Nowa siła Europy: jak usługi biznesowe napędzają konkurencyjność

Sektor usług biznesowych stanowi dziś fundament europejskiej konkurencyjności i jest kluczowy dla dalszego rozwoju ekonomicznego Europy. Szacuje się, że w krajach UE-27 sektor generuje produkt krajowy brutto (PKB) na poziomie 3,5 bln euro. Stanowi to 20,4 proc. całkowitego PKB.

Rola sektora w Europie

W obliczu niepewnego, złożonego i nieprzewidywalnego otoczenia sektor usług biznesowych działa zarówno jako amortyzator wstrząsów, absorbując turbulencje w globalnych łańcuchach dostaw oraz wstrząsy regulacyjne, jak i strategiczny motor transformacji. Sektor usług umożliwia długoterminową transformację poprzez osadzanie nowych technologii, pielęgnowanie talentów, zwiększanie ogólnej wydajności i produktywności oraz wzmacnianie konkurencyjności gospodarczej Europy.

Rynek pracy i siła usług opartych na wiedzy

Sektor usług biznesowych zapewnia najwięcej miejsc pracy dla specjalistów (tzw. białe kołnierzyki) w Europie. Całkowite zatrudnienie w usługach biznesowych w UE-27 to ponad 32 mln osób. W szerszym ujęciu obejmującym UE-27, Wielką Brytanię, Szwajcarię i Europejski Obszar Gospodarczy, zatrudnienie w sektorze sięga blisko 40 mln osób. Jednocześnie Europa dominuje w globalnej wymianie usług wiedzochłonnych, odpowiadając za 52,6 proc. ich światowego eksportu. Wewnątrz Europy odbywa się 34,4 proc. globalnych przepływów usług wiedzochłonnych. Świadczy to o sile swobody przepływu usług w ramach wspólnego rynku.

Przeczytaj:

Sektor usług biznesowych napędza polską gospodarkę. Główne wniosku raportu ABSL okiem Dariusza Kubackiego

Regionalna mozaika

Europejski sektor usług biznesowych odzwierciedla różnorodność wzajemnie uzupełniających się kompetencji w różnych regionach. Rynki zachodnie i północne dominują w usługach cyfrowych i wiedzochłonnych o dużej wartości (high-value services). Europa Zachodnia i Północna są siedzibami dużych korporacji i wiodą prym w zakresie wysoko wartościowych usług cyfrowych i specjalistycznych. Natomiast region CEE wnosi znaczne zasoby i rosnące doświadczenie, wzbogacając szerszy ekosystem, podnosząc kwalifikacje i kompetencje. Dzięki temu poszczególne rynki zapewniają nie tylko funkcje typu back-office, ale w coraz większym stopniu również funkcje mid-office. Tak dzieje się na przykład w Polsce. To złożone wzajemne oddziaływanie sprzyja możliwościom w zakresie specjalizacji, dywersyfikacji, nearshoringu i współpracy transgranicznej, umożliwiając krajom wykorzystanie ich unikalnych atutów.

Przyszła konkurencyjność Europy zależy m.in. od inteligentnej integracji usług biznesowych w lokalne ekosystemy ekonomiczne i łańcuchy wartości

– Przyszła konkurencyjność Europy zależy m.in. od inteligentnej integracji usług biznesowych w lokalne ekosystemy ekonomiczne i łańcuchy wartości – podkreśla Janusz Dziurzyński, prezes ABSL w Polsce.

Transformacyjna rola sektora

Sektor usług biznesowych w Europie fundamentalnie zmienia swoją rolę. Z funkcji wspierającej i ukierunkowanej na redukcję kosztów zmienia się w strategiczny silnik transformacji. Ewolucja ta jest opisywana w trzech fazach, które funkcjonują równolegle. Pierwsza to klasyczne modele global business services (GBS 1.0/2.0), druga – GBS 3.0, a trzecia – generatywne usługi biznesowe (GenBS).

Tradycyjne modele GBS 1.0/2.0 wciąż dominują w dużej części ośrodków, koncentrując się na efektywności kosztowej, skali działania i arbitrażu pracy. Funkcjonują one głównie jako kosztowe centra zaplecza administracyjnego (back-office cost center). GBS 3.0 reprezentuje bardziej zaawansowany i zintegrowany model, którego celem jest integracja funkcjonalna i optymalizacja procesów. W tym ujęciu nacisk przesuwa się z redukcji kosztów na dostarczanie wartości biznesowej.

Z kolei GenBS (Generative Business Services) jest dopiero wyłaniającym się modelem przyszłościowym. Łączy on głęboką wiedzę z koncepcją odporności projektowanej (resilience-by-design). To projektowanie systemów, procesów i modeli biznesowych w taki sposób, aby odporność organizacyjna stanowiła ich integralną cechę, zapewniającą zdolność adaptacji oraz ciągłość działania nawet w obliczu zakłóceń. GenBS, rozumiane jako platforma biznesowa, natywna dla AI i hiperzautomatyzowana, pozwala na dynamiczne, spersonalizowane świadczenie usług. W tym modelu rola usług biznesowych przechodzi fundamentalną zmianę – ze wsparcia do strategicznego partnerstwa dla podstawowego biznesu. GenBS charakteryzuje się wysokim stopniem wirtualizacji, personalizacji i automatyzacji AI.

Europa zmaga się z paradoksem innowacji. Pomimo światowej klasy uniwersytetów i znacznych nakładów na badania i rozwój (B+R), komercjalizacja tych inwestycji pozostaje w tyle za USA i Chinami.

– Europa zmaga się z paradoksem innowacji. Pomimo światowej klasy uniwersytetów i znacznych nakładów na badania i rozwój (B+R) komercjalizacja tych inwestycji pozostaje w tyle za USA i Chinami. Widać to wyraźnie w niewielkiej liczbie scale-upów oraz ograniczonym dostępie do finansowania typu venture capital. Trudności ze skalowaniem, w połączeniu z regionalną fragmentacją rynku i regulacji, utrudniają europejskim przedsiębiorstwom możliwość pełnego wykorzystania potencjału GenBS – zwraca uwagę Mariusz Mulas, wiceprezes ABSL ds. analiz biznesowych.

Wsparcie dla sektorów gospodarki

Usługi biznesowe są pomostem między horyzontalnymi możliwościami (talent, technologia, transformacja) a wertykalnymi potrzebami przemysłowymi Europy. W miarę jak przemysł europejski przechodzi strukturalne zmiany – od dekarbonizacji po cyfryzację – usługi biznesowe ewoluują z centrum wsparcia do strategicznego akceleratora.

Analiza sześciu kluczowych gałęzi gospodarki Europy pokazuje, że usługi są katalizatorem transformacji, innowacji i globalnej konkurencyjności.

Wniosek z analiz jest jednoznaczny: konkurencyjność poszczególnych sektorów jest współzależna od integracji z usługami biznesowymi, a także ich złożoności i zaawansowania.

– Na podstawie takich parametrów, jak wielkość zatrudnienia, tworzenie wartości czy produktywność zostało wskazanych sześć sektorów (ang. verticals) kluczowych dla gospodarki europejskiej. Są to usługi bankowe, ubezpieczeniowe i finansowe, farmacja, motoryzacja, energetyka, telekomunikacja oraz przemysł lotniczy i obronny. Wniosek z analiz jest jednoznaczny. Konkurencyjność poszczególnych sektorów jest współzależna od integracji z usługami biznesowymi, a także ich złożoności i zaawansowania – komentuje Dariusz Kubacki, członek Rady Strategicznej ABSL.

Wyzwania

Aby sektor usług biznesowych mógł w pełni wykorzystać swój potencjał jako strategiczny motor konkurencyjności Europy, potrzeba skoordynowanych i zdecydowanych działań. Powinny się odbywać zarówno na poziomie politycznym (UE i krajowym), jak i branżowym.

Politycy muszą zacząć postrzegać usługi biznesowe jako strategiczny motor transformacji przemysłowej i cyfrowej, a nie tylko mechanizm optymalizacji kosztów. To niezbędny warunek budowania konkurencyjności Europy.

– Politycy muszą zacząć postrzegać usługi biznesowe jako strategiczny motor transformacji przemysłowej i cyfrowej, a nie tylko mechanizm optymalizacji kosztów. To niezbędny warunek budowania konkurencyjności Europy – dodaje Janusz Dziurzyński.

Wśród obszarów wymagających wsparcia wymieniane jest m. in. włączenie usług biznesowych jako kluczowego elementu transformacji przemysłu UE, Net-Zero Industry Act i AI. Konieczne jest uznanie usług za podstawowy element akcelerujący konkurencyjność. Jest to zgodne z wnioskiem z raportu Draghi’ego (2024), że luka w produktywności Europy nie zostanie zniwelowana bez osadzenia usług w przemyśle. Kolejnym obszarem jest usprawnienie mobilności transgranicznej i unowocześnienie systemów kształcenia w celu sprostania popytowi na cyfrowe, analityczne i interdyscyplinarne umiejętności. Obejmuje to uruchomienie unijnych programów oraz rozszerzenie uznawania kwalifikacji (micro-credentials).

Więcej informacji o roli usług biznesowych w rozwoju europejskiej gospodarki oraz o ewolucji sektora można znaleźć w raporcie ABSL. Został przygotowany we współpracy z firmami BCG, Genpact i Mercer (https://absl.pl/en/reports).

Główne wnioski

1. Sektor usług biznesowych stanowi fundament konkurencyjności europejskiej gospodarki. Branża ta generuje ponad 20 proc. unijnego produktu krajowego brutto i zapewnia zatrudnienie kilkudziesięciu milionom wykwalifikowanych specjalistów. Europa stała się dzięki temu światowym liderem w eksporcie usług opartych na wiedzy. Kraje zachodnie i północne skupiają się na tworzeniu zaawansowanych rozwiązań cyfrowych dla największych korporacji. Państwa Europy Środkowej i Wschodniej wnoszą z kolei rosnące doświadczenie i przejmują coraz bardziej złożone procesy biznesowe.
2. Rola centrów nowoczesnych usług ulega fundamentalnej zmianie. Instytucje te przestają pełnić wyłącznie funkcję zaplecza administracyjnego nastawionego na optymalizację kosztów. Sektor ewoluuje w stronę strategicznego partnerstwa biznesowego opierającego się na zautomatyzowanych procesach oraz sztucznej inteligencji. Ten model pozwala na świadczenie spersonalizowanych usług i oferuje organizacjom ciągłość działania w obliczu kryzysów. Europejskie firmy mają jednak poważny problem z komercjalizacją tworzonych innowacji technologicznych. Główną przyczyną takich trudności jest rozdrobnienie unijnego rynku oraz ograniczony dostęp do zewnętrznego finansowania.
3. Skuteczna transformacja kluczowych gałęzi przemysłu wymaga ścisłej integracji z nowoczesnymi usługami biznesowymi. Sektory takie jak bankowość, farmacja czy motoryzacja potrzebują wsparcia technologicznego do budowania własnej przewagi rynkowej. Przedstawiciele branży apelują do decydentów politycznych o pilną zmianę postrzegania tego sektora. Niezbędne staje się dostosowanie systemów edukacji do nowych realiów cyfrowych oraz ułatwienie transgranicznej mobilności wykwalifikowanych pracowników. Podjęcie tych działań pozwoli zniwelować pogłębiającą się lukę wydajności między Europą a globalnymi konkurentami.

Artykuł powstał na zlecenie ABSL.