Porwania, obcinanie części ciała, okupy. Tak przestępcy polują na kryptowaluty

Dane francuskiej prokuratury ds. przestępczości zorganizowanej wskazują na skalę problemu: od 2023 r. odnotowano 135 przypadków porwań lub prób porwań powiązanych z kryptowalutami. W toku 12 głównych śledztw postawiono zarzuty 88 osobom, w tym ponad 10 nieletnim, a 75 podejrzanych przebywa w areszcie tymczasowym.

Dynamika wzrostu jest szczególnie wyraźna: z 18 przypadków w 2024 r. liczba wzrosła do 67 w 2025 r., a w pierwszych miesiącach 2026 r. odnotowano już 47 incydentów. W ocenie śledczych wskazuje to na strukturalną zmianę, a nie przejściowy trend.

Porwania, obcinanie części ciała, okupy

We Francji katalog najpoważniejszych spraw pokazuje skalę brutalizacji tego zjawiska: w styczniu 2026 r. w Voiron 74-letni mężczyzna został porwany i okaleczony (odcięcie części dłoni), aby wymusić od jego syna okup sięgający 3 mln euro w kryptowalutach; kilka tygodni wcześniej inny przedsiębiorca z branży crypto padł ofiarą porwania, w którym również został okaleczony (odcięcie palca).

W marcu 2026 r. w Le Chesnay sprawcy, grożąc nożem partnerce ofiary, wymusili transfer ok. 900 tys. euro w bitcoinie bezpośrednio z portfela cyfrowego. W kwietniu 2026 r. w Ploudalmézeau cała rodzina została skrępowana i przetrzymywana przez kilka godzin, co zakończyło się przelewem 700 tys. euro w kryptowalutach.

Z kolei w Bourgogne porwano matkę i 10-letnie dziecko, aby zmusić ojca – przedsiębiorcę crypto – do zapłaty kilkuset tysięcy euro okupu. W innych sprawach żądania sięgały nawet 8 mln euro, a ofiary były bite, wiązane i przetrzymywane przez kilkadziesiąt godzin. 

Według francuskich śledczych przypadki te nie są incydentalne, lecz wpisują się w szerszy trend, w którym przemoc fizyczna – w tym tortury i okaleczenia – staje się narzędziem wymuszania natychmiastowych transferów aktywów cyfrowych.

Przestępczość hybrydowa: od cyberataku do przemocy fizycznej

Nowością nie jest sama obecność kryptowalut w działalności przestępczej, lecz sposób ich wykorzystania. Francuskie służby podkreślają, że dochodzi do zatarcia granicy między cyberprzestępczością a klasyczną przemocą.

Mechanizm działania sprawców jest stosunkowo powtarzalny:

• identyfikacja ofiar na podstawie danych publicznych lub wycieków,
• ataki typu home-jacking lub porwania,
• wymuszanie natychmiastowego transferu kryptowalut,
• szybkie rozproszenie środków w ekosystemie blockchain.

W praktyce oznacza to eliminację jednego z kluczowych ryzyk tradycyjnych porwań – momentu przekazania okupu. Transfer cyfrowy odbywa się natychmiast i może być trudny do zatrzymania.

Profil sprawców: młodzi i zorganizowani

Analiza postępowań wskazuje, że znaczną część zatrzymanych stanowią bardzo młodzi sprawcy, często w wieku od kilkunastu do dwudziestu kilku lat. Wśród nich znajdują się również osoby nieletnie.

Jednocześnie śledztwa prowadzone przez wyspecjalizowane jednostki ujawniają struktury sieciowe, w których: część grup odpowiada za rozpoznanie i wybór celów, inne za porwania, kolejne za pranie pieniędzy.

Eksperci wskazują na kilka kluczowych przyczyn eskalacji zjawiska we Francji:

1. Dostęp do danych o majątku

Przypadki wycieków danych – w tym z administracji publicznej – ujawniły możliwość identyfikowania osób posiadających znaczące aktywa kryptowalutowe.

Ponadto nowe regulacje, takie jak dyrektywa DAC8, zwiększają zakres gromadzonych informacji o użytkownikach, co w ocenie części analityków może tworzyć nowe ryzyka w przypadku naruszeń bezpieczeństwa.

2. Zmiana struktury przestępczości

Według analiz kryminologicznych obserwuje się przesunięcie części działalności przestępczej z obszarów takich jak handel narkotykami do innych form generowania dochodów. Spadek rentowności tradycyjnych rynków nielegalnych oraz rosnąca konkurencja skłaniają grupy przestępcze do poszukiwania alternatyw – a kryptowaluty stanowią atrakcyjny cel ze względu na potencjalnie wysoką wartość i płynność.

3. Przekonanie o bezkarności

Pomimo przepisów prawa, procesy sądowe są długotrwałe, a brak szybkich i nagłaśnianych wyroków może ograniczać efekt odstraszający. Dodatkowym czynnikiem jest udział nieletnich sprawców, wobec których stosowane są łagodniejsze środki.

Kontekst międzynarodowy

Na tle innych regionów Francja wyróżnia się charakterem i brutalnością przestępczości. Według danych FBI w Stanach Zjednoczonych w 2024 r. straty związane z kryptoprzestępczością wyniosły 9,3 mld dolarów. Dominują tam jednak: oszustwa inwestycyjne, ransomware, phishing. Przestępstwa z użyciem przemocy fizycznej należą do rzadkości.

Unia Europejska wdrożyła szereg regulacji, w tym: rozporządzenie MiCA, tzw. „travel rule” (rozporządzenie UE 2023/1113).

Regulacje te zwiększają przejrzystość w sektorze regulowanym, ale nie obejmują w pełni:

• transakcji peer-to-peer (wymiana kryptowalut bezpośrednio między dwiema osobami, bez udziału pośrednika, takiego jak giełda czy bank).
• platform offshore (platforma offshore to firma (np. giełda kryptowalut), która jest zarejestrowana w jurysdykcji o łagodnych lub słabo egzekwowanych przepisach finansowych – często poza UE lub USA (np. w rajach podatkowych).
• portfeli prywatnych (self-hosted wallets) – to portfele kryptowalutowe, nad którymi pełną kontrolę ma użytkownik, a nie giełda czy inna instytucja.

Śledztwa międzynarodowe (m.in. ICIJ – International Consortium of Investigative Journalists) wskazują, że setki milionów dolarów przepływają przez nieuregulowane kanały konwersji kryptowalut, przestępcy wykorzystują złożone struktury transferów, zaś identyfikacja użytkowników zależy od współpracy prywatnych pośredników.

Wyzwania dla organów ścigania

Pomimo technicznej przejrzystości blockchaina, skuteczne ściganie przestępstw napotyka trzy główne bariery: brak bezpośredniej identyfikacji użytkowników, fragmentacja jurysdykcyjna i wolna współpraca międzynarodowa, szybkość działania przestępców w porównaniu do procedur prawnych

Jak wskazują analizy, widoczność transakcji nie przekłada się automatycznie na możliwość ich przypisania konkretnym osobom.

Eksperci i instytucje wskazują trzy kluczowe obszary wymagające walki z przestępczością: lepsza ochrona i ograniczenie dostępu do danych wrażliwych, zwiększenie zdolności operacyjnych organów ścigania, skuteczniejsze egzekwowanie obowiązków przez platformy kryptowalutowe. 

Choć globalnie sektor kryptowalut pozostaje przede wszystkim przestrzenią oszustw finansowych i cyberataków, Francja wskazuje na możliwy scenariusz dla innych państw – połączenie kradzieży wartości aktywów cyfrowych z tradycyjnymi metodami przestępczymi. Dla decydentów w Polsce w kontekście okoliczności wokół Zonda Crypto i w Europie oznacza to konieczność redefinicji podejścia do bezpieczeństwa i uściślenia przepisów – nie tylko tych dotyczących cyberprzestrzeni, ale również w świecie fizycznym.

Główne wnioski

1.  Francuskie służby podkreślają, że dochodzi do zatarcia granicy między cyberprzestępczością a klasyczną przemocą. Część zatrzymanych stanowią bardzo młodzi sprawcy, często w wieku od kilkunastu do dwudziestu kilku lat. Istnieją struktury mafijne. Ataki we Francji są niezwykle brutalne, włącznie z porwaniami i okaleczeniami właścicieli kryptowalut lub ich bliskich. 
2. Dane francuskiej prokuratury ds. przestępczości zorganizowanej wskazują na skalę problemu: od 2023 r. odnotowano 135 przypadków porwań lub prób porwań powiązanych z kryptowalutami. W toku 12 głównych śledztw postawiono zarzuty 88 osobom, w tym ponad 10 nieletnim, a 75 podejrzanych przebywa w areszcie tymczasowym. Dynamika wzrostu jest szczególnie wyraźna: z 18 przypadków w 2024 r. liczba ta wzrosła do 67 w 2025 r., a w pierwszych miesiącach 2026 r. odnotowano już 47 incydentów. W ocenie śledczych wskazuje to na strukturalną zmianę, a nie jedynie przejściowy trend.
3. Eksperci i instytucje wskazują trzy kluczowe obszary walki z kryptoprzestępczością: lepsza ochrona i ograniczenie dostępu do danych wrażliwych, zwiększenie zdolności operacyjnych organów ścigania i ich edukacja, skuteczniejsze egzekwowanie obowiązków przez platformy kryptowalutowe.