Pensje dyrektorów przed emeryturą spadają, ale mężczyźni i tak (prawie zawsze) mają lepiej od kobiet

Kilka tygodni temu opisaliśmy historię menedżerów, którzy tuż przed emeryturą stracili pracę i przez miesiące nie mogą znaleźć nowej. Przekonywali, że podczas rekrutacji spotykają się ze zjawiskiem ageizmu. Ich podejrzenia potwierdzały specjalistki ds. rynku pracy. Postanowiliśmy sprawdzić, na ile opisywany problem potwierdzają twarde dane Głównego Urzędu Statystycznego.

Na naszą prośbę GUS przeanalizował sytuację na rynku pracy kobiet i mężczyzn, którzy ukończyli 50 lat, wyodrębniając specjalnie dla nas grupę osób tuż przed emeryturą.

Pensje wyższych urzędników przed emeryturą spadają

Według najbardziej aktualnych danych GUS za październik 2024 r. mężczyźni, którzy ukończyli 50 lat i zostali zakwalifikowani do grupy zawodowej przedstawiciele władz publicznych, wyżsi urzędnicy i dyrektorzy generalni, otrzymywali wynagrodzenie w wysokości 24 318,64 zł (wszystkie kwoty brutto). To o 3,2 proc. więcej niż średnia dla wszystkich mężczyzn w tej grupie zawodowej i wyraźnie więcej niż w przypadku kobiet 50+, których przeciętne wynagrodzenie wyniosło 21 037,98 zł.

Jak pokazują dane GUS, po przekroczeniu 60. roku życia średnie zarobki mężczyzn w tej grupie spadają. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto wynosiło wówczas 22 295,56 zł.

Kierownicy ds. zarządzania i handlu przed emeryturą też mają gorzej

Podobne zjawisko obserwujemy w przypadku mężczyzn będących kierownikami ds. zarządzania i handlu. Mężczyźni w wieku 50+ otrzymywali w tej grupie wynagrodzenie w wysokości 17 693,95 zł. Stanowiło to kwotę wyższą od przeciętnego wynagrodzenia kobiet na tych samych stanowiskach aż o 3 499,54 zł.

Po 60. roku życia przeciętne miesięczne wynagrodzenie mężczyzn spadło do 15 384,81 zł. Było niższe od wynagrodzenia mężczyzn ogółem w tej grupie o 12,7 proc.

To jedyny przypadek, kiedy kierowniczki przed emeryturą zarabiają więcej od kierowników

Spójrzmy na płace kierowników ds. produkcji i usług. Tu również widoczny jest spadek wynagrodzeń wśród mężczyzn po 60. roku życia.

Mężczyźni powyżej 50. roku życia osiągali przeciętne miesięczne wynagrodzenie w wysokości 13 398,49 zł. Było to kwotą o 154,95 zł wyższą niż w przypadku kobiet na tych samych stanowiskach. Jednak po ukończeniu 60 lat ich wynagrodzenia spadły do 12 749,02 zł.

Co istotne, wynagrodzenie kobiet po 60. roku życia w tej grupie zawodowej wyniosło 13 859,27 zł. To jedyny analizowany przypadek, w którym kobiety zarabiały więcej od mężczyzn.

Wykres interaktywny

Pełny ekran

Kierownicy w branży hotelarskiej? Ich pensja przed emeryturą spada minimalnie

Jak informuje GUS, spadek zarobków mężczyzn po 60. roku życia nie jest widoczny w grupie kierowników w branży hotelarskiej, handlu i usług.

Mężczyźni w wieku 50+ otrzymywali w październiku 2024 r. wynagrodzenie w wysokości 10 275,12 zł, czyli o 2 234,57 zł więcej niż kobiety. W tej grupie zawodowej nie widać tak silnego spadku wynagrodzeń wraz z wiekiem, jak w pozostałych analizowanych segmentach rynku.

Zdaniem eksperta

Chcąc obniżyć koszty, firmy promują na stanowiska kierownicze osoby młodsze

Dane z rynku polskiego potwierdzają to, co „statystycznie” wiemy z wielu gospodarek świata: mamy lokalne potwierdzenie globalnej zależności, polegającej na tym, że szczytowe wynagrodzenie na wyższych stanowiskach przypada między 45. a 50. rokiem życia – zarówno w przypadku pracowników, jak i pracownic.

To etap cyklu kariery, w którym osoby intensywnie pracujące w poprzednich dekadach dochodzą do stanowisk kierowniczych, osiągają wysoki poziom decyzyjności i realny wpływ na wyniki firmy. Znajduje to bezpośrednie odzwierciedlenie w najwyższych wynagrodzeniach w całym cyklu zawodowym. Części osób udaje się znacząco wydłużyć ten okres – niekiedy niemal do emerytury – jednak statystycznie rzecz ujmując, większość podlega procesom, które w kolejnych latach obniżają poziom wynagrodzeń. Jakie to procesy?

Po pierwsze, osoby, które docierają na poziom stanowisk kierowniczych, mają za sobą wiele lat intensywnej pracy, ciągłego podnoszenia kompetencji i realizowania celów operacyjnych oraz budżetowych, często pod silną presją. To obciążenie zużywa psychicznie, a czasem także fizycznie. Po osiągnięciu określonego pułapu zawodowego i finansowego część menedżerów świadomie decyduje się na przejście na stanowiska mniej stresogenne, oferujące większą równowagę między pracą a życiem prywatnym – kosztem niższych wynagrodzeń.

Po drugie, wysokie płace stanowią istotny koszt dla przedsiębiorstw. Aby go ograniczyć, firmy coraz częściej promują na stanowiska kierownicze osoby młodsze – z jednej strony z niższymi oczekiwaniami finansowymi, z drugiej z większym zapasem „mocy przerobowej”. W efekcie część doświadczonej kadry menedżerskiej zostaje wypchnięta w stronę nowych ról i okoliczności zawodowych, często związanych z niższym poziomem wynagrodzeń.

Te procesy – statystycznie rzecz biorąc – zachodzą najczęściej w okolicach 45-50. roku życia i znajdują potwierdzenie w danych z wielu krajów, w tym również w Polsce. 

dr Marcin Mrowiec

główny ekonomista Grant Thornton

Główne wnioski

1. Według danych GUS pensje kierowników i dyrektorów przed emeryturą spadają. Przykładowo mężczyźni w wieku 50+, pełniący funkcje kierowników ds. zarządzania i handlu, zarabiali średnio 17 693,95 zł brutto. Po 60. roku życia przeciętne miesięczne wynagrodzenie mężczyzn w tej grupie spadło do 15 384,81 zł.
2. Jedynie wśród kierowników w branży hotelarskiej, handlu i usług nie widać wyraźnego spadku wynagrodzeń u mężczyzn przed emeryturą.
3. Dane przedstawione przez GUS nie zaskakują głównego ekonomistę Grant Thornton. – Wysokie płace są kosztem dla przedsiębiorstwa i aby te koszty obniżyć, firmy promują na stanowiska kierownicze osoby młodsze, z mniejszymi wymaganiami finansowymi, a jednocześnie z większym zapasem „mocy przerobowej” – zauważa dr Marcin Mrowiec.