Andy Warhol, jakiego nie znacie: wyjątkowa wystawa w poznańskim Starym Browarze

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Na trzech kondygnacjach Pop Culture Gallery można zobaczyć m.in. oryginalne grafiki, polaroidy, filmy, szkice, archiwalne reklamy oraz zaprojektowane przez Warhola okładki płyt i magazynów „Interview”. Prace wideo na potrzeby poznańskiej ekspozycji udostępniło Andy Warhol Museum w Pittsburghu. To rzadka okazja, by w Polsce zobaczyć dzieła z kolekcji tej amerykańskiej instytucji.

Od chłopca z Pittsburgha do legendy pop-artu

Kurator Wojtek Piotr Onak podkreśla, że wystawa nie ogranicza się do pokazywania efektów twórczości artysty. Bardziej stara się uchwycić źródła jego wizji – drogę chłopca z Pittsburgha do ikony kultury masowej.

– „Andy Warhol. A Kind of Retrospective” to wystawa zbudowana wokół kluczowego pytania: w jaki sposób twórczość jednego artysty przeniknęła tak wiele obszarów życia współczesnego i dlaczego jego wizje wciąż działają z taką siłą? Instagram, YouTube, reality shows, selfie, kontent wiralowy, tabloidy online i TMZ – cały ten świat operuje dziś według zasad, które Warhol dostrzegł i uruchomił dekady temu. Seryjność, inscenizacja codzienności, płynna tożsamość medialna, ekonomia widzialności – to wszystko już było. Tyle że w czerni i bieli polaroidu, w trzynastogodzinnym filmie bez akcji, w sztucznie utrwalonym uśmiechu na sitodruku. Współczesna popkultura to jego dzieło, nawet jeśli o tym nie wie – mówi kurator wystawy.

Pierwsza część wystawy koncentruje się na życiowych doświadczeniach, które ukształtowały strategie i estetykę artysty. Chodzi o relacje w rodzinie o imigranckich korzeniach, dzieciństwo na amerykańskich peryferiach, chorobę, wejście do świata nowojorskiej bohemy, queerową tożsamość. W tej sali znalazły się: biograficzny film, linia czasu mapująca kluczowe wydarzenia z życia Warhola, fragmenty wywiadów, zdjęcia oraz wczesne prace nieprezentowane dotąd publicznie w Polsce, m.in. litografia z portretem Grety Garbo z 1954 r.

Wystawa pokazuje, jak bardzo świadomie Warhol budował swój wizerunek. Widać też, jak konsekwentnie przekształcał obecność w świecie sztuki i popkultury w spójny projekt artystyczny.

Człowiek wielu technik

– Andy Warhol znany jest z wielu rzeczy, a najbardziej z ikonicznego opakowania puszki zupy Campbell’s. Często jednak odbierany jest wyłącznie jako wielki artysta, a nie człowiek, który miał życie prywatne pełne emocji i pasji. Odbiorcy jego sztuki rzadko wiedzą, że Warhol rysował reklamy i projektował buty. Tworzył nawet ilustracje homara czy części krowiego mięsa do książki kucharskiej. Mało kto pamięta, że zajmował się również projektowaniem materiałów tekstylnych – zauważa kurator.

Przeczytaj: Boski włoski Giorgio Armani. Kto zastąpi zmarłego króla „Made in Italy”?

Podczas wystawy warto zwrócić uwagę na to, że Andy Warhol, choć kojarzony jest przede wszystkim z malarstwem i sitodrukiem, nie był artystą jednej techniki. „A Kind of Retrospective” pozwala zanurzyć się w bogactwie jego formalnych poszukiwań. Na kolejnym piętrze Pop Culture Gallery kurator oddał głos kamerze. Centralnym elementem ekspozycji są wielkoformatowe instalacje wideo z serii „Screen Tests” z lat 60.. Udostępniło je Andy Warhol Museum w Pittsburghu. To filmowe portrety Salvadora Dalego i modelki Nico, bywalców słynnej pracowni Warhola, tzw. Silver Factory.

– Podczas naszej wystawy prezentujemy m.in. filmy, sitodruki, okładki płyt winylowych i książek, których w tej formie jeszcze nie pokazywano w Polsce. Mamy tutaj dużo kolorów, ale też widzimy smutek. Tak jest w „Krześle elektrycznym” czy w sitodruku z serii Flash, powstałym po zabójstwie Johna F. Kennedy’ego – podkreśla kurator wystawy.

Sukienka z nadrukiem z kultowej puszki zupy

Piętro wyżej widzowie mogą podziwiać wybór dzieł i artefaktów, w których Warhol przetwarzał tematy kultury popularnej – sławy, konsumpcji, pieniędzy. Kampanie dla domów mody, kolekcja kilkudziesięciu okładek winyli i ponad 50 numerów magazynu „Interview” zaprojektowanych przez Warhola, w tym premierowe wydanie kultowego tytułu, przypominają, że początki jego kariery wiązały się z reklamą i grafiką komercyjną.

Tapeta „The Cow” czy portrety Mao pokazują jego grę z multiplikacją i formatem. The Souper Dress – sukienka z nadrukiem puszki zupy Campbell’s – symbolizuje zacieranie granic między sztuką a produktem. Oryginalne polaroidy z lat 70. i 80. odsłaniają jego eksperymenty w intymnej skali. Nie zabrakło także prac z Marilyn Monroe. Wizerunek gwiazdy pojawia się w rzadko prezentowanych realizacjach, jak grafika z ustami aktorki z 1964 r.

– Na wystawie najbardziej cieszą mnie materiały tekstylne – jak sukienka i spódnica – bo są bardzo rzadko pokazywane i omawiane. Niesamowitą rzeczą jest praca stworzona na komputerze Amiga Commodore 1000, którą kilka lat temu sprzedano za 873 tys. dolarów. Z ogromną dumą mogę powiedzieć, że jesteśmy drugim miejscem na świecie, gdzie oryginał tej pracy jest prezentowany. Mamy też plakat z kampanii marki Dior, w której wykorzystano fotografie Polaroid Warhola. To niezwykłe zjawisko, że artysta tyle lat po śmierci wciąż generuje nowe prace i produkt. Staramy się to pokazać na naszej wystawie – dodaje kurator.

Wystawa „Andy Warhol. A Kind of Retrospective” rozpoczęła się wernisażem 11 września 2025 r. i potrwa do 28 lutego 2026 r.

W poprzednich latach w poznańskim Starym Browarze prezentowano m.in. osadzoną w wirtualnej rzeczywistości ekspozycję „Björk Digital”, wystawę fotografii Davida LaChapelle’a, retrospektywę Gianniego Versace oraz ekspozycję o historii butów sportowych przygotowaną we współpracy z Design Museum w Londynie.

Przeczytaj: Moda na modę. Ekspozycje ubrań robią furorę na całym świecie

Główne wnioski

1. Wystawa „Andy Warhol. A Kind of Retrospective” ukazuje nieznane dotąd w Polsce oblicze amerykańskiego artysty, koncentrując się nie tylko na jego twórczości, ale także na osobistych doświadczeniach, które miały ogromny wpływ na jego artystyczną tożsamość.
2. Ekspozycja w Pop Culture Gallery w Starym Browarze pokazuje, że Warhol nie był wyłącznie ikoną pop-artu, lecz także prekursorem zjawisk, które dziś dominują w mediach społecznościowych – od viralowych treści po kulturę selfie.
3. Dzięki unikatowym dziełom wypożyczonym m.in. z Andy Warhol Museum w Pittsburghu, poznańska wystawa odsłania wszechstronność Warhola jako twórcy – od grafik i sitodruków, przez modę i reklamę, aż po cyfrowe eksperymenty z komputerem Amiga Commodore 1000.