Zaloguj się 
Dzieje się!
Szczyt UE: ETS dzieli, supernadzór w zawieszeniu, a Ukraina czeka na 90 mld euro
Szczyt Rady Europejskiej 19–20 marca miał być poświęcony konkurencyjności i jednolitemu rynkowi. Zamiast tego przywódcy ugrzęźli w sporach o energię, wojnę i Ukrainę — a także w coraz bardziej politycznym konflikcie o przyszłość unijnego rynku emisji CO₂ i supernadzoru finansowego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie są główne tematy sporne krajów Wspólnoty na szczycie UE w Brukseli.
- Czy UE przekaże Ukrainie pożyczkę 90 mld euro.
- Na jakim etapie jest próba „zamrożenia ETS" przez część krajów, w tym Polskę.
Najostrzejszy spór szczytu UE w Brukseli dotyczy systemu handlu emisjami CO2 (ETS), który — w obliczu gwałtownego wzrostu cen energii po eskalacji na Bliskim Wschodzie i blokadzie cieśniny Ormuz — ponownie stał się politycznie kluczowy. Koalicja państw domagających się interwencji lub nawet zawieszenia systemu na jakiś czas (Czechy do 2030-2034 r.) wyraźnie się krystalizuje. W jej centrum znajdują się Włochy, Polska, Węgry, Czechy i Słowacja.
Ile kosztuje ETS
Te kraje — w różnym stopniu — postulują co najmniej reformę systemu lub wprowadzenie mechanizmów ograniczających wzrost cen uprawnień. Rzym poszedł najdalej: rząd Giorgii Meloni już przyjął krajowy mechanizm kompensujący koszty ETS dla elektrowni gazowych i chce jego europeizacji. Argument tych państw jest prosty: w gospodarkach silnie uzależnionych od paliw kopalnych koszt ETS może odpowiadać za znaczącą część rachunków za energię. W skrajnych przypadkach – nawet jedną czwartą ceny hurtowej energii dla przemysłu.
Z drugiej strony barykady stoją Hiszpania, Holandia, Portugalia oraz kraje nordyckie, wspierane przez Komisję Europejską. Ich stanowisko: ingerencja w ETS oznaczałaby podważenie wiarygodności unijnej polityki klimatycznej i „nagrodzenie” tych, którzy opóźniali transformację energetyczną. Dane Komisji, które krążyły w kuluarach szczytu, komplikują jednak obraz. Średnio ETS odpowiada za około 11 proc. rachunku za energię w UE, ale w Polsce i Bułgarii to już 24 proc., w Czechach 20 proc., a w Niemczech 14 proc. To tłumaczy presję polityczną w tych krajach. Francja próbuje pozycjonować się jako mediator: utrzymać integralność systemu, ale „dostosować jego trajektorię” do realnych możliwości przemysłu. Niemcy wysyłają sprzeczne sygnały — kanclerz Friedrich Merz wcześniej krytykował ETS, ale obecnie unika otwartego poparcia dla jego zawieszenia.
Efekt? Brak decyzji. Przywódcy ograniczyli się do sygnału politycznego: konieczna jest koordynacja, by uniknąć powtórki z pandemii, kiedy narodowe subsydia rozbiły jednolity rynek UE.
Dyskusję o ETS napędza szerszy problem: rosnące ceny energii i niepewność co do dostaw ropy i gazu. Przywódcy nie uzgodnili wspólnej reakcji — część państw chce interwencji na poziomie UE, inne podkreślają rolę krajowych narzędzi. Eurogrupa i Europejski Bank Centralny studzą jednak nastroje, wskazując, że sytuacja jest zbyt płynna, by podejmować radykalne decyzje. Kluczowa pozostaje jedna zmienna: jak długo potrwa wojna na Bliskim Wschodzie.
Supernadzór finansowy: zgoda co do celu, spór o władzę
Równolegle przywódcy wrócili do tematu budowy unii rynków kapitałowych i wzmocnienia europejskiego nadzoru nad rynkami finansowymi. W projekcie konkluzji szczytu UE znalazło się wezwanie do szybkiego porozumienia legislacyjnego w sprawie rozszerzenia kompetencji europejskiego nadzoru (ESMA). W praktyce chodzi o centralizację kontroli nad kluczową infrastrukturą finansową — giełdami czy izbami rozliczeniowymi.
Duże państwa — Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania, Polska i Holandia — popierają ten kierunek, widząc w nim warunek budowy konkurencyjnego rynku kapitałowego zdolnego rywalizować z USA i Chinami. Sprzeciw zgłaszają mniejsze kraje, zwłaszcza te z silnymi sektorami finansowymi, jak Irlandia i Luksemburg. Obawiają się utraty kompetencji i wpływów.
Spór ma też wymiar polityczny: zakres realnej władzy przyszłego supernadzorcy pozostaje otwarty. W zależności od wyniku negocjacji ESMA może stać się potężnym regulatorem — albo jedynie koordynatorem krajowych organów.
Ukraina czeka na 90 mld euro pożyczki
Najbardziej widoczną porażką szczytu pozostaje jednak brak porozumienia w sprawie wartej 90 mld euro pożyczki dla Ukrainy. Węgry popierane przez Słowację konsekwentnie próbują zablokować decyzję, łącząc ją z innymi kwestiami — w tym sporami energetycznymi oraz kolejnym, już 20., pakietem sankcji wobec Rosji. Według dyplomatów to polityczne sprzężenie tematów znacząco utrudnia kompromis.
W trakcie zamkniętej dyskusji przewodniczący Rady Europejskiej António Costa miał ostro skrytykować Viktora Orbána, określając jego postawę jako „nieakceptowalną” i sprzeczną z zasadami współpracy w UE. Decyzja UE (niejednomyślnie) o pożyczce 90 mld euro została de facto podjęta w grudniu 2025 r. Na trwającym szczycie przywódcy powitali formalne przyjęcie aktu prawnego (czyli decyzja weszła w życie), potwierdzono, że pierwsza wypłata ma nastąpić na początku kwietnia 2026 r.
Pożyczka dotyczy lat 2026–2027. Ma zapewnić Ukrainie: stabilność budżetową, finansowanie państwa w czasie wojny i zdolność do dalszej obrony. Nadal jednak krajowi brakuje pieniędzy, a luka wynosi ok. 30 mld euro. Dlatego KE wzywa do większego wkładu państw trzecich, np. G7. Tymczasem Kijów coraz bardziej naciska. Wołodymyr Zełenski argumentował, że pieniądze z pożyczki są kluczowe — również dla zakupu systemów obrony powietrznej, nawet jeśli oznacza to sięganie po sprzęt spoza UE.
Szczyt bez satysfakcjonującej wszystkich decyzji w sprawie ETS
Bilans dnia jest typowy dla obecnej fazy integracji europejskiej: rosnąca liczba kryzysów, malejąca zdolność do szybkich decyzji i coraz wyraźniejsze podziały między państwami członkowskimi.
ETS stał się symbolem szerszego konfliktu o kierunek transformacji gospodarczej i ekologicznej. Nadzór finansowy — testem gotowości do dalszej integracji. A Ukraina — sprawdzianem politycznej jedności i de facto precedensów: rezygnacji z jednomyślności przy podejmowaniu kluczowych, finansowych zobowiązań UE.
Główne wnioski
- Szczyt Rady Europejskiej 19–20 marca miał być poświęcony konkurencyjności i jednolitemu rynkowi. Zamiast tego przywódcy ugrzęźli w sporach o energię, wojnę i Ukrainę — a także w coraz bardziej politycznym konflikcie o przyszłość unijnego rynku emisji CO₂, nadzoru finansowego i solidarności fiskalnej.
- Decyzja UE (niejednomyślnie) o pożyczce 90 mld euro dla Ukrainy została de facto podjęta w grudniu 2025 r. Na obecnym szczycie przywódcy powitali formalne przyjęcie aktu prawnego (czyli decyzja weszła w życie), potwierdzono, że pierwsza wypłata ma nastąpić na początku kwietnia 2026 r. Pożyczka dotyczy lat 2026–2027. Ma zapewnić Ukrainie: stabilność budżetową, finansowanie państwa w czasie wojny, zdolność do dalszej obrony, choć nadal brakuje pieniędzy (luka ok. 30 mld euro). Dlatego KE wzywa do większego wkładu państw trzecich (np. G7).
- Dyskusja o ETS nie została rozstrzygnięta. Przywódcy nie uzgodnili wspólnej reakcji na wojnę na Bliskim Wschodzie — część państw chce interwencji na poziomie UE, inne podkreślają rolę krajowych narzędzi. Włochy, Polska, Węgry, Czechy i Słowacja, które — w różnym stopniu — postulują co najmniej czasowe „zamrożenie” systemu lub mechanizmy ograniczające wzrost cen uprawnień. Rzym poszedł najdalej: rząd Giorgii Meloni już przyjął krajowy mechanizm kompensujący koszty ETS dla elektrowni gazowych i chce jego europeizacji.
