Mapa polskiego eksportu: rośnie na zachodzie, spada na wschodzie. Jakie są hity eksportowe?

Polski eksport towarów zaczyna odżywać.  Według nowych danych opublikowanych przez NBP wartość eksportu towarów w okresie wrzesień-listopad wzrosła w tym ujęciu o 4,8 proc. r/r (obliczenia dla danych w euro). Z kolei w okresie styczeń-październik, czyli do momentu, gdy kończą się szczegółowe dane – wzrost wyniósł 2,8 proc. r/r. Oto, na których kierunkach wiedzie się najlepiej polskiemu eksportowi, z czego wynikają wzrosty oraz jakie są hity reeksportowe.

Rośnie na zachodzie…

Wykres interaktywny

Pełny ekran

W okresie od stycznia do października 2025 r. eksport rósł głównie na rynki zachodnie. To dobra wiadomość, bo to właśnie na tym kierunku znajdują się główne rynki zbytu dla polskich towarów. Wartość eksportu do Niemiec, czyli najważniejszego partnera, wzrosła o 2 proc. r/r (wszystkie obliczenia dla danych w euro). Eksport do Czech i Francji, czyli drugiego i trzeciego najważniejszego partnera, był wyższy odpowiednio o 2,8 oraz 2,4 proc.

Na każdym z 10 największych rynków eksport wzrósł względem tego samego okresu rok wcześniej. Najwyższa dynamika miała miejsce w eksporcie do Hiszpanii – wzrósł aż o 5,6 proc. W dużym stopniu można to przypisać wysokiemu wzrostowi gospodarczemu tamtejszej gospodarki. Według prognoz Komisji Europejskiej utrzyma się w 2026 r., Hiszpania ma być trzecią najszybciej rosnącą dużą gospodarką.

Solidny wzrost gospodarczy przekłada się także na popyt ze strony innych europejskich gospodarek. W tym gronie można wymienić Szwecję, do której w okresie styczeń-październik eksport wzrósł o 13,1 proc. (11 miejsce wśród największych rynków eksportowych). Znajdują się tu również kraje z trzeciej dziesiątki kluczowych partnerów. Są to: Chorwacja (wzrost o 14,8 proc.), Portugalia (12,8 proc.), Grecja (12,2 proc.) oraz Bułgaria (8,9 proc.).

Co ciekawe, nieznacznie wzrósł również eksport Polski do USA. Jego dynamika wyniosła 0,4 proc. r/r. W kontekście nałożonych ceł na towary z UE (bazowa stawka to 15 proc.), należy uznać za sukces.

...i spada na wschodzie

Słabiej było natomiast na kierunku wschodnim. Przy czym wszystkie te kraje są poza pierwszą dziesiątką najważniejszych rynków eksportowych. Wartość eksportu na Litwę spadła o 1,4 proc. (17. miejsce), do Turcji spadła o 2,8 proc. (18. miejsce), a do Chin o 6,6 proc. (21. miejsce).

Oprócz tego widoczne są również głębokie spadki w eksporcie do Rosji, które w pierwszych dziesięciu miesiącach 2025 r. wyniosły ponad 19 proc. To oczywiście kwestia sankcji oraz ograniczania relacji gospodarczych z tym państwem w odpowiedzi na atak Ukrainy. Rosja odpowiada obecnie za 0,6 proc. całości polskiego eksportu, znajduje się wśród 30 największych rynków eksportowych. Podobne zjawiska mają miejsce w relacjach handlowych z Białorusią, gdzie eksport spadł o prawie połowę w ujęciu r/r.

Hity eksportowe: części do samolotów, nawozy i mięso

Polski eksport broni się w tym roku, zwłaszcza na rynkach zachodnich, jednak w tym miejscu warto ostudzić optymizm. Przynajmniej za część tych wzrostów na rynki europejskie odpowiada reeksport towarów pochodzących głównie z Chin. Trudno określić dokładnie za jaką część, ale analizując eksport w konkretnych kategoriach towarów, można odnieść wrażenie, że bez reeksportu, wartość towarów wysłanych na niektóre rynki byłaby taka sama lub nawet mniejsza niż przed rokiem.

Wykres interaktywny

Pełny ekran

Przykładem mogą być wzrosty o ponad 20 proc. w takich kategoriach, w których Polska bardzo niewiele wytwarza. Widać je w powyższej tabeli, gdzie przedstawiliśmy działy towarów (dwuliterowe kody w klasyfikacji CN), które zanotowały najwyższe roczne dynamiki w okresie styczeń-październik 2025 r. Są na niej artykuły odzieżowe i dodatki odzieżowe, które wzrosły o 26 proc. Inną kategorią są zabawki, gry i artykuły sportowe, gdzie wzrost wyniósł 25 proc.

Na liście są jednak także prawdziwe hity eksportowe, takie jak samoloty i części, gdzie wzrost wyniósł aż 42 proc. r/r. Na terenie Polski znajdują się ważne zakłady produkujące części dla największych koncernów lotniczych.

Prawdziwym hitem eksportowym są również nawozy. Polska jest ich dużym producentem, a dobrej koniunkturze w tej branży sprzyjają niskie ceny gazu w Europie. Wśród kategorii z dużym wzrostem warto również zwrócić uwagę na wyroby jubilerskie, czy mięso i podroby.

Towary z dużymi spadkami: broń, zboża i lokomotywy

Wykres interaktywny

Pełny ekran

Wśród działów towarów, gdzie zanotowano największe spadki, jest broń i amunicja oraz części do nich. Eksport spadł aż o 44 proc. Ta kategoria jest jednak pod silnym wpływem pomocy wysyłanej na Ukrainę, zarówno polskiej, jak i innych krajów, która jest w Polsce składowana. Zatem ten wynik trzeba interpretować ostrożnie.

Wyraźne spadki nastąpiły natomiast w kategorii zbóż, których Polska jest ważnym producentem. W ujęciu r/r dynamika wyniosła 27 proc. Zastanawiające są spadki w kategorii lokomotyw i taboru szynowego, wyniosły 16 proc. r/r, choć tu dużą rolę odgrywają duże, jednorazowe dostawy, które mogą zaburzać obraz.

Główne wnioski

1. Wzrost polskiego eksportu w 2025 r. był skoncentrowany niemal wyłącznie na rynkach zachodnich. Eksport wzrósł do wszystkich 10 największych partnerów handlowych, w tym do Niemiec, Czech i Francji, a najwyższą dynamikę odnotowano w Hiszpanii oraz części mniejszych gospodarek UE. Kierunek zachodni pozostaje kluczowym źródłem odbicia po słabym 2024 r.
2. Kierunek wschodni pozostaje jednoznacznie słaby, choć ma ograniczone znaczenie wagowe. Spadki eksportu objęły Litwę, Turcję i Chiny, a bardzo głębokie załamanie widoczne jest w handlu z Rosją i Białorusią, co jest bezpośrednim efektem sankcji i ograniczania relacji gospodarczych. Jednocześnie kraje te odpowiadają dziś za marginalną część polskiego eksportu.
3. Struktura towarowa wzrostów jest mieszana: obok realnych hitów pojawia się silny efekt reeksportu. Najwyższe dynamiki wystąpiły zarówno w kategoriach, w których Polska ma ograniczoną produkcję (odzież, zabawki), jak i w branżach z faktycznym zapleczem w kraju, takich jak samoloty i części, nawozy czy mięso. Po stronie spadków znalazły się m.in. broń, zboża oraz lokomotywy, przy czym w części przypadków decydujące były czynniki jednorazowe lub pozahandlowe.