Edukacja zdrowotna obowiązkowa od września. Seksualność poza programem

Edukacja zdrowotna to nowy przedmiot dla klas 4–8 szkół podstawowych oraz 1–3 szkół ponadpodstawowych. Obejmuje zagadnienia zdrowia psychicznego i fizycznego, higieny cyfrowej, profilaktyki uzależnień oraz zdrowia seksualnego. Od początku bieżącego roku szkolnego funkcjonuje jako przedmiot dodatkowy, choć pierwotnie miał być obowiązkowy. Zastąpił wychowanie do życia w rodzinie.

Jest decyzja o edukacji zdrowotnej

Ministra edukacji Barbara Nowacka ogłosiła decyzję dotyczącą przyszłości przedmiotu z opóźnieniem – pierwotnie zapowiedź miała paść przed końcem marca. Ostatecznie została przedstawiona w czwartek rano na antenie TVN24.

Szefowa Ministerstwa Edukacji Narodowej poinformowała, że od 1 września edukacja zdrowotna będzie częściowo obowiązkowa.

– Przedmiot będzie się składał tak naprawdę z dwóch części: obowiązkowej edukacji zdrowotnej w obecnym kształcie oraz nieobowiązkowego modułu dotyczącego wiedzy o zdrowiu seksualnym, który będzie stanowił około jednej dziesiątej całości – wskazała Barbara Nowacka.

Jak dodała, obowiązkowa część obejmie kluczowe obszary, takie jak higiena, aktywność fizyczna, zdrowie psychiczne i odżywianie.

Edukacja seksualna tylko dla chętnych

W praktyce oznacza to, że udział w zajęciach dotyczących zdrowia seksualnego będzie wymagał zgody rodziców. W przypadku uczniów pełnoletnich decyzja będzie należała do nich samych.

– Respektując uwarunkowania konstytucyjne oraz presję części środowisk, które chcą mieć wpływ na to, czy dzieci uczą się o zdrowiu seksualnym od nauczyciela, czy pozostają przy wiedzy własnej lub tej z internetu, przewidujemy, że jedna lub dwie godziny rocznie będą pozostawione do decyzji rodziców – powiedziała Barbara Nowacka.

Emocje wokół edukacji zdrowotnej

Edukacja zdrowotna stała się jednym z najbardziej spornych tematów w obszarze polityki edukacyjnej. Najwięcej kontrowersji budzi komponent dotyczący zdrowia seksualnego. Sprzeciw wobec jego obowiązkowego charakteru zgłaszali politycy Andrzej Duda, przedstawiciele Prawo i Sprawiedliwość oraz Konfederacja.

Wątpliwości pojawiły się również wewnątrz koalicji rządzącej. Lider Polskiego Stronnictwa Ludowego i wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz sprzeciwił się obowiązkowej formule zajęć. W efekcie także Rafał Trzaskowski, jako kandydat Koalicji Obywatelskiej na prezydenta, opowiedział się za dobrowolnością udziału.

Choć wcześniej Barbara Nowacka deklarowała obowiązkowy charakter przedmiotu, od września 2025 r. edukacja zdrowotna funkcjonuje jako zajęcia fakultatywne. Do 25 września rodzice mogli wypisać dzieci z tych zajęć. W kampanię przeciwko przedmiotowi zaangażowali się politycy prawicowej opozycji oraz hierarchowie Kościoła katolickiego, którzy apelowali o rezygnację z udziału – zarówno w przestrzeni publicznej, jak i w listach odczytywanych podczas mszy.

Z tej możliwości skorzystał także prezydent Karol Nawrocki, który wraz z żoną wypisał z zajęć swojego nastoletniego syna.

Przeczytaj: Edukacja zdrowotna. Rząd w coraz większej defensywie po osobistej decyzji prezydentaPrezydent Karol Nawrocki poinformował o wypisaniu syna z zajęć z edukacji zdrowotnej. Jego głos wzmacnia skalę negatywnego klimatu wokół dodatkowego przedmiotu szkolnego. To porażka koalicji rządzącej na jej własne życzenie.

Udział w zajęciach

Zainteresowanie dodatkowymi zajęciami z edukacji zdrowotnej było ograniczone. Najwyższą frekwencję odnotowano w województwie wielkopolskim – 38,59 proc. uczniów z klas objętych programem. Najniższe wyniki były w województwie podkarpackim, gdzie udział wyniósł 17,19 proc.

W bieżącym roku szkolnym w zajęciach uczestniczyło łącznie 920 925 uczniów, czyli około 30 proc. wszystkich uprawnionych. Największe zainteresowanie wystąpiło w szkołach podstawowych – 804 539 uczniów (40,36 proc. uczniów klas 4–8).

Wykres interaktywny

Pełny ekran

W szkołach ponadpodstawowych frekwencja była wyraźnie niższa:

• licea ogólnokształcące – 55 003 uczniów (10,08 proc.),
• technika – 30 729 uczniów (7,78 proc.),
• branżowe szkoły I stopnia – 27 457 uczniów (14,4 proc.),
• szkoły artystyczne – 3 083 uczniów (18,33 proc.).

Według Ministerstwa Edukacji poziom uczestnictwa zależał m.in. od organizacji pracy szkoły, miejsca przedmiotu w planie lekcji oraz lokalnych uwarunkowań.

Główne wnioski

1. Barbara Nowacka wskazuje, że wydzielenie edukacji seksualnej z obowiązkowego programu to efekt presji części środowisk sprzeciwiających się jej nauczaniu w szkołach. Od 1 września edukacja zdrowotna będzie obowiązkowa, natomiast zajęcia z zakresu zdrowia seksualnego pozostaną dodatkowe i będą wymagały zgody rodziców.
2. Przedmiot stał się jednym z głównych punktów sporu politycznego. Przeciwko jego obowiązkowej formule protestowali politycy Prawa i Sprawiedliwości, Konfederacja oraz część hierarchów Kościoła katolickiego, zachęcając rodziców do wypisywania dzieci z zajęć. Krytyczne stanowisko zajęło również Polskie Stronnictwo Ludowe, co doprowadziło do wprowadzenia przedmiotu w obecnym roku szkolnym jako fakultatywnego.
3. Udział w edukacji zdrowotnej jest umiarkowany i nierówny – wynosi około 30 proc. w skali kraju, przy wyraźnie wyższej frekwencji w szkołach podstawowych niż ponadpodstawowych. Widoczne są też duże różnice regionalne – od blisko 39 proc. w Wielkopolsce do około 17 proc. w Podkarpackiem, co pokazuje znaczenie lokalnych uwarunkowań.