Polski VC w cieniu megatransakcji ElevenLabs. Wysoki wynik? Tylko pozornie

Pierwsze trzy miesiące 2026 r. w sektorze venture capital (VC) przyniosły jednocześnie rekordową kwartalną wartość inwestycji w startupy z polskimi korzeniami oraz spadek aktywności – w zależności od przyjętego ujęcia danych. Na łączny wynik istotnie wpłynęła spółka ElevenLabs, która w lutym pozyskała 1,81 mld zł, wyraźnie podbijając statystyki.

Z raportu „Transakcje na polskim rynku VC Q1 2026”, opracowanego przez PFR Ventures i Inovo.vc, wynika, że łączna wartość rynku w I kwartale wyniosła blisko 2,12 mld zł. Po wyłączeniu megarundy ElevenLabs było to jednak 308 mln zł.

W ujęciu pięcioletnim niższe kwartalne wyniki odnotowano jedynie dwukrotnie, m.in. w okresie zmiany perspektywy finansowania unijnego. Wówczas wygaszano dotychczasowe fundusze, oczekując jednocześnie na uruchomienie nowych.

Rozalia Urbanek, pełniąca obowiązki prezes PFR Ventures, wskazała, że wyniki otwarcia roku są o 80 proc. wyższe niż w 2024 r., a jednocześnie o 32 proc. niższe niż w 2025 r. Na tle średniej z ostatnich trzech lat dla pierwszych kwartałów trend pozostaje jednak stabilny.

Wykres interaktywny

Pełny ekran

Megarundy jako punkt ciężkości rynku VC

Analitycy w raporcie podkreślają, że megarundy ElevenLabs stanowią niemal połowę wszystkich tego typu transakcji w polskim ekosystemie. Spółka w latach 2023-2026 pozyskała łącznie 2,9 mld zł. Dla porównania startupy Docplanner, Booksy, Brainly i ICEYE, które realizowały największe rundy, w latach 2019-2025 pozyskały od inwestorów łącznie 3,5 mld zł.

Jak wskazuje Karol Lasota, partner w Inovo.vc cytowany w raporcie, w VC wystarczy „ten jeden właściwy”.

– Wierzę, że takich outlierów będzie coraz więcej. Doświadczeni founderzy z dowiezionymi sukcesami i dużymi exitami widzą możliwości, które otwiera sztuczna inteligencja (AI), i chcą zbudować coś jeszcze większego – wskazuje Karol Lasota.

Wyceny AI i pytanie o „polskość” spółek

Zdaniem Luizy Nowackiej, menedżer inwestycyjnej w Vinci, megarunda ElevenLabs zwraca uwagę i wskazuje, że z polskiego ekosystemu mogą wywodzić się spółki zdolne konkurować globalnie. Jednocześnie, z perspektywy krajowego rynku, wycena ElevenLabs (ok. 40 mld zł) jest wysoka, choć przy dynamice sektora AI i tempie wzrostu spółki dalszy wzrost jest możliwy.

Niezależnie od raportów i analiz rynkowych uczestnicy rynku wracają do pytania o klasyfikację spółek rozwijanych od początku w modelu międzynarodowym – w jakim stopniu można je uznawać za polskie. Warto przy tym zauważyć, że każdy z wymienionych outlierów ma obecnie główną siedzibę poza Polską. Skłania to dyskusji, czy jest to naturalny etap rozwoju, czy efekt ograniczeń krajowego ekosystemu wsparcia startupów.

Wykres interaktywny

Pełny ekran

Wysoka aktywność seed przy braku rund growth

Z wyłączeniem ElevenLabs finansowanie od 47 funduszy pozyskało 46 spółek. W pierwszym kwartale dominowały rundy seed, które objęły 35 startupów. Na etapie serii A odnotowano osiem transakcji, w serii B – 1, a w rundach D/E – również 1. Niższa łączna wartość inwestycji może wynikać z mniejszej liczby dużych rund. Pojedynczy kwartał nie przesądza jeszcze o trwałości tego zjawiska.

– Za nami najmocniejsze rozpoczęcie roku pod względem liczby transakcji zalążkowych. Odnotowaliśmy 60-procentowy wzrost względem analogicznego okresu w 2025 r. Jednocześnie nie zarejestrowaliśmy żadnych transakcji typu growth, które w analogicznym okresie ubiegłego roku odpowiadały za około jedną trzecią zaangażowanego kapitału. To istotnie wpłynęło na wynik. Spodziewam się, że w kolejnych kwartałach będziemy obserwować wzrost liczby transakcji A i A+ – twierdzi Maciej Małysz, partner w Inovo.vc.

Zdaniem inwestora

Europa i iluzja inwestycji

Europa uwielbia mówić o pieniądzach. Kolejne miliardy z funduszy, nowe programy, nowe alokacje. Slajdy się zgadzają, komunikaty prasowe też. Tylko że domów od tego nie przybywa. W dojrzałych ekosystemach innowacji nikt nie myli ról. Najważniejsi są budowniczowie – founderzy [założyciele startupów – przyp. red.], którzy biorą na siebie ryzyko, podejmują decyzje i faktycznie coś tworzą. Kapitał jest tylko materiałem, jest cegłą.

Europa, w tym Polska, zrobiła z cegieł bohatera. Problem w tym, że rozrzucanie cegieł na placu budowy nie sprawia, że powstaje dom. A już na pewno nie sprawia, że trafiają one do najlepszych budowniczych. Dziś system jest ustawiony odwrotnie. To nie budowniczowie przyciągają kapitał – to kapitał szuka sposobu, żeby się „rozdać”. Liczy się absorpcja środków, nie jakość efektu. Niestety PR wygrywa z rzeczywistością.

Efekt? Rynek wygląda na aktywny, ale w środku jest niesprawny. To nie jest wina urzędników. Oni działają racjonalnie w systemie, który premiuje bezpieczeństwo, procedury i brak ryzyka. Nikt nigdy nie stracił pracy za wybranie „bezpiecznego projektu”. Tylko że innowacja z definicji nie jest bezpieczna. Jeśli chcemy więcej „domów”, nie potrzebujemy więcej cegieł. To, czego potrzebujemy, to lepsza selekcja budowniczych, większa akceptacja ryzyka i system, który nagradza efekt, a nie dystrybucję. Dopóki tego nie zmienimy, będziemy mieć coraz więcej cegieł i coraz mniej budynków.

Andrzej Targosz

partner w Bitspiration VC

Średnie wartości inwestycji i źródła finansowania

Średnia wartość transakcji w I kwartale 2026 r. wyniosła 6,9 mln zł. Była niższa niż w poszczególnych kwartałach ubiegłego roku. Mediana ukształtowała się natomiast na poziomie 3,4 mln zł.

Głównym źródłem kapitału był PFR Ventures, realizujący m.in. programy oparte na środkach unijnych, z udziałem na poziomie 46 proc. wartości transakcji. Inwestorzy zagraniczni prywatni odpowiadali za 25 proc., a polscy prywatni za 17 proc. łącznej wartości.

Główne wnioski

1. W I kwartale 2026 r. na rynku VC największy wpływ na łączną wartość inwestycji miała transakcja ElevenLabs o wartości 1,81 mld zł. Jej udział istotnie podniósł całkowity wynik kwartalny. Po wyłączeniu tej transakcji poziom zainwestowanego kapitału wyniósł 308 mln zł.
2. W strukturze transakcji w pierwszych trzech miesiącach 2026 r. dominowały rundy seed, które objęły 35 spółek. Na etapie serii A odnotowano osiem transakcji, w serii B jedną, a w rundach D/E również jedną. W analizowanym okresie nie zarejestrowano transakcji typu growth.
3. Średnia wartość transakcji w I kwartale 2026 r. wyniosła 6,9 mln zł, natomiast mediana ukształtowała się na poziomie 3,4 mln zł. Głównym źródłem kapitału był PFR Ventures, który odpowiadał za 46 proc. wartości transakcji. Inwestorzy zagraniczni prywatni odpowiadali za 25 proc., a polscy prywatni za 17 proc. łącznej wartości.