Kategorie artykułu: Biznes Newsy Technologia

Europejska zbrojeniówka ma problem. Onodrim zebrał 300 mln dolarów, by go rozwiązać i na tym zarobić

Zamówień przybywa, ale fabryki nie nadążają z produkcją. Onodrim chce przejmować dostawców europejskiej zbrojeniówki i pomagać im zwiększać skalę działalności. Polscy inwestorzy włożyli w holding ponad 100 mln zł. Polska ma być też jednym z jego centrów – mówi XYZ Aistis Šimaitis, współzałożyciel firmy.

Twórcy Onodrim: Christian Garrett, Aistis Šimaitis i Alexander Blessing (od lewej) chcą zarobić na boomie na produkcję dual use. Celem są duże przejęcia, potencjalnie także w Polsce
Twórcy Onodrim: Christian Garrett, Aistis Šimaitis i Alexander Blessing (od lewej) chcą zarobić na boomie na produkcję dual-use. Celem są duże przejęcia, potencjalnie także w Polsce. Fot. mat. prasowe

Z tego artykułu dowiesz się…

  1. Dlaczego Onodrim szuka szansy na rynku zbrojeniowym w fabrykach i komponentach, a nie w gotowych systemach bojowych.
  2. Czym holding chce przekonać właścicieli firm, by oddali mu kontrolę nad swoimi przedsiębiorstwami.
  3. Jaką rolę w europejskich planach Onodrim może odegrać Polska i dlaczego inwestycje mają się opłacać również po osłabieniu boomu zbrojeniowego.
Loading the Elevenlabs Text to Speech AudioNative Player...

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Europejskie koncerny zbrojeniowe mają coraz więcej zamówień, ale ich realizacja zależy od fabryk, dostawców podzespołów i inżynierów produkcji. To właśnie wśród takich przedsiębiorstw Onodrim zamierza szukać okazji inwestycyjnych. Zamiast rozwijać własny produkt dla wojska, chce kupować firmy z wieloletnią historią i usuwać ograniczenia, które utrudniają im zwiększanie produkcji.

– W Stanach Zjednoczonych były już udane próby konsolidacji przedsiębiorstw przemysłu obronnego. W Europie nikt dotąd nie przeprowadził takiego przedsięwzięcia na międzynarodową skalę. Tymczasem potrzeba jest ogromna. Europejska baza dostawców jest bardzo rozdrobniona. Duże koncerny obronne i nowe firmy z tego sektora mają coraz więcej zamówień, a ich liczba będzie rosła. W ciągu najbliższych pięciu lat kluczowym problemem nie będzie jednak wyłącznie sprzedaż, lecz przede wszystkim wykonanie kontraktów i dostarczenie produktów. Dlatego skupiamy się na wzmacnianiu dostawców pierwszego i drugiego szczebla – mówi Aistis Šimaitis, współzałożyciel Onodrim.

300 mln dolarów, dziesięć procesów i żadnego zakończonego przejęcia

Onodrim pozyskał właśnie 300 mln dolarów w rundzie finansowania serii A. Wśród inwestorów znaleźli się także Polacy, którzy łącznie zainwestowali w spółkę ponad 100 mln zł. Na liście są znane nazwiska: współzałożyciel ElevenLabs Mati Staniszewski, współzałożyciel Grupy Pracuj Przemysław Gacek, współzałożycielka Hesta Investments Agnieszka Grabowska-Gacek, współzałożyciel Wirtualnej Polski Michał Brański oraz Bruno Wejchert, partner w Strike Capital. Do inwestorów należy również fundusz Expeditions.

Pozyskane środki mają posłużyć do przejmowania pakietów kontrolnych w istniejących przedsiębiorstwach. Na razie Onodrim nie sfinalizował jeszcze żadnego przejęcia, ale według deklaracji spółki pierwsze transakcje są coraz bliżej. Jak zdradza Aistis Šimaitis, holding prowadzi około dziesięciu procesów akwizycyjnych w różnych obszarach, m.in. w sektorze lotniczym, obronnym i łączności.

– Dwie lub trzy transakcje mogą zostać sfinalizowane do końca 2026 r. – zapewnia szef Onodrim.

Onodrim szuka celów do przejęcia

– Przez rok bardzo dokładnie analizowaliśmy rynek: szukaliśmy potencjalnych celów przejęć, testowaliśmy hipotezy i identyfikowaliśmy wąskie gardła. Wytypowaliśmy około dziesięciu firm, z którymi prowadzimy obecnie procesy w różnych segmentach przemysłu obronnego i lotniczego, produkcji oraz łączności. Uważamy, że ich rozwój może rzeczywiście usunąć część ograniczeń w łańcuchach dostaw. To właśnie przekonało inwestorów do zapewnienia nam kapitału na przejęcia – przekonuje Aistis Šimaitis.

Jak zapewnia szef firmy, Onodrim przedstawił inwestorom scenariusz znaczącego wzrostu, który – według założeń holdingu – może przynieść nawet co najmniej dziesięciokrotny zwrot z zainwestowanego kapitału.

Zdaniem eksperta

Jest luka w produkcji obronnej

W wielu segmentach przemysłu obronnego rosnące zamówienia wyprzedzają możliwości zwiększania produkcji. Sytuacja jest jednak zróżnicowana. Obok firm z portfelami zamówień na lata są przedsiębiorstwa wywodzące się z rynku cywilnego, dysponujące kompetencjami i wolnymi mocami, które dopiero szukają możliwości wejścia do obronnych łańcuchów dostaw.

Moce produkcyjne to więcej niż hale i pracownicy. Wąskie gardła mogą dotyczyć surowców krytycznych, w tym pierwiastków ziem rzadkich, magnesów trwałych czy układów półprzewodnikowych. Na przykład w produkcji amunicji szczególne znaczenie mają prochy, materiały wybuchowe i surowce do ich wytwarzania. Zwiększenie produkcji wymaga również specjalistycznych maszyn, uruchomienia nowych linii i pozyskania kadr. W każdym segmencie ograniczenia mogą występować gdzie indziej, a łańcuchy dostaw są w pewnym sensie zakładnikiem najważniejszych poddostawców.

Dla rozwoju mocy produkcyjnych niezbędne są przewidywalne, wieloletnie zamówienia, które pozwalają planować inwestycje i pozyskiwać finansowanie. Potrzebny jest kapitał zarówno na rozbudowę zakładów, jak i realizację większych kontraktów. Dotyczy to także mniejszych dostawców, od których zależą terminy dostaw gotowych systemów.

Dlatego trzeba rozwijać całe zaplecze przemysłowe i włączać firmy z innych sektorów: producentów materiałów i komponentów oraz dostawców maszyn i automatyki. Część zdolności musimy zbudować, ale część już istnieje – trzeba umożliwić ich wykorzystanie przez kwalifikowanie nowych dostawców i otwieranie im dostępu do zamówień.

Holding na dekady, nie fundusz na pięć lat

W porównaniu z funduszami private equity, które zwykle sprzedają zakupione aktywa po kilku latach, Onodrim deklaruje inny horyzont inwestycyjny.

– Dysponujemy kapitałem permanentnym. Nie przejmujemy spółek po to, by sprzedać je za pięć czy siedem lat. Oczywiście w pewnym momencie rozważamy wprowadzenie całego portfela na giełdę, ale sposób myślenia jest zasadniczo inny. Założyciele i firmy, które do nas dołączają, robią to na długie lata – tłumaczy Aistis Šimaitis.

Zdaniem współtwórcy Onodrim taka strategia pomaga w rozmowach zarówno z właścicielami firm, jak i z przedstawicielami administracji publicznej. Przejęcia przedsiębiorstw mających znaczenie dla bezpieczeństwa często wymagają dodatkowych zgód i budzą zainteresowanie władz państwowych.

– Dla rządów duże znaczenie ma to, kto będzie właścicielem przedsiębiorstwa za dziesięć lat. To daje większe poczucie bezpieczeństwa niż perspektywa ponownej sprzedaży po pięciu latach, która uruchomiłaby kolejne procedury. Zauważamy, że przedsiębiorcy i zarządy często wolą nas jako nabywcę od klasycznych funduszy private equity. Podobnie bywa z instytucjami publicznymi – mówi Aistis Šimaitis.

Żeby realizować taki model, Onodrim zamierza nabywać wyłącznie pakiety większościowe lub całe przedsiębiorstwa. Nie planuje inwestycji mniejszościowych, a po przejęciu chce aktywnie uczestniczyć w zarządzaniu firmami.

– Nie jesteśmy inwestorem finansowym. Zawsze chcemy mieć kontrolę operacyjną, najlepiej przy dalszym zaangażowaniu założycieli. Szukamy przedsiębiorców ambitnych, którzy chcą rozwijać swój biznes i w nim zostać. Nie tworzymy im drogi do szybkiego wyjścia z inwestycji. Chcemy być partnerem w realizacji dużo większych planów, niż mogliby osiągnąć samodzielnie – podkreśla Aistis Šimaitis.

Fabryki, które nie nadążają z produkcją

Aistis Šimaitis wymienia trzy rodzaje potencjalnych celów przejęć: firmy dostarczające komponenty o szczególnym znaczeniu dla europejskiej obronności, przedsiębiorstwa posiadające potrzebne zdolności produkcyjne oraz podmioty rozwijające przełomowe technologie. Warunkiem jest też zdolność Onodrim do wniesienia wartości dodanej – kapitału, technologii, inżynierów, kontaktów handlowych lub pomocy w zarządzaniu. Sam fakt, że spółka działa w zbrojeniówce, nie wystarcza.

– Jeśli fundusz private equity mógłby kupić daną firmę i rozwinąć ją równie dobrze jak my, nie mamy szczególnej przewagi. Chcemy rozwiązywać rzeczywiste problemy i współpracować z właścicielami, którzy mają ambicję budować znacznie większą organizację – mówi współzałożyciel holdingu.

Najczęściej oznacza to zakłady o ustabilizowanej pozycji, działające od 10–15 lat, także w sektorach technologii podwójnego zastosowania, czyli wykorzystywanych zarówno do celów cywilnych, jak i wojskowych. Producentów gotowych systemów bojowych holding zasadniczo pozostawia innym inwestorom.

Niektóre z firm, z którymi rozmawia Onodrim, mają według Šimaitisa portfele zamówień na 2027 r. nawet 10–15 razy większe niż ich obecne możliwości produkcyjne. Nie oznacza to automatycznie, że wszystkie te zamówienia zostaną wykonane. Aby tak się stało, potrzebne są pieniądze na maszyny, nowe zakłady, rekrutację i reorganizację pracy. Dla wieloletnich dostawców działających lokalnie rozpoczęcie produkcji w kilku krajach może być równie trudne jak zdobycie samego kontraktu.

– Rozbudowa produkcji wymaga bardzo poważnych decyzji. Często chodzi o skomplikowane finansowanie, ryzyko inwestycji, których właściciel dotąd nie podejmował, i zatrudnienie znacznie większej liczby ludzi. Niekiedy także o uruchomienie produkcji w innych częściach Europy. Właśnie z takimi firmami znajdujemy wspólny język: mają zamówienia, chcą wykorzystać szansę, ale samodzielnie nie są w stanie wystarczająco szybko zwiększyć skali – opisuje Aistis Šimaitis.

Spółka chce sfinalizować w 2027 r. od pięciu do dziesięciu przejęć. Aistis Šimaitis od razu zastrzega jednak, że liczba transakcji zależy od ich wielkości i struktury.

Zdaniem eksperta

Potrzebne są inwestycje

W niektórych obszarach skala zamówień rzeczywiście wymusza szybkie zwiększanie mocy produkcyjnych – zarówno poprzez własne inwestycje, jak i rozwój sieci kooperantów. Uważam jednak, że znaczna część nowych możliwości biznesowych wynika z szerszego trendu przebudowy łańcuchów dostaw, przywracania produkcji do Europy i skracania dystansu między producentami a odbiorcami. To duża szansa dla polskich przedsiębiorstw.

Potencjał polskich firm oceniam wysoko. Polska jest doskonale położona jako zaplecze dla Ukrainy, punkt wyjścia na rynki Europy Zachodniej i naturalny partner państw bałtyckich. Dla całej wschodniej flanki NATO może być atrakcyjną lokalizacją działalności produkcyjnej. Trzeba jednak pamiętać, że oprócz inwestycji w moce produkcyjne niezbędne jest zdobywanie kompetencji w zakresie procedur, standardów i wymagań sektora obronnego, który nadal charakteryzuje się wysokimi barierami wejścia.

Inżynierowie z doświadczeniem w SpaceX, własne prace badawczo-rozwojowe i produkcja na większą skalę

Celem Onodrim ma być nie tylko wsparcie finansowe, ale również technologiczne i organizacyjne.

– Zatrudniamy inżynierów, którzy wcześniej uruchamiali i skalowali produkcję w SpaceX. Mogą wejść do zakładu i przygotować plan automatyzacji oraz optymalizacji procesów. W innych firmach nasi specjaliści od sprzętu i oprogramowania wdrożą systemy monitorowania maszyn albo predykcyjnego utrzymania ruchu, żeby zwiększyć ich dostępność i wydajność. Są też przedsiębiorstwa, w których największą zmianą będzie po prostu lepsza sprzedaż, wycena zamówień czy nawiązanie relacji z nowymi dużymi odbiorcami – wylicza Aistis Šimaitis.

Obok pracy bezpośrednio w fabrykach holding rozwija wewnętrzny zespół badawczo-rozwojowy. Prace obejmują nie tylko oprogramowanie, ale także urządzenia i komponenty.

– Od około roku prowadzimy własne prace badawczo-rozwojowe nad produktami zaawansowanymi technologicznie. Są wśród nich rozwiązania dotyczące elektroniki, komunikacji i wykrywania. Zdarza się, że dysponujemy prototypem technologii, którą uważamy za przełomową, a równolegle znajdujemy dobrą firmę, zdolną do jej wytwarzania. Połączenie tych dwóch elementów z naszymi relacjami biznesowymi może bardzo szybko zwiększyć potencjał takiego przedsiębiorstwa – tłumaczy współzałożyciel Onodrim.

Zdaniem eksperta

Efekt SAFE wpływa na Polskę

Większe zapotrzebowanie na moce produkcyjne to zjawisko globalne, choć dotyczy wybranych produktów i technologii, a nie całego sektora. W niektórych kategoriach, np. pocisków przechwytujących wykorzystywanych w systemach obrony powietrznej, tempo zużycia na współczesnym polu walki wyraźnie przewyższa obecne moce produkcyjne fabryk.

W Polsce dochodzi do tego efekt SAFE. Mamy ogromną liczbę zamówień, a wiele z nich ma horyzont realizacji do 2030 r. W niektórych przypadkach moce producentów są więc już dziś zapełnione na kilka lat do przodu. Biorąc pod uwagę, że możemy spodziewać się kolejnej rundy SAFE, popyt może przerosnąć możliwości produkcyjne. Dlatego to dobry moment, żeby inwestować w zwiększanie mocy w technologiach o strategicznym znaczeniu. Nie chodzi tylko o same produkty końcowe, ale też o łańcuch dostaw i komponenty.

Polska: trzy scenariusze inwestycji

W Polsce Onodrim dostrzega zarówno duży rynek zamówień obronnych, jak i potencjalne zaplecze przemysłowe dla całej Europy. Szansą mają być nie tylko wydatki na uzbrojenie, lecz także kompetencje producentów, dostępność inżynierów i położenie na wschodniej flance NATO.

– Polska jest jednym z ważnych ośrodków europejskiego przemysłu. Ma silne kompetencje produkcyjne, w tym w branży lotniczej. Dolina Lotnicza w rejonie Rzeszowa to dobry przykład. Jednocześnie nie da się mówić o obronie wschodniej flanki NATO bez Polski. To państwo o ogromnym znaczeniu militarnym i skali inwestycji obronnych. Chcemy tu kierować znaczną część kapitału: rozwijać istniejącą produkcję, uruchamiać nowe moce i współpracować z polskimi firmami – mówi Aistis Šimaitis.

Szczegółowe plany inwestycyjne pozostają jednak na etapie przygotowań. Spółka nie ujawnia jeszcze nazw polskich partnerów ani wartości potencjalnych projektów.

– Mamy obecnie wszystkie trzy możliwości na stole. Część prowadzonych procesów dotyczy polskich firm. W przypadku innych przejęć rozmawiamy o rozszerzeniu ich zdolności produkcyjnych poprzez uruchomienie działalności w Polsce, gdzie są dobre kadry i odpowiednia infrastruktura. Równolegle badamy możliwość utworzenia wspólnych przedsięwzięć z bardzo silnymi polskimi firmami obronnymi. Mam nadzieję, że w przyszłym roku będziemy mogli przekazać konkretne informacje – mówi współzałożyciel Onodrim.

Dotychczasowe rozmowy koncentrowały się na mniejszych i średnich dostawcach oraz producentach. Zapytany wprost o Polską Grupę Zbrojeniową, Aistis Šimaitis zaprzecza, by przejęcie PGZ znajdowało się obecnie w planach holdingu. Niezależnie od ewentualnych przejęć, Onodrim zaczyna tworzyć własne zaplecze w kraju.

– Tworzymy właśnie strukturę w Polsce. Mamy tu już kilka osób, zarówno doradców, jak i inżynierów, i dalej zatrudniamy. Polska będzie jednym z naszych europejskich centrów działalności – deklaruje Aistis Šimaitis.

Onodrim zatrudnia obecnie około 30 osób. Aistis Šimaitis zapowiada powiększenie zespołu o kolejne kilkadziesiąt i ocenia, że podwojenie zatrudnienia w 2027 r. jest realne. Zaznacza przy tym, że potrzeby kadrowe będą rosnąć wraz z pojawianiem się kolejnych spółek w grupie.

Europa zamiast krajowych silosów. Ukraina jako źródło wiedzy

Zasięg geograficzny grupy ma być szeroki, ale ograniczony przede wszystkim do europejskiego przemysłu i potrzeb obronnych NATO. Onodrim przygląda się firmom m.in. w Polsce, państwach bałtyckich, Niemczech, Włoszech, Francji, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Portugalii, Danii i pozostałych krajach skandynawskich, a także w części państw bałkańskich oraz w Ukrainie. O wyborze nie ma przesądzać kraj, w którym firma ma siedzibę, lecz jej znaczenie dla całego łańcucha dostaw.

– Nie możemy zakładać, że każde państwo w Europie będzie całkowicie samowystarczalne we wszystkich obszarach produkcji obronnej. To po prostu niewykonalne. Nie ma sensu, żebyśmy w każdym kraju odtwarzali dokładnie te same specjalistyczne zdolności. Analizujemy więc potrzeby zamówień obronnych w Europie, sprawdzamy, gdzie istnieją odpowiednie moce, a później zastanawiamy się, czy można je rozbudować także w innych regionach – wyjaśnia Aistis Šimaitis.

Osobne miejsce w tych kalkulacjach zajmuje Ukraina. Onodrim utrzymuje kontakty z tamtejszym sektorem obronnym; wśród swoich inwestorów wymienia ukraiński fundusz venture capital D3. Zdaniem Šimaitisa współpraca z firmami i wojskiem mającymi bezpośrednie doświadczenie wojenne jest niezbędna do zrozumienia, jakie technologie i komponenty mogą okazać się naprawdę potrzebne.

– Każda europejska firma obronna powinna regularnie jeździć do Ukrainy, uczyć się tam i pomagać tam, gdzie może – wiedzą, kapitałem albo inwestycjami. To kluczowa część europejskiego bezpieczeństwa. Ukraina to zarówno miejsce testowania nowych rozwiązań, jak i rzeczywistych działań bojowych – mówi Aistis Šimaitis.

Zdaniem eksperta

Polskie firmy mogą zarobić

Potencjał jest realny i sprawdzalny. Mamy silne zaplecze inżynierskie i firmy, które pod wpływem doświadczeń z frontu w Ukrainie wypuszczają nowe wersje produktów co kilka miesięcy. Część polskich konstrukcji przeszła już weryfikację w warunkach bojowych. Nie brakuje też popytu. Problem przesunął się więc z pytania, czy państwo kupi, na pytanie, czy będzie kupować w przewidywalny sposób i na odpowiednio dużą skalę. W ostatnim czasie pojawiły się szybsze ścieżki testowania i zakupów w małej skali. To dobry kierunek. Brakuje jednak mostu między udanym testem a zamówieniem seryjnym i właśnie tam, między prototypem a linią produkcyjną, utyka dziś wiele młodszych firm.

Kapitał na rozwój jest dostępny zarówno w instytucjach publicznych, jak i w funduszach oraz programach unijnych. Ale bank i inwestor sfinansują linię produkcyjną tylko pod przewidywalny portfel zamówień. Automatyzacja opłaca się przy dużych wolumenach, nie przy krótkich seriach. Bez wieloletnich umów ramowych z gwarantowanym minimalnym wolumenem żaden odpowiedzialny zarząd nie zaryzykuje budowy fabryki.

Firmy z tego segmentu potrzebują dziś przede wszystkim pięciu rzeczy. Po pierwsze, płynnego przejścia od pozytywnego testu do wieloletniego kontraktu. Po drugie, sprawnego działania zamawiającego. Z kolei po trzecie, infrastruktury testowej. Po czwarte, dostępu do kolejnych odbiorców, m.in. poprzez eksport i udział we wspólnych zamówieniach europejskich, żeby nie być uzależnionym od jednego klienta. Po piąte, krajowego łańcucha dostaw, bo jeśli zwiększamy produkcję na komponentach od niezaufanych dostawców, pogłębiamy również zależność od nich. Państwo nie musi być inwestorem w każdą spółkę. Wystarczy, że będzie przewidywalnym klientem.

A jeśli boom zbrojeniowy się skończy?

Strategia Onodrim zakłada wieloletnie nakłady na infrastrukturę przemysłową, podczas gdy dzisiejsze zainteresowanie inwestorów jest silnie związane ze wzrostem wydatków obronnych. Pojawia się zatem pytanie, co stanie się z fabrykami rozbudowanymi z myślą o wojskowych kontraktach, jeżeli tempo zamówień spadnie. Zwłaszcza że niektóre inwestycje mogą zwracać się przez lata, a nie przez kilka kolejnych kwartałów.

– Uważamy, że reindustrializacja Europy będzie postępować niezależnie od samego sektora obronnego. Jeżeli Europa chce pozostać silną gospodarką, musi odzyskiwać zdolności produkcyjne. Dlatego każdą inwestycję oceniamy w horyzoncie dziesięciu–trzydziestu lat. Jeśli zakład wytwarza elementy konstrukcyjne dla samolotów lub dronów, zakładamy, że samoloty będą produkowane także za kilkadziesiąt lat. Podobnie w elektronice i łączności: rozwiązania używane dziś na autonomicznym polu walki mogą być potrzebne przy rozwoju robotów i automatyzacji gospodarki – przekonuje Aistis Šimaitis.

Główne wnioski

  1. Onodrim pozyskał 300 mln dolarów w rundzie finansowania serii A na przejmowanie i rozwój europejskich dostawców przemysłu obronnego i lotniczego. Ponad 100 mln zł zainwestowali w holding polscy inwestorzy. Spółka prowadzi około dziesięciu procesów akwizycyjnych, ale nie zakończyła jeszcze żadnego przejęcia. Według współzałożyciela Aistisa Šimaitisa dwie lub trzy transakcje mogą zostać sfinalizowane do końca 2026 r. Na 2027 r. holding planuje od pięciu do 10 kolejnych przejęć, zależnie od ich wielkości i struktury.
  2. Strategia Onodrim opiera się na zwiększaniu zdolności produkcyjnych istniejących przedsiębiorstw. Według Šimaitisa niektórzy potencjalni partnerzy mają zamówienia na 2027 r. nawet 15 razy większe niż ich obecne możliwości produkcyjne. Holding chce obejmować pakiety kontrolne i wspierać firmy kapitałem, technologią oraz pracą inżynierów, w tym specjalistów z doświadczeniem w SpaceX. Deklaruje wieloletnie zaangażowanie zamiast sprzedaży poszczególnych spółek po kilku latach.
  3. Polska ma być jednym z europejskich centrów działalności Onodrim. Holding rozważa przejęcia krajowych przedsiębiorstw, uruchamianie w Polsce produkcji przejmowanych firm zagranicznych oraz wspólne przedsięwzięcia z polskimi podmiotami obronnymi. Tworzy już lokalny zespół, ale nie ujawnia nazw partnerów ani wartości projektów. Šimaitis wiąże długoterminowy potencjał inwestycji także z możliwością cywilnego wykorzystania technologii i odbudową europejskiego potencjału przemysłowego.