Zaloguj się 
Dzieje się!
Regiony różnią się w dostępie do psychiatrii dziecięcej. Co robi rząd?
Choć po raz pierwszy od pięciu lat ubyło prób samobójczych wśród dzieci, to ich bilans się pogorszył. Przybywa psychiatrów, ale rośnie też liczba najmłodszych pacjentów. Na pierwszą wizytę w poradni w kilku województwach czeka się ponad 100 dni, a w najbardziej skrajnym przypadku nawet 338.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak wyglądają statystyki dotyczące prób samobójczych wśród dzieci i młodzieży.
- Jak duże jest zapotrzebowanie na pomoc psychiatryczną.
- W których regionach czeka się na wizytę najdłużej.
Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.
W 2025 r. po raz pierwszy od 2020 r. liczba prób samobójczych dzieci i młodzieży spadła. Było ich 1925, o 6 proc. mniej niż rok wcześniej. W latach 2020-2024 wzrost wyniósł 179 proc. – z 736 zdarzeń do 2054. Dane pochodzą z fundacji Życie Warte Jest Rozmowy.
Liczba prób samobójczych dziewcząt była wielokrotnie wyższa niż chłopców we wszystkich badanych latach. W 2025 r. różnica wyniosła ok. 1 tys. Zdecydowana większość przypadków dotyczy nastolatków między 13. a 18. rokiem życia. Przypadków dotyczących dzieci w wieku 7-12 lat co roku było kilkadziesiąt.
Te informacje przekazała 30 października wiceszefowa resortu zdrowia Katarzyna Kęcka w odpowiedzi na interpelację posłanek Koalicji Obywatelskiej na temat stanu psychiatrii dziecięcej.
Więcej zgonów po próbach samobójczych
Mimo spadku ogólnej liczby prób samobójczych wśród młodych wzrosła liczba tych zakończonych zgonem. Z policyjnych danych wynika, że w 2025 r. była o prawie 27 proc. większa i sięgnęła 161 wobec 127 w poprzednim roku. Próby samobójcze częściej kończą się zgonami wśród chłopców niż u dziewcząt. W 2025 r. było to odpowiednio 94 i 67 osób. Zdaniem wiceministry Katarzyny Kęckiej oznacza to utrzymujący się wysoki poziom zagrożenia w populacji rozwojowej. Katarzyna Kęcka przyznaje, że nie spodziewano się wzrostu liczby samobójstw zakończonych zgonem. W latach 2023-2024 ich liczba spadała.
Wiceszefowa resortu zdrowia stwierdziła, że zachowania samobójcze są skutkiem ekspozycji na czynniki ryzyka, których destrukcyjnego wpływu nie zrównoważą czynniki ochronne. Jej zdaniem na spadek prób samobójczych mogły wpłynąć zanik negatywnego wpływu pandemii COVID-19, rozwój systemu prewencji antysuicydalnej, poprawa dostępu do pomocy psychologicznej, a także dostępność do anonimowego i całodobowego Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111 prowadzonego przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę.
Mapy nierówności
W całej Polsce działają obecnie 772 placówki, w których dzieci i młodzież mogą uzyskać pomoc psychologiczną lub psychiatryczną na trzech poziomach referencyjnych.
37 z nich to ośrodki wysokospecjalistycznej całodobowej opieki psychiatrycznej. Najwięcej z nich znajduje się w województwach mazowieckim (139), wielkopolskim (91) i śląskim (72). Najmniej – w w zachodniopomorskim (17) oraz opolskim i świętokrzyskim (po 15).
W całym kraju jest 540 ośrodków i zespołów środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży, czyli placówek na I poziomie referencyjnym. Najwięcej (107) jest na Mazowszu. Najmniej w województwie świętokrzyskim (10).
Wykres interaktywny II poziom referencyjny dzieli się na dwie grupy. Pierwsza to centra i poradnie zdrowia psychicznego. W całym kraju jest ich 91. Najwięcej jest ich w Wielkopolsce (16), a najmniej w województwach opolskim i świętokrzyskim (po dwa). W województwie podlaskim nie ma w ogóle takich placówek.
Wykres interaktywny Druga grupa placówek na drugim poziomie to centra zdrowia psychicznego z oddziałami dziennymi. W całym kraju jest ich 106. Najwięcej takich placówek jest również w Wielkopolsce (18), a nieco mniej na Mazowszu (17). Najmniej jest ich w województwach warmińsko-mazurskim i świętokrzyskim (po dwa). Nie ma ich na Opolszczyźnie i Pomorzu Zachodnim.
Wykres interaktywny Najwięcej całodobowych ośrodków jest na Mazowszu (pięć). Najmniej jest w województwach zachodniopomorskim, lubuskim, opolskim, świętokrzyskim, podkarpackim i podlaskim (po jednym).
Wykres interaktywny NIK o nierównościach terytorialnych
Na nierówności w dostępie do placówek psychologicznych i psychiatrycznych zwróciła uwagę Najwyższa Izba Kontroli. W październiku porównała skalę zmian w systemie ze stanem opisanym w raporcie z września 2024 r.
NIK przyznaje, że rozwój sieci opieki środowiskowej jest widoczny, jednak nie ma podstaw do uznania, że dostępność do wsparcia we wszystkich regionach jest na porównywalnym poziomie. Izba wskazuje, że aż 42 proc. dziecięcych poradni psychiatrycznych znajduje się w miastach wojewódzkich. Mieszka w nich jedynie 14 proc. dzieci i młodzieży. Realizacja normy w tych placówkach mieściła się w przedziale między 57 proc. (najniższa wartość) a 119 proc. (najwyższa wartość). Nie oznacza to jednak braku kolejek do lekarzy psychiatrów.
Według danych z maja 2025 r. najniższy stopień zabezpieczenia dostępności do placówek wsparcia środowiskowego jest w województwach zachodniopomorskim (57 proc.), śląskim i świętokrzyskim (po 63 proc.) oraz małopolskim 69 proc. Z kolei według danych z 2023 r. oddziałów dziennych nie było w województwach świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim i zachodniopomorskim.
Choć wzrosły nakłady oraz dostępność pomocy, to jednak w większości regionów średni rzeczywisty czas oczekiwania na pomoc w przypadkach stabilnych wzrósł w ciągu ostatnich dwóch lat nawet kilkukrotnie. Zmalał jedynie w województwie lubelskim i nieznacznie w podkarpackim. Najbardziej wzrósł w województwie zachodniopomorskim.
Wykres interaktywny Rośnie liczba psychiatrów
W ciągu ośmiu lat niemal dwukrotnie wzrosła liczba psychiatrów dziecięcych. Jest ich w całym kraju 915. Psychiatria dzieci i młodzieży została wpisana na listę dziedzin priorytetowych. Oznacza to, że podjęcie specjalistycznego kształcenia w tym zakresie jest premiowane finansowo. Ponadto dla nowych psychiatrów przewidziano dodatkowe miejsca na rezydenturze.
Resort zdrowia spodziewa się, że do 2027 r. zostanie wykształconych co najmniej 1,2 tys. nowych specjalistów w zakresie psychoterapii dzieci i młodzieży, psychologii klinicznej lub terapii środowiskowej.
Rośnie też zapotrzebowanie
Choć rośnie liczba psychiatrów, to rośnie także liczba pacjentów. Tylko do sierpnia br. liczba pacjentów poniżej 18. roku życia, którzy skorzystali z przynajmniej jednego świadczenia, wyniosła ponad 434 tys. Dla porównania w całym 2023 r. było to ponad 449 tys., a jeszcze w 2015 r. – ponad 318,5 tys.
Bardzo zróżnicowany na tle regionów jest czas oczekiwania na pomoc psychiatryczną. Z danych NFZ wynika, że w przypadkach pilnych – czyli nagłych i wymagających ratowania zdrowia – najdłuższy czas oczekiwania odnotowano na Mazowszu. Wyniósł 338 dni, choć średnia dla regionu to 32 dni. Wysokie wyniki odnotowano także w województwach śląskim (maksymalnie 167 dni i średnio 105 dni), podlaskim (maksymalnie 136 dni i średnio 98 dni), łódzkim (maksymalnie 130 dni i średnio 58 dni) oraz opolskim (117 dni w obu przypadkach).
Znacznie dłużej wynosi maksymalny oraz średni czas dla pacjentów w przypadkach stabilnych, czyli nieznajdujących się w stanie nagłym. Na Mazowszu maksymalny czas oczekiwania na wizytę wyniósł 587 dni, choć średnia dla regionu to 102 dni. Jedynie w dwóch województwach maksymalny czas oczekiwania na wizytę wyniósł mniej niż 100 dni. To województwa świętokrzyskie (98) i lubelskie (85).
Wykres interaktywny Kolejki do psychologów dziecięcych
Nieco krócej czeka się w poradniach psychologicznych. Najwyższy maksymalny czas oczekiwania dla pacjentów w stanie pilnym zanotowano w województwie wielkopolskim. Wyniósł 95 dni. Średnia dla regionu jest jednak znacznie krótsza i wynosi 13 dni. Najkrótszy maksymalny czas oczekiwania na wizytę był w Małopolsce. Wyniósł pięć dni, a średni czas oczekiwania wyniósł tam jeden dzień.
Podobnie jak w przypadku wizyt u psychiatry, czas oczekiwania na wizytę u psychologa w przypadkach stabilnych jest znacznie wyższy niż w przypadkach pilnych. Najdłuższy maksymalny czas oczekiwania na wizytę u dziecięcego psychologa był w województwie zachodniopomorskim. Wyniósł 385 dni, podczas gdy średni czas oczekiwania wynosił 47 dni, a mediana 30 dni.
Niewiele krótszy (361 dni) maksymalny czas oczekiwania odnotowano w województwie podkarpackim. Średni czas oczekiwania wyniósł tam jednak 28 dni, a mediana dziewięć dni. Tylko w trzech województwach najdłuższy czas oczekiwania na wizytę wyniósł mniej niż 100 dni. To województwa opolskie, śląskie i świętokrzyskie. Mimo wysokiego maksymalnego czasu oczekiwania na wizytę na Mazowszu (174 dni) region ten odnotował najniższą medianę, która wyniosła dwa dni.
Wykres interaktywny Wielokrotny wzrost nakładów
W latach 2019-2025 nakłady na psychiatrię dziecięcą wzrosły z ok. 259 mln zł do ponad 1,5 mld zł. To wzrost o ponad 400 proc. Z kolei w 2024 r. resort zdrowia podjął działania na rzecz realizacji inwestycji w obszarze psychiatrii zarówno dla dzieci i młodzieży, jak i dorosłych. Przeznaczono na to łącznie 3 mld zł.
Ministerstwo zapewnia także o monitorowaniu zachowań suicydalnych oraz realizacji działań profilaktycznych. Na te działania składają się edukowanie uczniów, badania przesiewowe w kierunku ryzyka depresji i zachowań suicydalnych oraz szkolenie nauczycieli. Program SOS (Signs Of Suicide) został wdrożony w 2025 r. w ok. 100 szkołach. Z kolei w latach 2024-2025 przeprowadzono łącznie 201 szkoleń w zakresie postępowania w kontakcie z osobami w kryzysie samobójczym. Wzięło w nich udział ponad 42,2 tys. osób.
Więcej psychologów w szkołach
W swojej październikowej informacji NIK wykazała, że w minionym roku szkolnym w placówkach oświatowych było ponad 15 448 etatów psychologów. To o 222,7 proc. więcej niż w roku szkolnym 2021/2022. Kontrolerzy NIK zastrzegają jednak, że wyraźny wzrost zatrudnienia nie oznacza, że w każdej szkole pracuje psycholog. W poprzednim roku szkolnym 13,4 proc. placówek nie miało psychologa. To o 4,19 pkt proc. mniej niż rok wcześniej.
Wiceministra Kęcka twierdzi, że resort dostrzega znaczenie wczesnego zapewnienia specjalistycznej pomocy. Ma w tym pomóc reforma, której jednym z filarów jest zwiększenie dostępności pomocy środowiskowej, blisko miejsca zamieszkania.
Doraźna i anonimowa pomoc
Wiceszefowa resortu podkreśla także znaczenie dostępu do bezpłatnego, doraźnego i anonimowego wsparcia, jakim są infolinie kryzysowe. Tylko do września odnotowano w tym roku ponad 45,2 tys. kontaktów z Centrum wsparcia dzieci i młodzieży w kryzysie psychicznym prowadzonym przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę. Skontaktować się z nią można przez numer 116 111 oraz mailowo. Średnia miesięczna liczba kontaktów z tą infolinią wynosi ponad 5,5 tys. We wrześniu jednak odnotowano ok. 4,4 tys. kontaktów, czyli o ponad 19 proc. mniej niż jeszcze w styczniu.
Najczęstszą formą pomocy były telefoniczne konsultacje psychologiczne, które stanowią 57 proc. wszystkich kontaktów z infolinią. Młodzi dzwonią najczęściej popołudniami i wieczorami. Zgłaszane przez nich problemy dotyczą najczęściej zdrowia psychicznego, relacji rówieśniczych, ale również sytuacji rodzinnych. Najliczniejszą grupę korzystających z tej infolinii stanowi młodzież w wieku 13-17 lat. Chętniej korzystają z niej dziewczęta niż chłopcy.
W tym czasie odnotowano także 621 interwencji policyjnych związanych z ratowaniem życia na tle suicydalnym oraz 62 zdarzenia związane z doświadczaniem przemocy. Według szefostwa resortu dowodzi to wysokiego zapotrzebowania na całodobową formę doraźnego wsparcia, również w kontekście możliwości niezwłocznego reagowania na zagrożenie zdrowia lub życia.
Główne wnioski
- W 2025 r. pierwszy raz od 2020 r. liczba prób samobójczych spadła. Spadek wyniósł 6 proc. Wzrosła jednak liczba samobójstw. W 2025 r. liczba zgonów w wyniku prób samobójczych była niemal o 27 proc. wyższa niż rok wcześniej.
- Od stycznia do sierpnia liczba pacjentów poniżej 18. roku życia, którzy skorzystali z co najmniej jednego świadczenia w zakresie psychiatrii, wyniosła ponad 434 tys. Jeszcze w 2015 r. takich pacjentów było ponad 318,5 tys.
- Najdłuższy maksymalny czas oczekiwania na wizytę u dziecięcego psychiatry jest na Mazowszu. Zarówno w przypadkach pilnych, jak i stabilnych. Najwyższa mediana oczekiwania w przypadkach pilnych jest na Śląsku, a w przypadkach stabilnych – na Pomorzu Zachodnim.
