Polskie banki europejskim liderem dostępności cyfrowej. E-commerce i telekomunikacja zostały w tyle

13 grudnia 2006 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło Konwencję o prawach osób niepełnosprawnych. Dokument podpisały 164 państwa, w tym wszystkie kraje Unii Europejskiej. Także Polska.

Składając swój podpis pod konwencją, wszystkie kraje uznały znaczenie dostępności jako niezbędnego elementu dla „umożliwienia osobom niepełnosprawnym pełnego korzystania ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności”. Tym samym zobowiązały się do zapewniania im dostępu do informacji, komunikacji i technologii, a także innych powszechnie dostępnych usług.

Jak się jednak okazało, mimo istnienia od lat 90. standardów i wytycznych, takich jak WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), możliwość dobrowolnego wprowadzania ułatwień dla osób z niepełnosprawnością nie doprowadziła do diametralnej zmiany. Unia Europejska zdecydowała się więc na wprowadzenie Europejskiego aktu o dostępności (EEA), który w Polsce wszedł w życie w czerwcu 2025 roku. Jak się okazuje, w przypadku polskiej bankowości przyniósł radykalny zwrot.

Przeczytaj: Od regulacji do praktyki? Prosty język i dostępność w PKO Banku Polskim

„Polskie banki wyznaczają standardy dla Europy"

W 2023 roku polskie banki spełniały – według raportu Business Accesibility Forum „Beyond Compliance. The EAA Implementation Report” – 59 proc. podstawowych kryteriów WCAG. Dwa lata później, w 2025 roku, osiągnęły 80 proc. zgodności z wytycznymi dostępności. Średnia unijna w sektorze bankowości to 73 proc.

„Ta jakościowa zmiana odzwierciedla systematyczne inwestycje w systemy projektowe, specjalne zespoły ds. dostępności oraz regularne cykle audytowe. Polskie banki wyznaczają dziś europejski standard w zakresie dostępnych usług finansowych” – czytamy w raporcie.

Polskie banki wyznaczają dziś europejski standard w zakresie dostępnych usług finansowych

– Wdrożenie nowych przepisów dotyczących dostępności wymaga od sektora bankowego przyjęcia innowacyjnego podejścia. Konieczne jest działanie w sposób wieloproduktowy oraz uwzględnienie różnych kanałów kontaktu z klientem – tłumaczy Dorota Węgrzyńska-Jarząbek, radczyni Związku Banków Polskich.

Autorzy raportu stawiają jasny wniosek – systematyczne podejście, łączące zewnętrzne ekspertyzy z regularnymi działaniami, daje ponadprzeciętne efekty.

„Polski sektor bankowy udowadnia, że organizacje europejskie mogą wykraczać poza wymogi EAA, gdy dostępność jest zakorzeniona w kulturze i procesach. Wyzwaniem nie jest wiedza o tym, co należy robić, ale budowanie systemów umożliwiających konsekwentną realizację tych działań” – stwierdzają autorzy raportu.

E-commerce i telekomunikacja zostają w tyle

Mniej widowiskowo prezentują się wyniki w sektorze e-commerce. Tu polskie firmy mimo wzrostu z 51 proc. w 2023 roku do 54 proc. dwa lata później są nadal za europejską średnią, która wynosi 58 proc.

„Sektor ten stoi przed wyraźnymi wyzwaniami: złożonymi przepływami użytkowników, dużym uzależnieniem od integracji stron trzecich oraz szybkimi cyklami rozwoju” – tłumaczą eksperci BAF.

Mimo to jest nadzieja na dogonienie reszty Europy. Firmy wdrażające dostępność do systemów projektowych (tzw. design systems, czyli zestawu zasad zapewniających spójny wygląd i funkcjonowanie stron czy aplikacji) najszybciej nadganiają standardy.

Silniejszy wzrost, bo z 57 do 63 proc., odnotowały firmy telekomunikacyjne. Mimo tej dynamiki one także pozostają w tyle za unijną średnią, która w tym przypadku wynosi 70 proc. zgodności z podstawowymi standardami WCAG.

Przeczytaj: Nowe otwarcie na osoby wykluczone ze świata finansów. Branża chce widzieć, słyszeć i rozumieć każdego

Dostępność przyszłością, ale wciąż niejasną

– Dostępność stała się kluczowym elementem strategii ESG. Obecnie ustawa obejmuje przede wszystkim przedsiębiorstwa sprzedające produkty i usługi konsumentom online. [...] Nie ma jednak wątpliwości, że kwestia dostępności ostatecznie dotknie każdy podmiot w łańcuchu dostaw – stwierdza Karolina Mendecka, dyrektorka Business Accesibility Forum.

Kwestia dostępności ostatecznie dotknie każdy podmiot w łańcuchu dostaw

Wdrażanie standardów dostępności może być jednak problematyczne. Instytucje muszą w krótkim czasie dostosowywać stare systemy, obarczone długiem technologicznym, równocześnie przygotowując się do wprowadzania w przyszłości wciąż zmieniających się standardów i nowych technologii.

– Europejskie przepisy dotyczące dostępności są solidne, ale zostały opracowane głównie z myślą o klasycznych interfejsach i przewidywalnych interakcjach użytkownika z systemem. Świat agentów AI zasadniczo zmienia ich logikę. Dostępność nie dotyczy już tylko czytelności stron internetowych i zgodności z WCAG, chociaż pozostaje to wiążącym wymogiem. Chodzi też o zrozumiałość systemu, przewidywalność i kontrolę użytkownika. Dlatego powinniśmy jak najszybciej zmienić nasze podejście do dostępności w odniesieniu do systemów autonomicznych – mówi Artur Marcinkowski, założyciel Fundacji Widzialni i twórca Business Accesibility Forum.

Do tych trudności dochodzą także niejasne definicje prawne, normy techniczne i procedury operacyjne.

„Firmy muszą wybierać między dwiema niedoskonałymi opcjami: budowaniem zgodnie ze specyfikacjami, które mogą nie w pełni odzwierciedlać aktualne potrzeby użytkowników, lub wprowadzaniem innowacji jeszcze przed wydaniem formalnych wytycznych, bez pewności regulacyjnej” – kwitują autorzy raportu.

Pobierz raport

Raport "Beyond Compliance the EAA Implementation Report"

Raport został opracowany przez Business Accessibility Forum we współpracy merytorycznej z ekspertami.

Publikacja stanowi biznesową analizę wdrażania Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA) w Europie – pokazując kontekst regulacyjny i realny postęp w sektorach takich jak bankowość, e-commerce i telekomunikacja.

Pobierz

• Język: EN
• Format: PDF
• Rozmiar: 9.96 MB

Główne wnioski

1. Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych zobowiązała państwa do zapewnienia realnej dostępności. Mimo istnienia od lat 90. wytycznych WCAG dobrowolne działania nie przyniosły istotnej poprawy. Dopiero wprowadzenie Europejskiego aktu o dostępności, który w Polsce obowiązuje od czerwca 2025 roku, stało się impulsem do takich zmian – dostępność przestała być opcjonalnym elementem, a stała się prawną koniecznością.
2. Zgodność polskich banków z podstawowymi kryteriami WCAG wzrosła z 59 proc. w 2023 roku do 80 proc. w 2025 roku, co oznacza wynik powyżej średniej unijnej wynoszącej 73 proc. Polskie banki stały się europejskimi liderami w tej dziedzinie, co jest efektem systematycznych inwestycji oraz regularnych audytów. Gorsza sytuacja jest w sektorach e-commerce oraz telekomunikacji, które mimo poprawy sytuacji nadal są za unijną średnią.
3. Eksperci zwracają uwagę na bariery we wprowadzaniu rozwiązań zgodnych ze standardami dostępności. To m.in. złożoność systemów czy zależność od zewnętrznych integracji, ale też niejednoznaczne definicje prawne i zmieniające się standardy. Zmusza to firmy do podejmowania decyzji w warunkach niepewności regulacyjnej.