Podatkowa rewolucja może skończyć się wetem. „Podpis nie jest przesądzony”

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Podatkowe losy milionów podatników, a także przedsiębiorców są w rękach prezydenta. Parlament przyjął dwie nowelizacje ustaw podatkowych, które czekają już tylko na podpis Karola Nawrockiego. Najbardziej rewolucyjną zmianą wydaje się przemeblowanie skali podatkowej wraz z propozycją nowych stawek podatku dochodowego od osób fizycznych.

To reforma, która wpłynie na zarobki milionów podatników. Ta sama ustawa przesądza także o losach przedsiębiorców ze względu na stawkę CIT i daninę solidarnościową. Na baczności powinny mieć się także fundacje rodzinne, gdyż za nami kolejne podejście do uszczelniania przepisów podatkowych. Oto podsumowanie najważniejszych, możliwych zmian.

Zmiany dla ponad 3,5 mln podatników

Nowela ustaw podatkowych (Druk nr 3293) zakłada wprowadzenie nowego progu podatkowego, a zarazem nowej stawki PIT. W minionym tygodniu parlament przyjął ustawę, która czeka już tylko na podpis głowy państwa.

Tu kluczową zmianą jest podniesienie progu podatkowego ze 120 tys. do 130 tys. zł oraz wprowadzenie nowego progu – 150 tys. zł. Stawka dla progu pośredniego wynosiłaby 24 proc., zaś po przekroczeniu 150 tys. zł od nadwyżki podatnicy płaciliby 32 proc. podatek PIT zgodnie z tabelą poniżej. W toku prac parlamentu pojawiły się głosy, by progi podatkowe, tak jak emerytura, podlegały waloryzacji, jednak tego typu poprawki zostały odrzucone.

Wykres interaktywny

Pełny ekran

– To pozytywna zmiana dla podatników, gdyż zakłada obniżenie podatku dla zarabiających powyżej 120 tys. zł. Zarabiający powyżej wskazanej kwoty zyskają na tej zmianie do 3600 zł, przy czym korzyść najczęściej odczują dopiero w ostatnich miesiącach 2027 roku. Warto zauważyć, że jest to główna zmiana obniżająca podatki. Pozostałe zmiany mają głównie wpływ na zwiększenie obciążeń podatników ze znacznymi – co najmniej milionowymi – zarobkami – komentuje Joanna Łuksza, kierownik Zespołu Ekspertów Księgowych w IFIRMA.PL.     

Zgodnie z szacunkami resortu finansów, 3,5 mln Polaków „wpadło” w drugi próg podatkowy. Dzięki zmianom część ich zarobków będzie podlegała nie 32, lecz 24 proc. stawce.

Druga strona medalu: wyższe koszty dla firm

Ta sama ustawa zakłada m.in. wzrost daniny solidarnościowej z 4 do 5 proc. To dodatkowa stawka liczona od nadwyżki powyżej miliona złotych. Ustawodawca szacuje, że większe obciążenia fiskalne odczuje ok. 39 tys. podatników.

Około 43 tys. podatników to także ryczałtowcy, których przychód wynosi powyżej 250 tys. euro i którzy – zgodnie z ustawą – mieliby stracić prawo do tego rodzaju opodatkowania. Nowelizacja przewiduje bowiem obniżenie limitu przychodów uprawniającego do ryczałtu z 2 mln euro do 250 tys. euro. Taki zabieg ma „ograniczyć skalę korzystania z preferencyjnych rozwiązań przez podmioty o wysokich przychodach”.

Część przedsiębiorców będzie wstrzymywać się z wykonywaniem usług, aby nie przekroczyć limitu przewidzianego w projektowanej ustawie. Część zapewne rozważy likwidację jednoosobowej działalności i założenie spółki opodatkowanej CIT.

– Od 2022 r. forma opodatkowania działalności ma realny wpływ na wyliczenie składki zdrowotnej z tytułu prowadzonej działalności. Wykluczenie przedsiębiorców o dużych zarobkach z ryczałtu ma zatem istotny wpływ na wysokość składki, jaką będą zobowiązani odprowadzić przy wyborze innej formy opodatkowania.

Warto podkreślić, że na ryczałcie składka zdrowotna ma swój maksymalny wymiar, którego mimo wyższych zarobków już się nie podwyższa. Inaczej jest w przypadku skali podatkowej czy podatku liniowego, gdzie składka rośnie wraz z osiąganym dochodem bez ograniczeń. Fakt, iż obecnie przedsiębiorcy nie mają pewności czy zmiana wejdzie w życie, przekłada się na dużą niepewność w podejmowanych działaniach. Część przedsiębiorców będzie wstrzymywać się z wykonywaniem usług, aby nie przekroczyć limitu przewidzianego w projektowanej ustawie. Część zapewne rozważy likwidację jednoosobowej działalności i założenie spółki opodatkowanej CIT – dodaje Joanna Łuksza.

Stawka CIT w górę

Skoro o płatnikach CIT mowa, warto wspomnieć o 4,6 tys. podatników, którzy zapłacą nie 19 proc., lecz 22 proc. CIT. Ustawa zakłada podwyżkę podatku w przypadku firm, których przychody z poprzedniego roku przekroczyły 50 mln euro.

Z jednej strony korzystne zmiany podatkowe dla części podatników, z drugiej zaś wyższe obciążenia dla firm, sprawiają, że dalsze losy ustawy są niepewne. Jakie możliwości ma prezydent?

– Prezydent ma trzy możliwości i dwie z nich kończą reformę. Może podpisać, może zawetować, może skierować ustawę do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej. Nie może natomiast przyjąć jej w części. Podpis z pominięciem przepisów wchodzi w grę dopiero po wyroku Trybunału i tylko wtedy, gdy ten nie uzna ich za nierozerwalnie związanych z ustawą. Ustawa jest jedna, więc albo wchodzi w życie w całości, albo wcale – komentuje Piotr Juszczyk, główny doradca podatkowy InFaktu.

Czy prezydent podpisze ustawę podatkową?

Na długiej liście prezydenckich wet znalazły się już ustawy, których celem było uszczelnianie podatków czy też bezpośredni wzrost obciążeń podatkowych. Karol Nawrocki wielokrotnie brak podpisu uzasadniał złożoną obietnicą, iż nie podpisze ustawy podnoszącej podatki. Zdaniem naszych rozmówców los ustawy podatkowej pozostaje niepewny.

Prezydent może zawetować ustawę nie jako przeciwnik obniżki podatków, lecz jako obrońca przedsiębiorców.

– Moim zdaniem podpis nie jest przesądzony, a scenariusz odmowy uważam za co najmniej równie prawdopodobny. W tej ustawie są trzy rozwiązania uderzające w przedsiębiorców: wyższy CIT, wyższa danina solidarnościowa i przede wszystkim obcięcie limitu ryczałtu o blisko 90 proc. To rozwiązanie wypchnie z tej formy opodatkowania ponad czterdzieści tysięcy firm. Prezydent może zawetować ustawę nie jako przeciwnik obniżki podatków, lecz jako obrońca przedsiębiorców. Jednocześnie tryb, w jakim ją uchwalono bez konsultacji publicznych i z pominięciem komisji prawniczej, daje mu gotowe uzasadnienie odmowy – dodaje Piotr Juszczyk.

Zdaniem eksperta

1 stycznia 2027 r. nierealną datą? „Mało czasu na przygotowania”

Zmiany w skali podatkowej, ryczałcie i CIT trafiły do prezydenta jako jedna ustawa i tak trzeba je oceniać. Nowa skala ma obowiązywać tylko wtedy, gdy od 1 stycznia 2027 r. wejdą w życie także wyższy CIT dla największych firm i niższy limit ryczałtu. Prezydent nie może więc przyjąć samej obniżki PIT. Albo podpisze całość, albo całość zablokuje. Sygnały płynące z otoczenia prezydenta są krytyczne, dlatego weto trzeba traktować jako realny scenariusz. Sejm może je odrzucić większością trzech piątych głosów, ale ustawę poparło 236 posłów przy 207 przeciw, zabrakłoby około 30 głosów. W 2027 r. zostałyby wtedy obecna skala 12 proc. i 32 proc., limit ryczałtu 2 mln euro i CIT 19 proc.

Drugą możliwością jest skierowanie ustawy do Trybunału Konstytucyjnego przed podpisem. Wniosek do Trybunału wstrzymuje bieg terminu na podpis, więc w tym wariancie trudno sobie wyobrazić, by zmiany weszły w życie od 1 stycznia.

Jeśli prezydent ustawę podpisze, skorzystają osoby z dochodem powyżej 120 tys. zł, które mogą zaoszczędzić nawet 3600 zł rocznie. Niezależnie jednak od decyzji podatnikom zostanie niewiele czasu na dostosowanie się. Pracodawcy, którzy co miesiąc potrącają pracownikom zaliczki na podatek, będą mieli tylko kilka tygodni na przestawienie systemów płacowych, bo nowa skala zacznie działać już przy styczniowych wypłatach. Najtrudniej mają ryczałtowcy z przychodami blisko nowego limitu 1 094 250 zł. O grudniowych zleceniach muszą zdecydować, zanim poznają ostateczne przepisy, a przychodu z tego roku po 31 grudnia już nie zmienimy.

Monika Piątkowska,

doradca podatkowy w e-pity

Fundacje rodzinne znów na celowniku

Wśród zawetowanych dotąd ustaw znalazła się m.in. propozycja uszczelniania podatków w ramach fundacji rodzinnych. Mowa o ponad 4 tys. podmiotach, które w opinii ustawodawcy zamiast na optymalizacjach podatkowych, powinny skupić się na pomnażaniu rodzinnych majątków. W tym celu zaproponowano kolejne zmiany uszczelniające dotyczące m.in. przychodów z najmu, czy tzw. lock-upu na aktywa. W poprzednich wersjach projektu to właśnie lock-up (karencja) stał się główną kością niezgody.

Zgodnie z propozycją ustawodawcy sprzedaż majątku przed upływem dwóch lat od końca roku, w którym został on wniesiony do fundacji rodzinnej, będzie wiązała się z podatkiem. Najbardziej odczuwalną zmianą może być jednak podwyższenie stawki CIT z 15 do 19 proc. Ustawodawca zakłada, że w przypadku np. wypłat świadczeń beneficjentom, wypłat przekazywanych fundatorowi czy wydawania mienia w związku z rozwiązaniem fundacji stosowana będzie wyższa stawka podatku.

Wśród tzw. dobrych zmian wymienić można np. rozszerzone zwolnienia z PIT na świadczenia otrzymywane przez dzieci i wnuki rodzeństwa fundatora oraz dzieci i wnuki jego pasierba.

Przeczytaj: Rząd ma plan dla fundacji rodzinnych. „To przypomina zmiany sprzed roku”

Zdaniem Piotra Juszczyka obecna ustawa przypomina tę, którą Karol Nawrocki zawetował przeszło rok temu.

– Prezydent argumentował wówczas, że ustawa zmienia zasady opodatkowania fundacji już działających mimo obietnicy trzech lat stabilności przepisów. Dla rządu to jednak wyścig z czasem. Prezydent ma czas do 27 listopada, a zmiany niekorzystne dla podatników muszą być ogłoszone do 30 listopada. Zostają trzy dni. Zarówno weto, jak i wniosek do Trybunału oznaczają, że wejście zmian od 2027 r. będzie niemożliwe – podsumowuje ekspert.

Główne wnioski

1. Rząd połączył korzystną dla milionów podatników zmianę w skali podatkowej z rozwiązaniami zwiększającymi obciążenia części przedsiębiorców. W efekcie prezydent, który deklarował, iż nie zaakceptuje zmian mających na celu podwyżkę podatków, ma niełatwe zadanie.
2. Nawet jeśli prezydent ostatecznie podpisze ustawę, przedsiębiorcom i księgowym pozostanie niewiele czasu na dostosowanie się do nowych zasad. Problemem nie jest więc wyłącznie wysokość podatków, ale także przewidywalność prawa, od tego zależą decyzje inwestycyjne i organizacyjne firm.
3. Na biurko prezydenta trafiła także nowela uszczelniająca podatki w fundacjach rodzinnych. To już kolejne podejście do zmian w prawie dotyczącym rodzinnych majątków, zaś losy ustawy również pozostają niepewne. Eksperci przypominają, iż propozycja rządu niewiele różni się od zawetowanej przeszło rok temu ustawy.