Czy judoka Teddy Riner zostanie największym rywalem Marine Le Pen? Francja szuka politycznego nokautu

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Francja dostała nowego kandydata na prezydenta, którego jeszcze kilka dni temu trudno byłoby szukać w politycznych analizach. Teddy Riner, jeden z najbardziej utytułowanych judoków w historii, 9 listopada ogłosił w dzienniku „Le Parisien”, że wystartuje w wyborach wiosną 2027 roku. „Kandyduję, żeby powiedzieć, że możemy podnieść Francję” – oświadczył. Nie jest ani z prawicy, ani z lewicy. Chce zostać prezydentem jednoczącym kraj.

Najpierw musi jednak zbudować polityczne zaplecze. We Francji kandydat potrzebuje 500 podpisów poparcia wybranych przedstawicieli, m.in. parlamentarzystów, merów i radnych, pochodzących z co najmniej 30 departamentów lub terytoriów zamorskich. Popularność nie wystarczy.

Riner odwołuje się do igrzysk olimpijskich w Paryżu, kiedy – jak mówi – przez kilkanaście dni Francuzi potrafili zapomnieć o podziałach. „Pomyślałem sobie, że to, co potrafiliśmy zrobić przez piętnaście dni, powinniśmy umieć zrobić dla całego kraju” – tłumaczył sportowiec.

„Nie jestem tylko judoką” – podkreślił, sprzeciwiając się sprowadzeniu go do roli sportowca, który powinien ograniczyć się do odbierania medali. Jego kampanię firmuje hasło „La France qu'on veut” (tł. Francja, jakiej chcemy). Wideo utrzymane jest w konwencji amerykańskich kampanii wyborczych: Riner w garniturze, na tle flagi, wygłasza osobistą deklarację i apeluje o przyłączenie się do projektu. Zapowiada program i budowę ruchu poza tradycyjnymi partiami.

Mistrz, który chce wyjść z cienia sportu

Urodzony w 1989 roku w Pointe-à-Pitre na Gwadelupie, 37-letni Riner jest jedną z największych gwiazd francuskiego sportu. Jedenastokrotnie zdobywał mistrzostwo świata, ma siedem medali olimpijskich, w tym pięć złotych – trzy indywidualne i dwa drużynowe. W kategorii powyżej 100 kilogramów przez lata dominował w światowym judo. Jego seria 154 zwycięstw z rzędu przeszła do historii dyscypliny (Teddy Riner wygrał 154 kolejne walki w latach 2010-2020, nie ponosząc w tym czasie ani jednej porażki).

Podczas igrzysk w Paryżu w 2024 roku zdobył złoto indywidualnie i drużynowo. Zapalał znicz olimpijski na ich otwarciu. Wcześniej triumfował w Londynie i Rio de Janeiro, a w Tokio wywalczył złoto w rywalizacji drużynowej. Mierzący ponad dwa metry i ważący około 140 kilogramów zawodnik stał się symbolem siły, dyscypliny i konsekwencji.

Jego kapitałem politycznym jest rozpoznawalność i wizerunek człowieka reprezentującego Francję ponad podziałami. Pochodzenie z Gwadelupy może przemawiać do mieszkańców terytoriów zamorskich i czarnoskórych, a popularność wśród młodych – do wyborców rozczarowanych tradycyjnymi partiami.

– Między zdobyciem olimpijskiego złota a kierowaniem państwem jest przepaść. Riner nie ma doświadczenia parlamentarnego, partyjnego ani rządowego. Nie wiadomo, jak zamierza rozwiązywać spory dotyczące podatków, długu publicznego, imigracji, bezpieczeństwa, polityki zagranicznej czy przyszłości UE. Popularność nie zastąpi programu ani zespołu zdolnego przejąć administrację państwa – komentuje Frédéric Bianchi z telewizji informacyjnej BFM TV.

Laurent Neumann, jego kolega redakcyjny, również podchodzi do kandydatury sceptycznie.

– W minionym tygodniu zgłosiła się Natacha Polony, utalentowana dziennikarka, teraz judoka. Myślę, że przed wyborami będziemy mieć ze 38 kandydatów. Tak, przyznaję, że komik Wołodymyr Zełenski wyrósł na wielkiego polityka i sprawdził się na Ukrainie, ale czy my jesteśmy na wojnie? – pyta publicysta.

Marine Le Pen na prowadzeniu, rywale daleko w tyle

Francja wchodzi w kampanię prezydencką, nie mając wspólnego kandydata głównego nurtu zdolnego zatrzymać narodową prawicę.

Najnowszy sondaż Harris Interactive dla M6 i RTL, opublikowany 9 listopada, potwierdza dominację Marine Le Pen. W zależności od wariantu pierwszej tury uzyskuje 34-36 proc. poparcia. Jean-Luc Mélenchon może liczyć na 18-19 proc., Édouard Philippe na 11-14 proc., a Raphaël Glucksmann na 11-13 proc. W hipotetycznej drugiej turze Le Pen pokonuje każdego z nich: Mélenchona stosunkiem 68 do 32 proc., Philippe'a 58 do 42 proc., a Glucksmanna 60 do 40 proc.

Rozdrobnienie przeciwników RN jest więc poważnym problemem. Dla Rinera to szansa na przejęcie wyborców nieidentyfikujących się ani z Macronem, ani z lewicą, ani z narodową prawicą. Ale jego start może też podzielić elektorat przeciwny Le Pen i ułatwić jej zwycięstwo.

Le Pen już prowadzi kampanię na pełnych obrotach

25 października liderka Zjednoczenia Narodowego zgromadziła w Orleanie ponad 8 tys. sympatyków i zapowiedziała „odrodzenie Francji”. Jej program opiera się na przywróceniu autorytetu państwa, bezpieczeństwa i kontroli nad imigracją. Możliwe zwycięstwo przedstawia jako demokratyczną alternację, nie radykalny przewrót.

Zapowiedziała m.in. wznowienie poszukiwań złóż ropy i gazu we Francji oraz uchylenie ustawy z 2017 roku zakazującej wydawania nowych koncesji na poszukiwanie węglowodorów. Nazwała ją „głupią ustawą Hulot”, nawiązując do byłego ministra środowiska Nicolasa Hulota. Powtarza również postulaty ograniczenia imigracji i wprowadzenia preferencji narodowej w dostępie do świadczeń i usług publicznych.

Jednocześnie próbuje budować wizerunek umiarkowanego polityka, zdolnego kierować całym państwem. Temu służył jej występ w amerykańskiej telewizji CBS. W rozmowie z Trevorem Phillipsem zakwestionowała istnienie dyskryminacji we Francji, przedstawiając kraj jako wzór walki z rasizmem. Wypowiedź wywołała zdziwienie w kontekście napięć społecznych i demonstracji wstrząsających Francją.

Macronowskie nominacje. Zabezpieczenie państwa przed zmianą władzy?

Równolegle trwa rozgrywka o obsadę najważniejszych instytucji państwa. Kilka kluczowych stanowisk trafiło w ostatnich miesiącach do osób związanych z obozem Macrona, a ich kadencje wykraczają daleko poza jego prezydenturę. Trudno nie dostrzec politycznego znaczenia tych decyzji w obliczu rosnących szans RN.

W lutym 2026 roku przed końcem kadencji zrezygnował prezes Banku Francji François Villeroy de Galhau. Jego następcą został Emmanuel Moulin, wcześniej sekretarz generalny Pałacu Elizejskiego, czyli szef administracyjnego zaplecza prezydenta. Urząd objął 2 czerwca. Sześcioletnia kadencja Moulina potrwa do 2032 roku.

Jeszcze większe kontrowersje wywołała nominacja Amélie de Montchalin na pierwszą prezeskę Trybunału Obrachunkowego, francuskiego odpowiednika NIK w Polsce. Była minister ds. budżetu i polityk obozu Macrona objęła urząd w lutym, po odejściu Pierre'a Moscoviciego, który przeszedł do Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. De Montchalin ma 40 lat. Pierwszy prezes Trybunału jest nieusuwalny, a przepisy pozwalają jej teoretycznie kierować instytucją do 2054 roku.

Socjaliści skrytykowali nominację i zaproponowali ograniczenie kadencji pierwszego prezesa do dziewięciu lat. Ich zastrzeżenia dotyczyły zarówno politycznego pochodzenia nowej szefowej, jak i wyjątkowo długiego okresu sprawowania funkcji.

Kolejna zmiana nastąpiła w Radzie Stanu, najwyższym organie francuskiego sądownictwa administracyjnego, opiniującym projekty aktów prawnych i rozstrzygającym spory z administracją. Po przejściu na emeryturę Didiera-Rolanda Tabuteau jego następcą został w maju Marc Guillaume, wcześniej prefekt regionu Île-de-France i Paryża oraz wieloletni sekretarz generalny rządu.

Do tego dochodzi Richard Ferrand, były przewodniczący Zgromadzenia Narodowego i bliski współpracownik Macrona, od lutego 2025 roku stojący na czele Rady Konstytucyjnej. Jego dziewięcioletnia kadencja zakończy się w 2034 roku. Ferrand stał się jednym z głównych przeciwników konstytucyjnych planów Le Pen.

Spór dotyczy możliwości zmiany konstytucji bez zgody parlamentu przez referendum. Le Pen zapowiada wykorzystanie artykułu 11, aby przeprowadzić reformy dotyczące m.in. preferencji narodowej i imigracji. Ferrand przypomina, że właściwą procedurę określa artykuł 89: wymaga ona przyjęcia identycznego projektu przez obie izby, a następnie referendum lub zatwierdzenia przez obie izby większością trzech piątych głosów.

Le Pen zażądała dymisji Ferranda, zarzucając mu naruszenie zasady neutralności. Kilka dni później parlamentarzyści wystąpili do Rady Konstytucyjnej o stwierdzenie jego odejścia z urzędu. Ferrand nie ustąpił.

Christine Lagarde i europejski wymiar rozgrywki

W Październiku Christine Lagarde poinformowała, że odejdzie ze stanowiska prezesa Europejskiego Banku Centralnego 7 lutego 2027 roku, dziewięć miesięcy przed końcem kadencji. Jej następcę wybierze Rada Europejska w ramach unijnej procedury nominacyjnej.

Decyzja wywołała spekulacje o politycznym tle przyspieszonego odejścia. Lagarde była wcześniej francuską minister gospodarki i finansów w rządzie Nicolasa Sarkozy'ego, a następnie kierowała Międzynarodowym Funduszem Walutowym. Nowego prezesa EBC wybiorą europejscy przywódcy jeszcze przed francuskimi wyborami. Nie ma jednak potwierdzenia, że rezygnacja została uzgodniona z Macronem lub miała zabezpieczyć Francję przed Le Pen. Nominacja nie należy zresztą do francuskiego prezydenta, lecz do przywódców państw UE.

Nowy szef EBC otrzyma sześcioletnią kadencję i będzie współdecydował o polityce pieniężnej strefy euro także podczas ewentualnej prezydentury Le Pen. Wśród potencjalnych następców Lagarde wymienia się byłego prezesa holenderskiego banku centralnego Klaasa Knota i Hiszpana Pabla Hernándeza de Cosa.

Nie wszyscy chcą budować mur przeciwko Le Pen

Francuski establishment nie jest zgodny co do strategii wobec możliwego zwycięstwa RN. Część polityków dawnego obozu władzy i tradycyjnej prawicy nie myśli już o blokowaniu Le Pen, lecz o znalezieniu miejsca w jej przyszłym układzie rządzącym.

Według satyrycznej gazety „Le Canard enchaîné” były prezydent Nicolas Sarkozy próbuje przekonywać polityków tradycyjnej prawicy, w tym Bruno Retailleau i Michela Barniera, do przygotowania koalicji z RN na wypadek zwycięstwa Le Pen. Sarkozy ma uważać jej triumf za bardzo prawdopodobny i namawiać prawicę, by nie pozostawała poza przyszłym rządem. Nie jest to oficjalnie ogłoszony sojusz, ale doniesienia o takich rozmowach pokazują zmianę politycznej atmosfery.

Słabnie tym samym front republikański – porozumienie różnych ugrupowań przeciwko skrajnej prawicy, które przez lata pozwalało powstrzymywać RN w drugiej turze wyborów. Część konserwatystów nie uważa już współpracy z narodowcami za niedopuszczalną. – Nie jest wstydem ani publicznym afrontem przyznać się, że głosuje się na RN – przyznaje pracownik sondażowni IPSOS. RN od dawna prowadzi zresztą kampanię normalizowania swojego wizerunku.

Francuska polityka przypomina dziś walkę na macie: część rywali szuka sposobu na pokonanie faworytki, inni już układają się z nią na przyszłość, a establishment chce zachować w ręku atuty arbitra tj. instytucje państwa. Teddy Riner właśnie wszedł do tej walki. Nie wiadomo jeszcze, czy stanie się poważnym przeciwnikiem przeciwko Marine Le Pen, czy kolejną gwiazdą, której polityczna kariera zakończy się przed pierwszym poważnym starciem.

Główne wnioski

1. Teddy Riner to jeden z najbardziej utytułowanych judoków w historii, który jedenastokrotnie zdobywał mistrzostwo świata, ma siedem medali olimpijskich, w tym pięć złotych – trzy indywidualne i dwa drużynowe. 9 listopada ogłosił w dzienniku „Le Parisien”, że wystartuje w wyborach wiosną 2027 roku. „Kandyduję, żeby powiedzieć, że możemy podnieść Francję” – oświadczył. Nie jest ani z prawicy, ani z lewicy. Chce zostać prezydentem jednoczącym kraj.
2. Zdaniem komentatorów Riner jest bardzo rozpoznawalny we Francji, ale nie ma doświadczenia parlamentarnego, partyjnego ani rządowego. Nie wiadomo, jak zamierza rozwiązywać spory dotyczące podatków, długu publicznego, imigracji, bezpieczeństwa, polityki zagranicznej czy przyszłości UE. Popularność nie zastąpi programu ani zespołu zdolnego przejąć administrację państwa.
3. We Francji trwa rozgrywka o obsadę najważniejszych instytucji państwa (Bank Centralny, Trybunał Obrachunkowy, Rada Konstytucyjna, Rada Stanu). Kilka kluczowych stanowisk trafiło w ostatnich miesiącach do osób związanych z obozem Macrona, a ich kadencje wykraczają daleko poza jego prezydenturę.