Polskie firmy wchodzą do Nigerii. KUKE otwiera drzwi do miliardowych kontraktów

26 marca Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych (KUKE) ogłosiła, że wspólnie z brytyjską UK Export Finance (UKEF) będzie zabezpieczać finansowanie modernizacji portów w Lagos. To jeden z największych projektów infrastrukturalnych w Nigerii, w którym część prac mają realizować polskie firmy. Wcześniej, pod koniec lutego, minister cyfryzacji Nigerii odwiedził Warszawę i spotkał się z polskimi przedsiębiorstwami zainteresowanymi udziałem w telekomunikacyjnym projekcie BRIDGE, co pokazuje, że Nigeria staje się rynkiem dużych inwestycji dostępnych także dla polskiego biznesu.

Modernizacja dwóch portów handlowych w aglomeracji Lagos to przedsięwzięcie o wartości około 1 mld dolarów. Umowa dotycząca zabezpieczenia finansowania została zawarta pomiędzy KUKE, UKEF oraz Nigerian Ports Authority (NPA). Zgodnie z jej założeniami obie instytucje będą po równo (50 proc.) ubezpieczać kredyty eksportowe udzielone NPA przez brytyjskie banki komercyjne. W praktyce oznacza to podział ról między wykonawcami – brytyjskie i polskie firmy mają odpowiadać zarówno za dostawy wyposażenia, jak i realizację prac. Po stronie polskiej integratorem projektów wykonywanych przez kilkanaście podmiotów ma być gdyńska spółka TORHAMMER. Wartość kontraktów przypadających na polskie firmy może przekroczyć 150 mln dolarów.

Most do cyfryzacji

25 lutego minister łączności, innowacji i gospodarki cyfrowej Nigerii, Bosun Tijani, poinformował o zatwierdzeniu przez Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju finansowania w wysokości 100 mln dolarów dla projektu BRIDGE. To jeden z wielu dużych projektów realizowanych w Nigerii, w których potencjalnie mogą uczestniczyć również polskie firmy.

Bosun Tijani należy do grona technokratów aktywnie wspierających cyfryzację gospodarki. Od początku 2024 r. próbuje w Europie pozyskać inwestorów i wykonawców dla projektu budowy 90 tys. km światłowodów. Inwestycja ma zwiększyć dostęp do internetu i wzmocnić potencjał gospodarczy kraju. W ramach tych działań minister odwiedził Wielką Brytanię, Szwecję, Finlandię oraz Polskę.

Projekt BRIDGE wpisuje się w szerszy program rozbudowy infrastruktury Nigerii, najbardziej zaludnionego i jednego z najzasobniejszych w surowce państw Afryki. Znaczące zasoby ropy naftowej i gazu, w połączeniu z dynamicznym wzrostem demograficznym, sprawiają, że kraj ten zyskuje na znaczeniu. Jednocześnie rośnie jego potencjał jako rynku dla zagranicznych przedsiębiorstw, w tym z Polski.

Wielki Cyfrowy Most

Nigeria dysponuje obecnie ośmioma kablami podmorskimi, jednak wykorzystuje zaledwie ok. 10 proc. ich przepustowości. Ograniczenie to wynika z niedostatecznie rozwiniętej infrastruktury lądowej. Dodatkowym problemem są błędy instalacyjne z przeszłości – część kabli ulega uszkodzeniom, m.in. przez kotwice statków cumujących w porcie w Lagos.

Kraj posiada ok. 30 tys. km światłowodów, co oznacza sieć kilkukrotnie mniejszą niż w Egipcie, RPA czy Kenii. Projekt BRIDGE zakłada zwiększenie jej długości do 120 tys. km. Ma to umożliwić budowa połączonych ze sobą pierścieni infrastrukturalnych. Też mają zapewnić dostęp do internetu dla ok. 70 proc. obywateli.

Zgodnie z założeniami inwestycja ma wygenerować ok. 170 tys. miejsc pracy oraz trwale podnieść tempo wzrostu PKB Nigerii o ok. 1,5 proc. Finansowanie projektu ma mieć strukturę mieszaną. 49 proc. funduszy zapewnią instytucje międzynarodowe, w tym Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju oraz Bank Światowy. 51 proc. kapitału pochodzić będzie od inwestorów prywatnych. W zamian uzyskają oni wieloletnie koncesje na świadczenie usług telekomunikacyjnych. Całkowitą wartość projektu szacuje się na ok. 2 mld dolarów.

W celu pozyskania partnerów prywatnych minister Bosun Tijani wraz z przedstawicielami administracji prowadzi intensywne działania promocyjne w Europie. W 2024 r. odwiedził m.in. Swansea University oraz Szwecję, gdzie odbył spotkania z instytucjami publicznymi i firmami zaangażowanymi w rozwój eksportu, finansowania i innowacji.

W lutym br. minister przebywał w Helsinkach, gdzie rozmawiał z przedstawicielami rządu i sektora telekomunikacyjnego. 24 lutego złożył wizytę w Polsce. W Warszawie spotkał się z przedstawicielami administracji publicznej, w tym resortów cyfryzacji, spraw zagranicznych oraz rozwoju. Odwiedził także instytucje takie jak Polska Agencja Inwestycji i Handlu, Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych oraz Bank Gospodarstwa Krajowego. Przeprowadzono również rozmowy z polskimi firmami zainteresowanymi udziałem w projekcie.

Kraj ropą i gazem płynący

Nigeria pozostaje gospodarką silnie uzależnioną od surowców. Zajmuje 11. miejsce na świecie pod względem potwierdzonych rezerw ropy naftowej (37,5 mld baryłek). W przypadku gazu ziemnego (210,5 bln m sześc.) jest dziewiąta. Jednocześnie inne sektory przemysłu nie osiągnęły poziomu umożliwiającego skuteczną dywersyfikację gospodarki. Przez to cykle koniunkturalne są ściśle powiązane z cenami węglowodorów na rynkach globalnych. W okresach wysokich cen kraj notuje dynamiczny wzrost, natomiast ich spadki prowadzą do wyraźnych spowolnień lub kryzysów. Ostatnie ożywienie gospodarcze wiązało się ze wzrostem cen surowców po wybuchu wojny w Ukrainie.

Istotnym problemem pozostaje niewykorzystany potencjał gazowy. Znaczna część gazu towarzyszącego wydobyciu ropy jest spalana ze względu na ograniczone możliwości jego magazynowania i transportu, w tym w formie LNG. Odpowiedzią na to wyzwanie jest rozwój infrastruktury w ramach programu Gas Master Plan, ogłoszonego w 2026 r., który zakłada zwiększenie produkcji oraz budowę systemów przesyłowych.

Jednym z kluczowych kierunków jest rozwój połączeń gazowych z Europą. Rozważa się trzy projekty. Pierwszy zakłada budowę gazociągu z Nigerii przez Niger do Algierii, skąd surowiec mógłby trafiać do Włoch i Hiszpanii istniejącą infrastrukturą. Z planowanych 4128 km zrealizowano dotychczas ok. 2400 km na terenie Algierii i Nigerii. Brakujące odcinki obejmują ok. 1200 km w Nigrze oraz 600 km na południu Algierii. Realizacja w Nigrze pozostaje jednak wstrzymana z uwagi na sprzeciw lokalnych społeczności, dlatego analizowany jest wariant alternatywny – przez Czad do Libii.

Równolegle rozpatruje sie projekt gazociągu biegnącego wzdłuż wybrzeża Atlantyku przez 13 państw Afryki Zachodniej do terminala LNG w marokańskim Nadorze. Inwestycja ma znaczenie strategiczne dla Nigerii i Maroka, jednak obecnie znajduje się na etapie kończenia studium wykonalności.

Kraj wielkich projektów

Nigeria realizuje również duże inwestycje przemysłowe, w tym projekty prywatnych konglomeratów. Najbardziej spektakularnym przedsięwzięciem ostatnich lat była budowa rafinerii w Lekki przez Dangote Group. Inwestycja trwała dekadę i kosztowała ok. 19 mld dolarów. Jest to największa na świecie rafineria z jednym ciągiem technologicznym, obejmującym pełen proces przetwarzania ropy. W momencie uruchomienia w 2023 r. jej zdolności wynosiły 650 tys. baryłek dziennie, z perspektywą zwiększenia do 1,4 mln baryłek dziennie w kolejnych latach.

Holding planuje także budowę jednej z największych na świecie fabryk nawozów. Projekt o wartości ok. 2,5 mld dolarów ma być realizowany przy udziale inwestorów z Indii, Niemiec, Włoch i Holandii, a jego rozpoczęcie planowane jest na koniec 2026 r.

Na terenie Nigerii prowadzi się również liczne inwestycje infrastrukturalne. Obejmują one m.in. budowę mostu na rzece Niger, rozwój sieci dróg ekspresowych (w tym odcinki Lagos-Ibadan oraz Abudża-Kaduna-Kano), a także modernizację i rozbudowę linii kolejowych na kluczowych trasach transportowych.

Równolegle rozwijana jest infrastruktura portowa – planowana jest budowa nowych portów morskich, w tym w Lekki i Onne, oraz modernizacja istniejących terminali. W sektorze energetycznym przewiduje się realizację trzech elektrowni wodnych o łącznej mocy przekraczającej 5 tys. MW. Uzupełnieniem tych działań są projekty typu smart city w największych ośrodkach miejskich, takich jak Abudża i Lagos, które mają wspierać urbanizację i rozwój nowoczesnych usług.

Główne wnioski

1. Modernizacja dwóch portów w Lagos ma być realizowana przez polskie i brytyjskie firmy. Kredytu udzielają brytyjskie banki komercyjne, a ubezpieczają je KUKE i UKEF. Polskie firmy mają zarobić ponad 100 mln dolarów. Z kolei projekt BRIDGE zakłada budowę 90 tys. km światłowodów w całej Nigerii w formule partnerstwa publiczno-prywatnego.
2. Fundamentem gospodarki Nigerii pozostaje eksport węglowodorów, a jednym z kierunków strategicznych jest rozwój infrastruktury gazowej, w tym potencjalnych połączeń z rynkiem europejskim.
3. W kraju realizowane są szeroko zakrojone inwestycje przemysłowe i infrastrukturalne – zarówno przez podmioty prywatne, takie jak Dangote Group, jak i w ramach projektów publiczno-prywatnych obejmujących transport, energetykę, porty, kolej, rozwiązania smart city oraz sektor ICT.