Zaloguj się 
Dzieje się!
Projekty wodne na rzece Senegal. Szansa dla polskich firm?
W Konakry odbył się II Szczyt Organizacji na rzecz Rozwoju Basenu Senegalu (OMVS). Organizacja ta tworzy ramy dla realizacji projektów inżynieryjnych, w których mogłyby uczestniczyć polskie firmy.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czym jest OMVS.
- Jakie perspektywy dla polskich firm stwarza projekt Koukoutamba.
- Jak wyglądają relacje ekonomiczne Polski z państwami członkowskimi OMVS.
Zarządzanie rzekami biegnącymi przez terytorium kilku państw jest wyzwaniem, które często nastawia wobec siebie wrogo sąsiadujące państwa. Uniknięcie konfliktów na tym tle wymaga tworzenia instytucji zajmujących się tzw. dyplomacją wodną. Jedną z nich jest OMVS, zrzeszająca Gwineę, Mali, Mauretanię i Senegal. Największym projektem organizacji jest budowa elektrowni wodnej Koukoutamba. Realizacja tego przedsięwzięcia otwiera możliwości także dla polskich firm zajmujących się inżynierią wodną.
OMVS – platforma współpracy międzypaństwowej
Rzeka Senegal ma długość 1086 km i biegnie przez terytorium czterech państw: Gwinei, Mali, Mauretanii i Senegalu. W 1972 r. Mali, Mauretania i Senegal utworzyły wspólnie OMVS, aby koordynować wykorzystanie zasobów wodnych w celu poprawy bezpieczeństwa żywnościowego i wzrostu dochodów ludności, przy jednoczesnej ochronie naturalnego ekosystemu. Impulsem do podjęcia współpracy były powtarzające się epizody suszy, uderzające w gospodarki tych państw. W 2006 r. do organizacji dołączyła Gwinea.
Hinduski think tank Strategic Foresight Group w 2017 r. w swoim rankingu współpracy wodnej przyznał OMVS 91 na 100 możliwych punktów. Uznał też organizację za wzorcową.
W szczycie w Konakry uczestniczyło 300 przedstawicieli rządów, biznesu i organizacji pozarządowych. Wspólnie podejmowali decyzje dotyczące projektów planowanych przez OMVS na 2026 r. Oprócz kwestii bezpośrednio związanych z rzeką organizacja realizuje również projekty z zakresu górnictwa i rolnictwa. Sekretarz generalny OMVS, Mohamed Abdel Vetah z Mauretanii, stwierdził, że „kluczowym zadaniem państw członkowskich będzie wzmocnienie roli OMVS w walce ze skutkami zmian klimatycznych poprzez wspieranie ich w realizacji planów adaptacyjnych.”
Zgodna współpraca w zakresie zarządzania rzekami transgranicznymi, jaką obserwujemy na przykładzie OMVS, pozostaje niestety wyjątkiem w Afryce i na Bliskim Wschodzie. Najczęściej państwa dzielące jedną wielką rzekę rywalizują ze sobą. Negatywnym przykładem jest zarządzanie wodami Nilu. W latach 2011-2019 r. Etiopia wybudowała na tej rzece Wielką Tamę Etiopskiego Odrodzenia, będącą jednocześnie elektrownią wodną. Od ponad sześciu lat proces jej napełniania jest przedmiotem sporów między Egiptem, Etiopią i Sudanem. W celu osłabienia pozycji rządu Etiopii w trakcie tego konfliktu, w latach 2020-2022 Egipt dostarczał broń i informacje wywiadowcze rebeliantom z regionu Tigraj, walczącym z etiopskimi władzami.
Projekt Koukoutamba
Największym projektem OMVS jest budowa tamy, będącej jednocześnie elektrownią wodną, na rzece Bafing, dopływie Senegalu, oraz sztucznego zbiornika wodnego Koukoutamba w okolicach miejscowości Tambacounda, na północy Senegalu. Idea budowy pojawiła się w 2012 r., a prace projektowe prawdopodobnie rozpoczną się w 2026 r. Budżet projektu ma wynieść 812 mln dolarów. Środki mają pochodzić z pożyczki udzielonej OMVS przez Exim Bank of China, choć organizacja wciąż poszukuje dodatkowych inwestorów. W zamian za udzielenie pożyczki OMVS oferuje preferencje dla wykonawców powiązanych z wierzycielem przy decyzjach dotyczących przetargów na kolejne etapy realizacji projektu, który ma trwać cztery lata. Elektrownia ma produkować 294 MW energii rocznie, która ma być dystrybuowana po równo pomiędzy państwa członkowskie OMVS.
Regulacja rzeki i budowa elektrowni wodnej mają kluczowe znaczenie dla rozwoju projektu Simandou na terenie Gwinei, przy granicy z Senegalem. Zasoby wody oraz generowana energia elektryczna mają umożliwić funkcjonowanie kopalń rudy żelaza należących do firmy Rio Tinto. Roczny dochód z wydobycia rudy żelaza na tym obszarze szacowany jest na 1,2 mld dolarów.
Projekt nie wystartował wcześniej z powodu wstrzymania finansowania przez Bank Światowy. Ten zażądał przedstawienia sprawiedliwych rozwiązań dla problemów mogących pojawić się w trakcie realizacji inwestycji. Na terenie planowanego projektu zamieszkuje około 8,7 tys. osób, posiadających jedynie zwyczajowe prawo do ziemi. Brak formalnych dokumentów własności rodzi wątpliwości dotyczące ustalenia wysokości ewentualnych odszkodowań w przypadku przesiedleń. Zagrożona jest także populacja około 1,5 tys. szympansów. Zbadania wymaga również wpływ inwestycji na ekosystem parku Moyen Bafing.
Przetargi na prace inżynieryjne, dostawy maszyn górniczych oraz innego niezbędnego sprzętu publikowane są na stronie OMVS.
Relacje gospodarcze Polski z państwami OMVS
Polski eksport do państw członkowskich OMVS wynosi ok. 250 mln dolarów rocznie. 40 proc. tej wartości trafia do Senegalu, 30 proc. do Mauretanii, 20 proc. do Gwinei, a 10 proc. do Mali. Polskie produkty sprzedawane na tych rynkach to przede wszystkim zboże, mąka, mleko w proszku, nawozy, wyroby chemiczne, drób oraz przyczepy do samochodów ciężarowych.
8 września br. polska firma Hynfra Prosta podpisała z mauretańskim ministerstwem umowę ramową dotyczącą produkcji zielonego amoniaku i zielonego wodoru w tym kraju. Wartość inwestycji wyniesie 1,5 mld dolarów, a jej realizacja planowana jest na lata 2026-2030. W 2024 r. Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych zawarła z rządem Gwinei list intencyjny dotyczący wsparcia inwestycji infrastrukturalnych w tym kraju.
Polskie firmy podejmujące działalność w regionie mogą liczyć na wsparcie Ambasad RP w Rabacie i Dakarze. Ambasada w Rabacie obsługuje Mauretanię, natomiast Ambasada w Dakarze – Senegal, Mali i Gwineę. Zagraniczne Biuro Handlowe PAIH w Casablance obsługuje rynek mauretański; jego przedstawiciele trzykrotnie wizytowali Mauretanię w latach 2023-2025. W latach 2020-2021 oraz 2022-2023 funkcjonowało Zagraniczne Biuro Handlowe PAIH w Dakarze, obsługujące rynki senegalski, gwinejski i malijski.
W 2023 r. w Dakarze odbyła się wystawa polskich produktów spożywczych „Polskie smaki”. W październiku 2025 r. miała miejsce misja gospodarcza PAIH i Krajowej Izby Gospodarki do Senegalu.
Główne wnioski
- OMVS to organizacja zrzeszająca państwa położone nad rzeką Senegal – Gwineę, Mali, Mauretanię i Senegal. Jej celem jest wspólne zarządzanie zasobami rzeki.
- Projekt Koukoutamba stwarza możliwości pozyskania zleceń dla polskich firm z zakresu inżynierii wodnej oraz dla dostawców sprzętu górniczego.
- Polski eksport do państw członkowskich OMVS wynosi ok. 250 mln dolarów rocznie. Na ich terenie realizowana jest jedna polska inwestycja o wartości 1,5 mld dolarów, a region ten jest w umiarkowanym stopniu obsługiwany przez polskie instytucje wspierające eksporterów i inwestorów.
