MSZ kontroluje dotacje dla Polonii. Resort chce też kontroli NIK za lata 2025-2026

W Ministerstwie Spraw Zagranicznych trwa wewnętrzna kontrola dotycząca dotacji przyznanych w konkursie „Polonia i Polacy za Granicą 2026”. Resort zwrócił się także do Najwyższej Izby Kontroli o objęcie kontrolą konkursów dotacyjnych rozstrzygniętych w latach 2025 i 2026 — przekazał PAP rzecznik MSZ Maciej Wewiór.

Rzecznik potwierdził tym samym informacje Wirtualnej Polski dotyczące rozwiązania przez MSZ trzech umów dotacyjnych ze Stowarzyszeniem Polonia Connect. Chodzi o projekty realizowane w Norwegii, Niemczech i Szkocji o łącznej wartości 630 tys. zł. Decyzję w tej sprawie podjął minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski. Oświadczenie resortu wysłano 6 sierpnia.

Według informacji przytoczonych przez portal MSZ 20 lipca zwróciło się do NIK z wnioskiem o objęcie kontrolą konkursów dotacyjnych rozstrzygniętych w latach 2025-2026. Stowarzyszenie Polonia Connect otrzymało w konkursie „Polonia i Polacy za Granicą 2026” łącznie 1,95 mln zł. Po rozwiązaniu trzech umów pozostałe projekty mają wartość około 1,32 mln zł.

MSZ wstrzymało kolejne wypłaty dla stowarzyszenia

W połowie lipca, po pierwszej publikacji Wirtualnej Polski dotyczącej możliwych nieprawidłowości przy konkursie, Maciej Wewiór zapowiedział szczegółową kontrolę w resorcie.

Minister spraw zagranicznych zdecydował również o natychmiastowym wstrzymaniu wypłaty kolejnych transz środków dla wskazanego w publikacji podmiotu. Decyzja ma obowiązywać do czasu pełnego wyjaśnienia sprawy i zakończenia audytu.

Rzecznik MSZ informował jednocześnie, że jeśli potwierdzą się doniesienia o wprowadzeniu urzędników w błąd lub przedstawieniu fałszywej dokumentacji, ministerstwo skieruje zawiadomienie do właściwych organów ścigania.

Wirtualna Polska podała wcześniej, że organizacja, która miała nie spełniać warunków konkursowych, otrzymała blisko 2 mln zł dotacji.

Polonia Connect zmieniła nazwę i statut przed konkursem

Według ustaleń portalu Stowarzyszenie Polonia Connect zmieniło nazwę, statut oraz profil działalności na trzy tygodnie przed upływem terminu składania ofert.

Do 7 kwietnia, czyli dnia rozpoczęcia naboru do tegorocznej edycji konkursu, organizacja działała pod nazwą Lubelska Liga Gier Miejskich. Zajmowała się między innymi organizacją imprez plenerowych w Lublinie.

Tego samego dnia stowarzyszenie uchwaliło zmianę nazwy, a w jego statucie pojawił się zapis dotyczący działalności na rzecz Polonii. Kilka tygodni później organizacja otrzymała z MSZ 1,95 mln zł.

Kwota ta odpowiadała blisko 18 proc. środków rozdysponowanych w konkursie „Polonia i Polacy za Granicą 2026”. Według Wirtualnej Polski Polonia Connect została największym beneficjentem tegorocznej edycji programu.

Portal wskazywał również, że jedyny większy udokumentowany wcześniej grant publiczny stowarzyszenia dotyczył działalności niezwiązanej z Polonią.

MSZ chce zmienić model finansowania organizacji polonijnych

Maciej Wewiór podkreślał wcześniej, że resort traktuje opisaną sprawę jako potwierdzenie potrzeby zmian w dotychczasowym modelu finansowania działalności polonijnej z udziałem operatorów.

Jak wyjaśniał rzecznik, celem resortu jest zwiększenie transparentności i efektywności wydawania środków publicznych, a także zapewnienie stabilnego wsparcia środowiskom polonijnym.

MSZ zapowiedziało przedstawienie wypracowanych w tym zakresie rozwiązań.

Finansowanie wstrzymano także innej fundacji

Według Wirtualnej Polski Polonia Connect nie jest jedyną organizacją, której MSZ w ostatnich tygodniach wstrzymało finansowanie.

Portal wskazał również Fundację Młode Pokolenia z Gdańska, która miała realizować trzy projekty o łącznej wartości ponad 1,8 mln zł.

Dwa z nich dotyczyły Argentyny. Pierwszym był remont Domu Polskiego w Buenos Aires z okazji 100-lecia Związku Polaków w Argentynie, na który przewidziano 347 540 zł. Drugim był remont Polskiego Ośrodka Młodzieżowego. Na ten projekt przewidziano 390 560 zł na 2026 r. oraz 333 100 zł na 2027 r.

Według portalu regulamin konkursu wymagał od oferenta realizacji co najmniej pięciu projektów dofinansowanych ze środków publicznych w obszarze współpracy z Polonią w latach 2024-2025.

Fundacja Młode Pokolenia istniała w tym okresie od dwóch i pół miesiąca. Wirtualna Polska podała, że MSZ odmówiło zawarcia obu umów dotyczących projektów w Argentynie. Fundacja potwierdziła tę informację.

Konkurs „Polonia i Polacy za Granicą 2026”. Do podziału było 11,5 mln zł

Z informacji publikowanych na stronach rządowych wynika, że jednym z celów konkursu „Polonia i Polacy za Granicą” jest wspieranie postaw obywatelskich w środowiskach polonijnych. Program zakłada między innymi szkolenia dla liderów polonijnych.

Konkurs ma także wspierać politykę MSZ wobec młodej Polonii, między innymi poprzez organizację wizyt studyjnych prezentujących współczesną Polskę.

W tegorocznej edycji konkursu przewidziano do rozdysponowania łącznie 11,5 mln zł. Ostateczna wartość przyznanego dofinansowania wyniosła około 10,9 mln zł.

Dotacje otrzymało 41 projektów. Sześć z nich zgłosiło Stowarzyszenie Polonia Connect.

Źródło: PAP