Dane satelitarne kontra żywioły. Ruszył Civil Security Hub Poland

Nowoczesne zarządzanie sytuacjami kryzysowymi, jak powodzie czy pożary, wiąże się z wykorzystaniem zdobyczy technologicznych. Systemy obrazowania, obserwacja Ziemi, dane satelitarne itd. mogą zwiększyć skuteczność działań służb. Póki co, brakuje europejskiej platformy do rozwoju nowych narzędzi i wymiany technologicznego know-how między państwami. Same kraje w tym zakresie także nie czerpią w pełni z dobrodziejstw technologicznych.

Nad Wisłą zawiązany został, jako pierwszy w Europie, Civil Security Hub Poland  (CS Hub PL). To element programu European Resilience from Space, planowanego jako rozszerzenie programu Copernicus, a także szerszych działań na rzecz bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego, finansowanych w ramach struktur Europejskiej Agencji Kosmicznej (European Space Agency - ESA). W kolejnych etapach na Starym Kontynencie powstawać mają kolejne tego typu ośrodki.

W CS Hub PL wspólnie działać będą: Centrum Informacji Kryzysowej Centrum Badań Kosmicznych PAN (CIK CBK PAN), Politechnika Warszawska, CloudFerro oraz Europejska Fundacja Kosmiczna.  Do współpracy zaproszą przedsiębiorstwa i jednostki badawczo-rozwojowe.

Technologie satelitarne do walki z żywiołem

Celem przedsięwzięcia jest stworzenie zaplecza technologicznego, z którego korzystać będą mogły administracja i służby ratownicze w Polsce, a docelowo w Europie. Nowe technologie mają stać się elementem wzmocnienia bezpieczeństwa cywilnego – systemów prewencji i reagowania kryzysowego.

– W Polsce tworzymy pierwszy hub, ale niebawem powstanie europejska sieć ośrodków technologicznych. Jej potencjał jest ogromny. Wkład Polski w program Space Resilience Nodes, zadeklarowany podczas Rady Ministerialnej ESA z listopada 2025 r., wynosi 45 mln euro. Dodatkowe 55 mln euro Polska przeznaczyła na rozwój systemów satelitarnych. A to tylko część finansowania – będziemy mogli czerpać i korzystać także z rozwiązań tworzonych w innych krajach – mówi dr Jakub Ryzenko, szef Centrum Informacji Kryzysowej Centrum Badań Kosmicznych PAN.

Przeczytaj: Sektor kosmiczny stał się zyskowny. Firmy liczą na wzrost zamówień publicznychMiniony rok dla polskiego sektora kosmicznego był przełomowy – od misji polskiego astronauty, przez zwiększoną składkę do Europejskiej Agencji Kosmicznej – aż po otwartość na uruchomienie w kraju jej lokalnego ośrodka. A czy rynek i jego uczestnicy są gotowi na szybszy rozwój?

Jak sprawdza się obrazowanie satelitarne?

Zapowiada, że w drugim kwartale 2026 r. CS Hub PL do współpracy zaprosi przedsiębiorstwa i jednostki naukowo-badawcze. Liczy tym samym na dopływ nowy technologii, konceptów na różnym poziomie rozwoju, oraz rozwiązań już istniejących, które można dostosować i wykorzystać w sytuacjach kryzysowych. Zgłoszenia będą oceniane przez ESA i przedstawicieli polskich służb reagowania, a najbardziej obiecujące zaproszone do testów i pilotażowego użycia pod skrzydłami hubu.

– CS Hub PL daje firmom przestrzeń do rozwoju nowych produktów. Dla przykładu, w czasie powodzi z 2024 r. sięgnęliśmy po jedno z rozwiązań spółki ICEYE. Stanowiło ogromne wsparcie dla służb reagowania. Przyznaję, był to dość spontaniczny krok, bo jego pierwotnym odbiorcą byli przede wszystkim ubezpieczyciele. ICEYE na podstawie naszych wytycznych wypracowywanych na bieżąco w pierwszych godzinach powodzi dostosował je do bieżącego monitorowania fali powodziowej. Spółka rozwiązanie w nowym formacie wprowadziła na stałe do swojej komercyjnej oferty. Rok później zostało zastosowane jako element działań prewencyjnych przy prewencyjnego monitoringu rosnącego poziomu rzek w Polsce – przypomina dr Jakub Ryzenko.

Wskazuje, że w praktyce w sytuacjach kryzysowych dobrze sprawdzają się również drony. Monitorują teren i dostarczają bieżące dane, których sam człowiek nie jest w stanie pozyskać.

– Polska ma jeden z niewielu w Europie, sprawnie działający, zaawansowany system koordynacji lotów dronów i śmigłowców. Tego typu rozwiązania ułatwiają pracę służbom i zmniejszają skutki np. klęsk żywiołowych – dodaje dr Jakub Ryzenko.

CloudFerro podzieli się własnymi doświadczeniami

Centrum Informacji Kryzysowej CBK PAN jest operatorem i koordynatorem programu w Polsce. Współpracuje z Europejską Fundacją Kosmiczną w zakresie rozpowszechniania wiedzy o wykorzystaniu technik satelitarnych w obszarze bezpieczeństwa cywilnego.

CloudFerro natomiast odpowiada za opracowanie infrastruktury chmurowej, która umożliwia bezpieczne przetwarzanie. Pozwala ponadto na integrację danych z różnych źródeł (dane satelitarne i zobrazowanie dronowe).

Zdaniem przedsiębiorcy

Sytuacje kryzysowe wymagają wiarygodnych danych

W projektach związanych z bezpieczeństwem kluczowe są zaufanie do danych, kontrola nad całym łańcuchem informacji, aż po udostępnienie użytkownikowi końcowemu. W sytuacjach kryzysowych nie ma miejsca na wątpliwości dotyczące źródła danych, ich integralności czy dostępności.

Dlatego istotne jest, aby rozwiązania wykorzystywane w obszarze bezpieczeństwa cywilnego były rozwijane przez krajowe i europejskie podmioty oraz pozostawały pod ich kontrolą infrastrukturalną i operacyjną. Budowanie własnych kompetencji – przez europejskie programy, takie jak European Resilience From Space (ERS) – to nie tylko kwestia technologii, ale realny element odporności państwa i całej Unii Europejskiej.

W programie Polish Civil Security Hub CloudFerro odpowiada za budowę i udostępnienie infrastruktury chmurowej umożliwiającej bezpieczne przetwarzanie oraz integrację danych z różnych źródeł – w tym danych satelitarnych i zobrazowań z dronów – na potrzeby reagowania kryzysowego. Dostarczymy i będziemy zarządzać środowiskiem do szybkiego katalogowania, przetwarzania i udostępniania danych geoprzestrzennych. Warto dodać, że nasza polska platforma będzie wzorcowym rozwiązaniem proponowanym w innych krajach. Dzięki temu możliwa będzie współpraca i wymiana informacji pomiędzy poszczególnymi państwami.

Ważnym komponentem platformy będzie także tzw. „AI Information factory”, czyli środowisko do bezpiecznego wykorzystywania sztucznej inteligencji i narzędzi uczenia maszynowego na potrzeby sytuacji kryzysowych.

CloudFerro od lat realizuje strategiczne projekty dla instytucji europejskich w obszarze przetwarzania i udostępniania danych satelitarnych. Buduje suwerenną infrastrukturę chmurową dla programów takich jak Copernicus czy innych inicjatyw związanych z obserwacją Ziemi i budowaniem jej cyfrowego bliźniaka (Digital Twin).

Dzięki doświadczeniu w realizacji strategicznych projektów europejskich w obszarze obserwacji Ziemi, takich jak Copernicus Data Space Ecosystem czy Destination Earth, CloudFerro dysponuje kompetencjami infrastrukturalnymi i operacyjnymi niezbędnymi do wspierania rozwoju krajowych zdolności w zakresie wykorzystania danych obserwacji Ziemi na potrzeby bezpieczeństwa cywilnego. Wpisuje się w szerszą architekturęprogramu European Resilience from Space.

Monika Krzyżanowska

dyrektor ds. rozwoju biznesu w CloudFerro

Politechnika Warszawska: kontrola wód śródlądowych

Warszawska uczelnia rozwija usługę monitorowania rzek pod względem zagrożeń zakwitami glonów, koncentrując się na automatyzacji przetwarzania zobrazowań oraz integracji danych satelitarnych, jak również pomiarów terenowych w jednym środowisku analitycznym.

– Politechnika Warszawska, w szczególności Wydział Geodezji i Kartografii, który reprezentuję, uczestniczyła w pracach zespołu wyjaśniającego przyczyny katastrofy ekologicznej na Odrze z 2022 r. Opracowaliśmy mechanizmy oceny stanu wód bazujące na danych satelitarnych, które znalazły zastosowanie w zarządzaniu kryzysowym i ograniczaniu skutków katastrofy. Zdobyte wówczas doświadczenia były także impulsem do poszukiwania możliwości zaangażowania się w większe projekty z obszaru zarządzania kryzysowego. Chcemy mieć udział w tworzeniu ogólnokrajowego systemu stałego monitoringu stanu wód śródlądowych, rzek i jezior, w Polsce, który pozwoliłyby na wczesne wykrywanie zagrożeń. A proces ten nie jest łatwy, wymaga bowiem zaawansowanej wiedzy i szeregu prac analitycznych – mówi dr hab. inż. Katarzyna Osińska-Skotak z Wydziału Geodezji i Kartografii Politechniki Warszawskiej.

Wskazuje, że w Polsce mamy sprawnie działający system SatBałtyk monitorujący środowisko Morza Bałtyckiego. Nadal brakuje rozwiązań do kontroli stanu wód śródlądowych, które integrowałyby dane satelitarne i naziemne.

– Katastrofa na Odrze zwiększyła świadomość administracji publicznej w zakresie katastrof ekologicznych. Dziś dostrzegam większą otwartość rządu i gotowość do zmian legislacyjnych w tym obszarze, jak i zwiększenia inwestycji w nowoczesne technologie satelitarne – dodaje dr hab. inż. Katarzyna Osińska-Skotak.

Zaznacza, że Politechnika Warszawska jest otwarta na współpracę we wskazanym obszarze z firmami i innymi ośrodkami naukowo-badawczymi.

Główne wnioski

1. Utworzenie Civil Security Hub Poland to pierwszy w Europie krok w kierunku budowy platformy integrującej rozwój i wdrażanie technologii satelitarnych w zarządzaniu kryzysowym. Inicjatywa jest częścią programu European Resilience from Space, planowanego jako rozszerzenie Copernicus, finansowanego natomiast w strukturach European Space Agency.
2. Hub ma stworzyć zaplecze technologiczne dla administracji i służb ratowniczych, integrujące dane satelitarne i dronowe oraz wspierające testowanie nowych rozwiązań. Współtworzą go m.in. Centrum Informacji Kryzysowej CBK PAN, Politechnika Warszawska, CloudFerro oraz Europejska Fundacja Kosmiczna. Przykład wykorzystania rozwiązania firmy ICEYE podczas powodzi w 2024 r. pokazuje, że technologie satelitarne mogą być szybko adaptowane do realnych potrzeb służb.
3. Doświadczenia z katastrofy ekologicznej na Odrze w 2022 r. stały się impulsem do rozwoju narzędzi monitorowania wód śródlądowych w oparciu o dane satelitarne i pomiary terenowe. Mimo że w Polsce funkcjonuje system SatBałtyk monitorujący Morze Bałtyckie, nadal brakuje zintegrowanego systemu kontroli rzek i jezior. Widać ponadto rosnącą otwartość administracji publicznej na inwestycje w technologie satelitarne i zmiany legislacyjne wspierające nowoczesne zarządzanie kryzysowe.