani złotem

Saudyjczycy nie szczędzili pieniędzy i kreatywności, by przyciągać największe gwiazdy. Tenisiści grający w pokazowym turnieju Six Kings Slam mogli liczyć na nagrody przewyższające te oferowane za zwycięstwo w turniejach wielkoszlemowych. Ronnie O’Sullivan i pozostali czołowi snookerzyści również otrzymali gwarancję wysokich wypłat oraz możliwość zdobycia dodatkowej nagrody za wbicie specjalnej złotej bili.

Saudyjczycy mogli odczuwać pewien niedosyt. To znacznie mniejszy Katar, z którym przez lata rywalizowali o wpływy w regionie, zorganizował w 2022 r. pierwszy mundial w świecie arabskim. Ostatecznie jednak Arabia dopięła swego i w grudniu 2024 r. uzyskała prawo organizacji mistrzostw świata w 2034 r.

Saudyjczycy byli niezwykle skuteczni nawet w kryzysowych momentach. W 2022 r. rakiety Hutich uderzyły w instalacje naftowe w pobliżu toru w Dżuddzie podczas weekendu Grand Prix Formuły 1. Mimo to kierowców i zespoły udało się przekonać, że wyścig może odbyć się bezpiecznie. GP rozegrano zgodnie z planem.

Gdy w marcu 2026 r. Katarczycy tymczasowo zawiesili swoje piłkarskie rozgrywki, Saudyjczycy utrzymali ciągłość własnej ligi. Skoro sportem przyciągnęli uwagę całego świata, chcieli ją wykorzystać i pokazać: u nas jest bezpiecznie.

Teraz jednak sprawy zaszły za daleko.

Opustoszały terminarz

W ostatnich tygodniach sytuacja na Bliskim Wschodzie ponownie się zaostrzyła. Pociski wystrzelone przez jemeńskich Hutich uderzyły w kilka obiektów cywilnych, w tym w międzynarodowe lotnisko w Rijadzie. Według saudyjskich władz w ataku z 10 października zginęło 13 osób, a 309 zostało rannych.

W obliczu takiego zagrożenia organizatorzy kolejnych imprez zostali postawieni pod ścianą. Rajd Dakar – którego edycję w Afryce odwołano w 2008 r. ze względów bezpieczeństwa, a który od 2020 r. odbywał się w Arabii Saudyjskiej – na początku 2027 r. po raz pierwszy od siedmiu lat nie wyruszy na saudyjskie bezdroża. Zamiast tego zawodnicy będą ścigać się na trasach wyznaczonych w Portugalii i Maroku. Organizatorzy zapowiadają powrót rajdu do Arabii Saudyjskiej w 2028 r.

Rajd rozgrywany na rozległym terenie, obejmujący tysiące kilometrów tras i liczne punkty logistyczne, jest wydarzeniem, podczas którego szczególnie trudno zagwarantować bezpieczeństwo wszystkim uczestnikom.

– Nigdy nie wyślemy naszych pracowników, kierowców ani żadnych przedstawicieli do miejsca, w którym uznamy, że istnieje ryzyko. Nie ma takiej możliwości – tłumaczył prezydent Międzynarodowej Federacji Samochodowej (FIA) Mohammed Ben Sulayem.

Ale nawet imprezy zaplanowane na stadionach, halach czy torach są przekładane lub odwoływane.

Tak jest chociażby z piłkarskim Pucharem Azji. Turniej miał rozpocząć się 7 stycznia 2027 r. Teraz inaugurację zaplanowano na 23 grudnia 2027 r., a finał na 21 stycznia 2028 r. Nowy termin wymaga jeszcze zatwierdzenia przez FIFA.

Novak Djoković, Carlos Alcaraz i Alexander Zverev mieli w październiku rywalizować w Rijadzie. Organizatorzy przenieśli jednak Six Kings Slam na 27–30 grudnia 2026 r. Póki co nie ma nowej daty turnieju esportowego FIFAe Finals, pierwotnie planowanego na październik w Dżuddzie.

Odwołane zostały mistrzostwa świata UCI w kolarstwie miejskim, zaplanowane na listopad w Rijadzie. Przełożono golfowy PIF Saudi International, nie wskazując nowego terminu. Saudyjska runda rajdowych mistrzostw świata WRC wypadła z kalendarza, a następnie odwołano również jej planowaną odsłonę w mistrzostwach Bliskiego Wschodu. Z grudnia 2026 r. na 16–17 kwietnia 2027 r. przełożono wyścigi Formuły E w Dżuddzie.

– To jest problematyczne z kilku powodów. Finansowo, ponieważ organizatorzy ponieśli koszty przygotowań, których nikt im nie zwróci. Wizerunkowo, ponieważ Arabia przez lata kreowała narrację o stabilności, otwartości oraz rozwoju, a dzisiaj musi mierzyć się z problemem bezpieczeństwa. A to skutecznie burzy dotychczasowy kapitał wizerunkowy. I w końcu jest to polityczny problem. Kwestii wizerunkowych nie można konsumować do swoich celów w polityce wewnętrznej oraz zewnętrznej – ocenia Mieszko Rajkiewicz.

Cristiano na ratunek

Postawieni w kryzysowej sytuacji Saudyjczycy próbują minimalizować straty wizerunkowe. Wspiera ich w tym Cristiano Ronaldo, którego obecność w tamtejszej lidze od początku miała znaczenie wykraczające poza wyniki sportowe.

Portugalczyk wielokrotnie angażował się w obchody saudyjskich świąt narodowych. W mediach społecznościowych publikował zdjęcia, na których występował w tradycyjnym saudyjskim stroju, także z ceremonialną bronią. Stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych twarzy nie tylko saudyjskiej piłki, lecz także promocji całego kraju.

12 października 2026 r. mecz Azjatyckiej Ligi Mistrzów, w którym występował Al-Nassr, został opóźniony o godzinę z powodu alarmu rakietowego w Rijadzie. Ronaldo ponownie dostarczył Saudyjczykom obrazów, które można było wykorzystać w komunikacji wizerunkowej. Po wygranej 3:1 z uzbeckim Neftchi Fergana świętował z saudyjską flagą na szaliku. Wcześniej, jeszcze przed rozpoczęciem spotkania, ucałował saudyjski emblemat na klubowej koszulce.

Zdjęcia uśmiechniętego Portugalczyka celebrującego zwycięstwo w Rijadzie kontrastowały z doniesieniami o kolejnych alarmach i atakach. Dla saudyjskich władz i organizatorów sportowych był to cenny obraz normalności w sytuacji, w której zagraniczne federacje coraz częściej kwestionowały bezpieczeństwo organizowanych w kraju imprez.

Nie oznacza to jednak, że podobne gesty wystarczą, by rozwiać obawy organizatorów innych wydarzeń sportowych. Ci nie ukrywają jednak, że nie chcieliby, by Arabia na stałe wypadła z międzynarodowego kalendarza.

– PIF Saudi International jest jednym z najważniejszych wydarzeń w kalendarzu Asian Tour. Z niecierpliwością czekamy na moment, w którym nasi zawodnicy ponownie będą mogli rywalizować w Rijadzie – powiedział Cho Minn Thant, komisarz Asian Tour, po ogłoszeniu przełożenia turnieju.

W podobnym tonie wypowiadają się także inni działacze. Świat wielkiego sportu został zmuszony do ograniczenia obecności w Arabii Saudyjskiej. Wygląda jednak na to, że w wielu dyscyplinach przerwa potrwa tylko tak długo, jak będzie to konieczne ze względów bezpieczeństwa. Organizatorzy dużych wydarzeń zwyczajnie przyzwyczaili się do saudyjskich pieniędzy.

Główne wnioski

  1. Z powodu wojny i pogorszenia sytuacji bezpieczeństwa na Bliskim Wschodzie Arabia Saudyjska straciła organizację rajdu Dakar w 2027 r. oraz Grand Prix Formuły 1 w 2026 r. Przełożono m.in. turnieje tenisowe i golfowe, a piłkarski Puchar Azji przesunięto z początku na koniec 2027 r. Odwołano również mistrzostwa świata w kolarstwie miejskim i saudyjski rajd WRC.
  2. W podtrzymywaniu wizerunku Arabii Saudyjskiej jako kraju, w którym mimo zagrożeń może toczyć się normalne życie sportowe, ważną rolę odgrywa Cristiano Ronaldo. Portugalczyk od lat uczestniczy w działaniach promujących państwo, a jego gesty po meczu rozegranym mimo alarmu rakietowego stały się kolejnym symbolem tej strategii.
  3. Organizatorzy dużych imprez sportowych nie zamierzają definitywnie rezygnować z Arabii Saudyjskiej. Wiele wydarzeń jedynie przełożono, a Dakar ma wrócić do kraju w 2028 r. Saudyjskie pieniądze wciąż przyciągają światowe federacje, ale dalsza realizacja sportowych ambicji Rijadu będzie zależeć również od sytuacji bezpieczeństwa w regionie.