Zaloguj się 
Dzieje się!
Popularne mity o kobietach i mężczyznach w Polsce. Co pokazują dane?
Kobiecy szklany sufit, niewielka reprezentacja polityczna i dłuższe życie – to najczęściej powtarzane tezy o sytuacji kobiet w Polsce. Dane statystyczne pokazują jednak bardziej złożony obraz. Jak naprawdę wygląda sytuacja kobiet w Polsce na tle mężczyzn oraz kobiet w innych krajach?
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie są najczęściej powtarzane mity dotyczące kobiet w Polsce.
- Jak wypadają one na tle mężczyzn.
- Jak ich sytuacja wygląda w porównaniu z kobietami z innych państw.
Postanowiliśmy przyjrzeć się kilku popularnym przekonaniom dotyczącym kobiet w Polsce i sprawdzić, na ile są one zgodne z rzeczywistością.
Czy w Polsce jest więcej kobiet niż mężczyzn? Tak, ale nie w każdej grupie wiekowej
Według danych GUS na koniec 2024 r. w Polsce mieszkało 18,1 mln mężczyzn i 19,4 mln kobiet. Ta dysproporcja utrzymuje się od lat – od 2021 r. na 100 mężczyzn przypada średnio 107 kobiet.
Jeszcze większe różnice widać w dużych miastach. W miastach powyżej 100 tys. mieszkańców w 2024 r. na 100 mężczyzn przypadało aż 114 kobiet. Największą przewagę kobiet odnotowano w Łodzi – 119 kobiet na 100 mężczyzn. Dalej znalazły się Lublin (117), Warszawa (116) oraz Kielce, Olsztyn i Toruń (po 115).
Wykres interaktywny Warto jednak zwrócić uwagę na strukturę wieku. W młodszych rocznikach proporcja wygląda odwrotnie. W grupie do 49 lat w Polsce jest więcej mężczyzn niż kobiet. Przykładowo w 2024 r. urodziło się 132,6 tys. chłopców i 125,4 tys. dziewczynek.
Dopiero po 50 r. życia liczba kobiet zaczyna wyraźnie przeważać. Wśród osób powyżej 75 r. życia różnica jest już bardzo duża – w Polsce żyje około 1,9 mln kobiet i około 1 mln mężczyzn w tej grupie wiekowej. Czyli prawie dwukrotnie więcej.
Kobiety żyją dłużej? Tak, to prawda
W Polsce – według stanu na 31 grudnia 2024 r. – żyje 8779 stulatków. W tej grupie jest 2162 mężczyzn i aż 6617 kobiet.
Dane dobrze pokazują różnice w umieralności. Podobnie jak w większości krajów świata, w Polsce mężczyźni umierają częściej i wcześniej niż kobiety. Według GUS różnica między przeciętnym trwaniem życia kobiet i mężczyzn w 2024 r. wyniosła 7,3 roku. W 1991 r. była jeszcze większa i sięgała 9,2 roku.
W 2024 r. przeciętny 15-letni chłopiec mógł oczekiwać jeszcze 60,36 lat życia, natomiast 15-letnia dziewczyna – 67,62 lat. Z kolei w przypadku 45-latków średnie dalsze trwanie życia wynosiło 32,12 lata dla mężczyzn i 38,30 roku dla kobiet.
Oczekiwana długość życia dziewczynki urodzonej w 2023 r. wynosi 82,1 lat, a chłopca – 74,6 lat.
Wykres interaktywny Na tle Europy polskie kobiety żyją jednak nieco krócej niż mieszkanki części krajów zachodnich. Przykładowo oczekiwana długość życia wynosi 83,5 lat w Niemczech, 82,9 lat w Czechach i aż 86,7 lat w Hiszpanii. Według prognoz Eurostatu krócej mogą żyć m.in. Słowaczki (81,5 lat), Rumunki (80,4 lat) i Turczynki (79,8 lat).
Coraz więcej kobiet w polityce, ale Polska nadal odstaje od części Europy
Z każdymi wyborami rośnie liczba kobiet w polskim parlamencie. W 2005 r. kadencję rozpoczynały 94 posłanki na 460 mandatów. W 2007 r. było ich również 94, w 2011 r. już 110, w 2015 r. – 125, a w 2019 r. – 132.
Obecnie w Sejmie zasiada 135 kobiet, co stanowi 29,35 proc. wszystkich posłów. Mężczyźni zajmują 325 mandatów, czyli 70,65 proc.
Mimo wzrostu udziału kobiet w polskim parlamencie, ich reprezentacja jest nadal niższa niż w części krajów regionu. W Czechach kobiety stanowią 33,5 proc. posłów, a w Niemczech 32,40 proc.
Wykres interaktywny Większość studentów to kobiety, ale wyższe stanowiska na uczelniach częściej zajmują mężczyźni
Kobiety w Polsce studiują częściej niż mężczyźni. W roku akademickim 2024/2025 stanowiły 58,2 proc. wszystkich studentów.
Wciąż jednak istnieją wyraźne różnice między kierunkami studiów. Na kierunkach inżynieryjno-technicznych kobiety stanowiły jedynie 21,4 proc. studiujących.
Dysproporcje widoczne są również w karierze akademickiej. Na najniższych stanowiskach naukowych kobiety dominują – stanowią 55,6 proc. osób zatrudnionych jako asystenci. Na poziomie adiunkta ich udział spada do 51,2 proc. Największa różnica pojawia się na najwyższym szczeblu. Kobiety stanowią jedynie 38,2 proc. profesorów.
Wykres interaktywny Czy kobiety zarabiają mniej niż mężczyźni? Dane wskazują, że tak
Według Instytutu Badań Strukturalnych w Polsce istnieje wyraźna różnica w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn. Przy wynagrodzeniu na poziomie około 8 tys. zł brutto miesięcznie – zbliżonym do średniej krajowej – różnica wynosząca 12 proc. oznacza około 1 tys. zł mniej miesięcznie. W skali roku to około 11,5 tys. zł, a w trakcie całej kariery zawodowej może oznaczać kilkaset tysięcy złotych.
W naszym serwisie przeczytacie pogłębioną analizę na temat luki płacowej.
Często wskazuje się, że nieskorygowana luka płacowa w Polsce wynosi około 7,8 proc., czyli mniej niż średnia w Unii Europejskiej. Jednak pełniejszy obraz daje tzw. skorygowana luka płacowa.
Uwzględnia ona m.in. fakt, że mężczyźni częściej pracują w branżach o wyższych wynagrodzeniach, takich jak finanse czy IT, podczas gdy kobiety częściej zatrudnione są w sektorach o niższych płacach – np. edukacji lub ochronie zdrowia.
Po uwzględnieniu tych czynników różnica w wynagrodzeniach wynosi około 12,7 proc., co oznacza, że kobiety wciąż nie otrzymują przeciętnie takich samych wynagrodzeń jak mężczyźni za podobną pracę.
Wykres interaktywny Dysproporcje widoczne są również na stanowiskach kierowniczych. Średnia płaca mężczyzn na stanowisku kierownika do spraw zarządzania i handlu wynosi 17 627,38 zł brutto, podczas gdy w przypadku kobiet jest to 14 284,37 zł brutto.
Wykres interaktywny 
Główne wnioski
- Kobiety żyją dłużej – oczekiwana długość życia dziewczynki urodzonej w 2023 r. wynosi 82,1 lat, a chłopca 74,6 lat.
- Kobiety częściej studiują, ale rzadziej osiągają najwyższe stanowiska naukowe – stanowią 58,2 proc. studentów, lecz tylko 38,2 proc. profesorów.
- Kobiety zarabiają przeciętnie mniej niż mężczyźni – różnica w skorygowanej luce płacowej wynosi około 12,7 proc., a także widać ją na stanowiskach kierowniczych.
