Zaloguj się 
Dzieje się!
Od ONR do wsparcia prezydenta. Jak zmieniał się Marsz Niepodległości
W cieniu zamachu w Krakowie i sporu wokół TK przez Warszawę przejdzie kolejny Marsz Niepodległości. Ma w nim wziąć udział cała sejmowa prawica i prezydent Karol Nawrocki.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zabezpieczenia wprowadziła Warszawa przed środowym Marszem Niepodległości.
- Którzy liderzy prawicy zapowiedzieli udział w marszu.
- Jaką historię ma za sobą Marsz Niepodległości.
Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.
W środę przez Warszawę przejdzie Marsz Niepodległości (MN). Coroczna inicjatywa środowisk narodowych od lat przyciąga setki tysięcy uczestników z całego kraju. I również od lat budzi niemałe kontrowersje.
Tegoroczny marsz przebiegnie w wyjątkowo trudnej i rozedrganej społecznie atmosferze. Dramatyczny i bezprecedensowy akt terroru w Krakowie, a wcześniej eskalujący polityczne napięcie spór o Trybunał Konstytucyjny z dużym prawdopodobieństwem zdominują emocje wokół najbliższego marszu.
Organizatorzy spodziewają się wysokiej frekwencji. Informują o lawinowym wzroście zapisów na Marsz.
Prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski zapowiedział wzmocnienie ochrony trasy marszu. O szczegóły wzmocnienia zabezpieczeń zapytaliśmy wydział prasowy urzędu miasta.
– W związku z wydarzeniami w Krakowie od samego początku utrzymujemy kontakt ze stołeczną policją i jesteśmy do jej dyspozycji, jeżeli zajdzie potrzeba wykonania zadań wzmacniających bezpieczeństwo w stolicy. Po rekomendacji policji wystawiliśmy zapory betonowe na Krakowskim Przedmieściu, wyłączając z ruchu ten trakt.
Prezydent Warszawy wydał również polecenie wzmożenia czujności wszystkim służbom miejskim, ze szczególnym uwzględnieniem Straży Miejskiej, służb monitoringu oraz służby dyżurnej Stołecznego Centrum Bezpieczeństwa – przekazało nam biuro prasowe Urzędu m. st. Warszawy.
Tego dnia w Warszawie nie będzie można także mieć ze sobą broni. Zabronione będzie także noszenie i używanie wyrobów pirotechnicznych na terenie miasta. To nie jest novum – podobne ograniczenia obowiązywały przy okazji poprzednich edycji marszu.
Kolejna chwilowa jedność prawicy
W marszu mają wziąć udział czołowi politycy prawicy, w tym również Karol Nawrocki. Prezydent już przed rokiem pojawił się wśród uczestników. Wówczas jednak nie zabrał głosu. Według „Rzeczpospolitej” w marszu uczestniczyć mają m.in. Jarosław Kaczyński i Mateusz Morawiecki. Biuro prasowe Rozwoju Plus potwierdziło nam uczestnictwo członków stowarzyszenia w marszu.
Swój udział zapowiedzieli także liderzy Konfederacji Sławomir Mentzen i Krzysztof Bosak oraz lider Konfederacji Korony Polskiej Grzegorz Braun.
To kolejny już moment zjednoczenia prawicowych polityków w ostatnich tygodniach. Pamiętnego już piątkowego wieczoru poprzedzającego uroczystość Wszystkich Świętych pod Trybunałem zebrali się wszyscy wymienieni powyżej liderzy prawicy. Jedność trwała jednak krótko i w kolejnych dniach szczególnie politycy Konfederacji dystansowali się od „trybunaliów” i śpiewów pod TK w wykonaniu posła Michała Wójcika i jednego z dziennikarzy Telewizji Republika.
Polityków prawicy dzieli wiele, a podzieli jeszcze więcej, gdy dojdzie do walki o głosy w 2027 roku, ale łączy jedno – niechęć do obozu premiera Donalda Tuska.
Oczywiście o jedność eklektycznego obozu prawicowego łatwiej w opozycji, gdy łączy wspólny sprzeciw. Jednak nie zawsze tak było. Historia Marszu Niepodległości jak w lustrze odbija zjawisko powolnego, ale systematycznego wzrostu znaczenia obozu narodowego na polskiej prawicy, a szerzej – w całym spektrum politycznym.
Niszowe początki i pierwsze incydenty
Marsz bowiem zaczynał od stosunkowo niewielkich demonstracji jeszcze w trakcie pierwszej kadencji rządów ówczesnej Platformy Obywatelskiej z Polskim Stronnictwem Ludowym. Pierwszymi organizatorami marszu były ultranacjonalistyczne środowiska z Obozu Narodowo-Radykalnego i Młodzieży Wszechpolskiej. Początkowo marsze były niewielkie i skupiały na sobie uwagę tylko najskrajniejszych narodowych środowisk, które wówczas były niezbyt liczne.
Przez kilkanaście kolejnych lat marsz rósł. W 2010 roku równolegle do marszu pojawiły się pierwsze kontrmanifestacje zainicjowane przez środowiska lewicowe i anarchistyczne. Również w tamtym roku pojawił się pierwszy wniosek o wycofanie zgody na marsz.
To jednak nie nastąpiło, a przez kolejne lata do marszu dołączali uczestnicy, a z czasem też – politycy. Wokół marszu narastały także kontrowersje.
W 2011 roku w trakcie marszu poleciały kamienie i petardy. Podpalono także wóz transmisyjny telewizji TVN. Policja wówczas zatrzymała ponad 200 osób. Co ciekawe, niemal połowa z nich to byli antyfaszyści, którzy przyjechali na kontrmanifestację aż z Niemiec. Od przyjazdu niemieckiej grupy odcięły się wówczas wszystkie liczące się ugrupowania polityczne.
To jednak nie znaczy, że przez kolejne lata incydenty wokół marszu były rozłożone po równo między manifestantów i kontrmanifestantów. Choć kierownictwo marszu stale odżegnuje się od popierania przemocy czy niszczenia mienia, incydenty na marszu miały miejsce.
W 2013 roku w trakcie marszu spalono słynną tęczę na placu Zbawiciela, a także podpalono budkę strażniczą pod ambasadą Rosji (śledztwo w tej sprawie umorzono w 2019 roku).
Organizatorom zarzucano także przyzwolenie na pojawianie się haseł antysemickich czy faszystowskich. Zarzuty pojawiały się w kolejnych latach, szczególnie wtedy, kiedy frekwencja na marszu rosła.
Do marszu dołączyli czołowi politycy z Prawa i Sprawiedliwości. W 2015 roku pierwszy raz w historii odczytano list urzędującego prezydenta, którym był wówczas Andrzej Duda. Gorąco było w 2018 roku w setną rocznicę odzyskania niepodległości.
Prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz zakazała marszu. Zakaz jednak uchylił sąd i marsz się odbył. Był to zresztą bezprecedensowy marsz, bowiem został ogłoszony oficjalną uroczystością państwową, a na jej czele stanął wówczas prezydent Andrzej Duda.
Podziały wewnątrz Marszu
Właśnie wtedy w Stowarzyszeniu Marsz Niepodległości pojawiły się pierwsze podziały. O ówczesny sukces frekwencyjny marszu spierali się PiS i narodowcy. Ówczesny prezes stowarzyszenia Robert Bąkiewicz właśnie wtedy związał się z PiS, co pozwoliło mu na dostęp do państwowych środków pieniężnych, a także późniejszy bezskuteczny start do Sejmu z list PiS w 2023 roku.
Bąkiewicza w zarządzie Marszu już nie ma wskutek wewnętrznych starć zwaśnionych frakcji. Dziś kierownictwo Marszu ponownie bliżej jest pierwotnemu środowisku – Ruchowi Narodowemu będącemu składową Konfederacji.
Spokojne marsze w ostatnich latach
W ostatnich latach marsze przebiegały spokojniej niż w poprzedniej dekadzie. Policja nie odnotowywała większych incydentów. Trzeba jednak zaznaczyć, że szczególnie w poprzednich edycjach dominował sentyment antyukraiński. Biorąc pod uwagę wydarzenia ostatnich miesięcy wokół kontrowersyjnego upamiętnienia Ukraińskiej Armii Powstańczej przez ukraińskie władze, powrót antyukraińskich haseł w trakcie marszu jest prawdopodobny.
Dziś zwolennicy prawicy zapowiadają, że środowy Marsz będzie najliczniejszą konserwatywną demonstracją od lat. Głównym zapalnikiem ma być sprzeciw wobec obozu rządowego, którego prawica od miesięcy oskarża o prowadzenie szkodliwej dla kraju polityki. To czynnik mogący podbić frekwencję marszu.
Odwieczne spory o frekwencję
W przeszłości obraz frekwencji był nieoczywisty. Dane publikowane przez policję i ratusz oraz te pochodzące od organizatorów znacząco się różnią. Jeśli wierzyć organizatorom, to w ostatnich latach padały frekwencyjne rekordy. Według danych organizatorów dwa lata temu w marszu wzięło udział 250 tys. uczestników, a w roku ubiegłym – 300 tys.
Dane ratusza są inne. Według miasta w 2024 roku w marszu wzięło udział 90 tys. uczestników, zaś rok później – 100 tys.
Wykres interaktywny W tym roku zapewne ponownie zobaczymy rozdźwięk w danych. Wojna narracyjna o frekwencję i o to, jakie obrazki zdominują media społecznościowe, zacznie się jeszcze przed początkiem marszu.
Główne wnioski
- Tegoroczny Marsz Niepodległości przejdzie przez Warszawę w atmosferze napięcia po akcie terroru w Krakowie i sporze o Trybunał Konstytucyjny. Ratusz ustawił betonowe zapory na Krakowskim Przedmieściu i polecił służbom miejskim wzmożoną czujność. Organizatorzy mówią o wyraźnym wzroście zapisów na wyjazdy, w niektórych regionach trzy lub cztery razy większym niż rok temu.
- W marszu mają wziąć udział prezydent Karol Nawrocki, politycy PiS i Rozwoju Plus oraz liderzy Konfederacji i Konfederacji Korony Polskiej. To kolejny w ostatnich tygodniach moment chwilowej jedności prawicy, którą łączy niechęć do obozu Donalda Tuska.
- Marsz przeszedł drogę od niewielkich demonstracji skrajnych środowisk narodowych do wydarzenia z udziałem czołowych polityków prawicy. Towarzyszyły temu zamieszki oraz spory między PiS a narodowcami. Sporna pozostaje też frekwencja: organizatorzy podawali za dwa ostatnie lata 250 tys. i 300 tys. uczestników, a ratusz 90 tys. i 100 tys.
