Podatek GloBE uderza w atrakcyjność inwestycyjną Polski. Co z ulgami dla firm?

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Do niedawna Polska miała jedne z najkorzystniejszych zachęt inwestycyjnych. To zwolnienia podatkowe w specjalnych strefach ekonomicznych (Polska Strefa Inwestycji) oraz granty rządowe. Program grantów skończył się w czerwcu, a nowa edycja ruszy w styczniu. Tymczasem specjalne strefy ekonomiczne straciły na atrakcyjności.

Powodem jest podatek GloBE, czyli system globalnego przeciwdziałania erozji podstawy opodatkowania. Jeżeli dochody dużych spółek z grup o skonsolidowanych przychodach powyżej 750 mln euro są opodatkowane poniżej 15 proc., różnica może zostać objęta dodatkowym obciążeniem. Tymczasem magnesem w Polskiej Strefie Inwestycji jest fakt, że przedsiębiorca otrzymuje zwolnienie podatkowe w CIT na 15-20 lat stanowiące w przypadku największych firm nawet 40 proc. wartości inwestycji.

Dwa lata prac

Podatek GloBE jest pomysłem OECD. Przyjęła go Unia Europejska, odrzuciły USA. UE wprowadziła go w 2024 roku. To oznacza, że firmy, których dotyczy GloBE, musiały po raz pierwszy rozliczyć podatek wyrównawczy za 2025 r. W Polsce prace nad dostosowaniem polskiego systemu i ochroną inwestorów przed nowym podatkiem trwają od 2024 roku.

– Przedstawiciele ministerstwa finansów mówili w czerwcu br. podczas konferencji na temat dostosowania GloBE do polskich rozwiązań podatkowych, że wpływy do budżetu z tego podatku nie są wysokie i dotyczą niewielkiej liczby firm. Nie rozumiem więc, dlaczego ministerstwo nie wprowadzi przepisów, które ochronią inwestorów przed GloBE. Inne kraje już dostosowały swoje systemy zachęt. To sprawia, że brak analogicznych rozwiązań w Polsce może dodatkowo osłabiać naszą konkurencyjność inwestycyjną – mówi Agnieszka Hrynkiewicz-Sudnik, dyrektor obszaru podatków i finansowania innowacji w Ayming Polska.

MF: nic nie wiadomo

Z informacji XYZ wynika, że w Polsce podatek GloBE dotyczy ok. 200 inwestorów. Ministerstwo finansów (MF) nie podaje jednak danych.

„Nie jest jeszcze możliwe precyzyjne określenie, ile podmiotów w Polsce faktycznie będzie objętych podatkami wyrównawczymi. Oszacowano, że może zostać nim objętych około 2,1 tys. grup, na które składa się około 7 tys. jednostek składowych na terytorium Polski. Płatności podatków za pierwszy pełny rok obowiązywania będą generalnie realizowane w roku 2027. W konsekwencji rzeczywista liczba podatników objętych podatkami wyrównawczymi w Polsce będzie mogła zostać ustalona dopiero po zgromadzeniu i analizie danych dotyczących 2025 r., tj. najprawdopodobniej pod koniec 2027 r.” – informuje MF.

Ministerstwo nie wie też, jakiej wysokości wpływy do budżetu wynikają z podatku wyrównawczego.

„Nie jest jeszcze możliwe precyzyjne określenie wysokości wpływów budżetowych z tytułu podatków wyrównawczych w 2026 r. Ustawa przewiduje możliwość wyboru stosowania jej przepisów już w odniesieniu do roku podatkowego 2024. Decyzja w tym zakresie pozostawała jednak po stronie podatników. W konsekwencji wiarygodna ocena faktycznych wpływów budżetowych z tytułu podatków wyrównawczych za 2024 r. będzie możliwa dopiero najprawdopodobniej pod koniec 2026 r. Dokładna wartość za 2025 r. będzie najprawdopodobniej znana pod koniec 2027 r.” – informuje biuro prasowe ministerstwa.

Polska kontra reszta UE

Eksperci nie mogą się nadziwić, że tak długo trwa wprowadzanie w Polsce przepisów dotyczących GloBE.

– Już w 2024 roku ministerstwo rozwoju zapowiadało, że dostosuje polskie przepisy. W 2025 roku trwały dyskusje na ten temat. Konfederacja Lewiatan, której jesteśmy członkiem, przedstawiła konkretne rekomendacje. Również w 2025 roku OECD opublikowało pakiet Side-by-Side. Wprost pokazuje w nim rozwiązania, które można wprowadzić, żeby przedsiębiorcy nie wpadli w reżim GloBE. Ostatnie konsultacje odbyły się w czerwcu tego roku. Ministerstwo miało pomysł, żeby zwolnienia podatkowe w PSI zamienić w przypadku globalnych korporacji na zwrot gotówki. Ministerstwo jednak nadal nic nie wprowadziło. W konsekwencji podatnicy nadal mogą być obciążeni podatkiem – mówi Agnieszka Hrynkiewicz-Sudnik.

Dyrektorka w Ayming Polska uważa, że przedsiębiorcy biorą pod uwagę fakt, że zwolnienia podatkowe w PSI będą musieli częściowo zwrócić.

Tymczasem na przykład Wielka Brytania przebudowała niektóre ulgi dla sektorów kreatywnych, nadając im formę kwalifikowanej zwrotnej ulgi podatkowej (QRTC). Irlandia zmodyfikowała ulgę B+R, umożliwiając jej bezpośrednią wypłatę. Belgia skróciła okres zwrotu ulgi B+R. Węgry ustanowiły nowy kredyt podatkowy na B+R projektowany jako zwrotna ulga podatkowa.

Aktywny udział MF

Biuro prasowe MF przekonuje, że rząd ciężko pracuje.

„Ministerstwo finansów podejmuje szereg działań mających na celu złagodzenie wpływu regulacji GloBE na podatników. W szczególności Polska aktywnie uczestniczy w pracach OECD nad dalszym rozwojem zasad opodatkowania wyrównawczego, konsekwentnie zabiegając o rozwiązania uwzględniające krajowe uwarunkowania i specyfikę polskiego systemu podatkowego” – informuje resort.

Jak twierdzi, efektem takich działań było wynegocjowanie pakietu Side-by-Side, zatwierdzonego i opublikowanego w styczniu 2026 r.

„Rozwiązanie to obejmie w szczególności ulgę B+R oraz zwolnienia dostępne w Polskiej Strefie Inwestycji, wspierając utrzymanie konkurencyjnych warunków dla działalności B+R oraz inwestycji w Polsce. Działania Polski w trakcie negocjacji pakietu Side-by-Side ograniczyły nierównowagę między państwami stosującymi ulgi zwrotne a państwami, które – jak Polska – wykorzystują ulgi oparte na substancji (ponoszone koszty) jako instrumentu polityki inwestycyjnej” – informuje biuro prasowe MF.

Jeszcze kilka miesięcy

Niestety, choć pakiet Side-by-Side zatwierdziło OECD/G20 Inclusive Framework, czyli forum współpracy ponad 140 państw i jurysdykcji, nie oznacza to, że automatycznie obowiązuje w Polsce.

„Wymaga wdrożenia do lokalnego porządku prawnego (tj. w szczególności do właściwej ustawy). Prace legislacyjne w tym zakresie planowane są na najbliższe miesiące. W ramach tych prac zostaną ustalone szczegóły wdrożenia, w tym również daty obowiązywania wprowadzanych przepisów” – zapewnia MF.

Zdaniem eksperta

Temat pojawia się w rozmowach

Dotychczas nie spotkaliśmy się z przypadkiem, w którym inwestor zrezygnowałby z realizacji projektu w Polsce wyłącznie z powodu podatku GloBE. Temat ten pojawia się jednak w rozmowach z dużymi inwestorami, którzy coraz dokładniej analizują rzeczywistą wartość dostępnych zachęt podatkowych. Podatek może mieć szczególne znaczenie przy decyzjach dotyczących lokalizacji dużych projektów inwestycyjnych, o które Polska konkuruje z innymi krajami. Z tego względu istotne będą dalsze działania ministerstwa finansów i ewentualne instrumenty, które pozwolą Polsce zachować konkurencyjność w pozyskiwaniu dużych projektów inwestycyjnych.

Andrzej Kail

dyrektor marketingu w Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Główne wnioski

1. Podatek GloBE osłabia atrakcyjność ulg inwestycyjnych. Duże międzynarodowe grupy kapitałowe muszą zapłacić podatek wyrównawczy, jeśli ich efektywne opodatkowanie jest niższe niż 15 proc. To może ograniczać korzyści ze zwolnień w Polskiej Strefie Inwestycji.
2. Polska wciąż nie wdrożyła zmian chroniących inwestorów. Pakiet OECD Side-by-Side, który ma pomóc zachować skuteczność krajowych zachęt podatkowych, został zatwierdzony w styczniu 2026 r. Ministerstwo Finansów zapowiada prace legislacyjne na najbliższe miesiące.
3. Niepewność może wpływać na decyzje inwestycyjne. Eksperci wskazują, że firmy uwzględniają ryzyko związane z podatkiem GloBE przy ocenie opłacalności inwestycji. Choć nie odnotowano rezygnacji z projektów w Polsce wyłącznie z tego powodu, kwestia ta ma znaczenie w rywalizacji o duże inwestycje.