Napięta atmosfera wokół polskiej elektrowni jądrowej. Na Pomorzu trwają już prace

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Negocjacje głównego kontraktu na budowę elektrowni jądrowej na Pomorzu trwają od wielu miesięcy i są już na ostatniej prostej. Rozmowy prowadzą Polskie Elektrownie Jądrowe (PEJ), które są inwestorem projektu, oraz amerykańskie konsorcjum z udziałem Westinghouse (dostawca reaktora) i Bechtela (spółka budowlana). Obie strony chcą ustalić treść dokumentu najpóźniej w grudniu, ale wiadomo już, że umowy nie uda się podpisać w tym roku. Im bliżej terminu, tym częściej słychać w kuluarach, że negocjacje również mogą się przeciągnąć do pierwszych miesięcy 2027 r. Władze PEJ zapewniają jednak, że celem jest zakończenie rozmów w 2026 r.

– Chcemy w tym roku zamknąć negocjacje. Dynamika rozmów przyspieszyła w ostatnim czasie, systematycznie zamykamy poszczególne wątki. Jednak rozmowy wciąż trwają. Po wynegocjowaniu treści umowy nastąpi czas na pozyskiwanie zgód korporacyjnych po obu stronach. Takie formalności zajmują sporo czasu, dlatego zakładam, że umowę formalnie podpiszemy w pierwszym kwartale 2027 r. – zapowiada Marek Woszczyk, prezes PEJ.

Harmonogram uruchomienia elektrowni jest bezpieczny

Podpisanie umowy z generalnym wykonawcą w I kwartale 2027 r. oznaczać będzie spore opóźnienie wobec planu. Poprzednie deklaracje wskazywały na to, że PEJ podpisze kontrakt z Amerykanami do końca czerwca 2026 r. To się jednak nie udało.

Kolejnym ważnym krokiem będzie złożenie wniosku o pozwolenie na budowę. Nastąpi to w 2027 r. Natomiast pod koniec 2028 r. ma rozpocząć się budowa elektrowni przez wylanie fundamentów pod główny budynek reaktora. Prezes PEJ sugeruje jednak, że niewielkie przesunięcie tego terminu jest możliwe i nie wpłynie ono na harmonogram uruchomienia pierwszego bloku.

– Tzw. beton jądrowy dla pierwszej jednostki chcemy wylać pod koniec 2028 r. Ale nawet jeśli to się stanie na początku 2029 r., to harmonogram całego projektu nadal będzie bezpieczny – twierdzi Marek Woszczyk.

Duże zakupy jeszcze przed umową

Inwestor podjął kroki, które mają na celu dotrzymanie terminu uruchomienia pierwszego bloku w 2036 r. W październiku PEJ zleciły Westinghouse rozpoczęcie zamawiania komponentów o długim terminie realizacji. To urządzenia, na których dostawę czeka się kilka lat. Przykładem jest obudowa bezpieczeństwa reaktora. Zamówienie tak drogich elementów jeszcze przed podpisaniem głównego kontraktu jest ryzykowne. Nie można przecież wykluczyć, że do porozumienia z Amerykanami nie dojdzie – np. ze względów ekonomicznych lub politycznych.

– Nie jest to superstandardowa procedura, ale jest to rozwiązanie znane w branży jądrowej – zapewnia Marek Woszczyk.

PEJ podkreśla też, że wcześniejsze zamówienie kluczowych komponentów elektrowni pozwoli zabezpieczyć dostępność mocy produkcyjnych, ograniczyć ryzyko opóźnień i wesprze terminową realizację inwestycji.

Napięta sytuacja...

Rozmowy między polską a amerykańską stroną od początku były trudne. Każda ze stron twardo walczy o jak najlepsze zapisy dla siebie, dlatego negocjacje trwają tak długo. Teraz atmosfera wokół atomowych rozmów zrobiła się jeszcze bardziej napięta. W ubiegłym tygodniu Centralne Biuro Antykorupcyjne zatrzymało dwóch menadżerów z Westinghouse Polska, w tym szefa polskiej spółki Mirosława K. Znaleźli się oni wśród 25 osób zatrzymanych w związku ze śledztwem dotyczącym realizowanej kilka lat temu inwestycji w blok węglowy w Elektrowni Ostrołęka. Mirosław K. był wówczas prezesem Enei, która wspólnie z Energą zainwestowała w ten węglowy projekt.

Jak podaje CBA, zatrzymane osoby usłyszały zarzuty dotyczące m.in. nadużycia uprawnień i wyrządzenia szkody majątkowej w wielkich rozmiarach. Śledczy szacują, że łączna szkoda finansowa wyrządzona spółkom Enea, Energa i Elektrownia Ostrołęka przekracza miliard złotych.

„Z ustaleń funkcjonariuszy CBA wynika, że osoby odpowiedzialne za sprawy majątkowe spółek miały podejmować decyzje o wyborze generalnego wykonawcy i zawarciu umowy na realizację inwestycji pn. Budowa Elektrowni Ostrołęka C – zasilanej węglem. Pomimo braku zapewnionego finansowania wydano polecenie rozpoczęcia prac budowlanych. W konsekwencji inwestycja nie została ukończona, co naraziło spółki na straty finansowe. Zgromadzony przez CBA materiał dowodowy potwierdził również, że doszło do przedłożenia dokumentacji, która w sposób nierzetelny przedstawiała prognozowane zyski oraz wskaźniki ekonomiczne realizowanej inwestycji. Dokumentacja ta miała służyć pozyskaniu finansowania, w tym kredytów bankowych i innych form wsparcia ze strony instytucji finansowych” – podało biuro prasowe CBA.

... ale negocjacje toczą się własnym rytmem

Śledztwo nie ma związku z budową elektrowni jądrowej, ale akcja CBA wywołała konsternację wśród amerykańskich negocjatorów i niemałe turbulencje w polskim oddziale Westinghouse. Władze amerykańskiego koncernu zapewniają, że nie wpłynie to na prowadzone negocjacje.

„Westinghouse zapoznał się z doniesieniami prasowymi sugerującymi, że dwóch jej pracowników zostało zatrzymanych w związku z domniemanymi nieprawidłowościami w projekcie realizowanym dla ich poprzedniego pracodawcy. Dochodzenie to nie ma żadnego związku z działalnością Westinghouse w Polsce ani z trwającymi negocjacjami w sprawie kontraktu EPC [dotyczącego generalnego wykonawstwa – red.] na budowę pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce. Westinghouse prowadzi działalność w sposób etyczny, zgodny z prawem i oparty na uczciwości” – napisał koncern w oświadczeniu.

Uspokajające deklaracje napłynęły także z PEJ oraz Ministerstwa Energii. W Warszawie na stałe przebywa spora grupa negocjatorów z USA, a ostateczne decyzje i tak zapadają w siedzibie Westinghouse w USA. Problemy szefa polskiego oddziału nie zatrzymają negocjacji. Nasi rozmówcy z różnych stron stołu negocjacyjnego wskazują natomiast, że choć rozmowy toczą się dalej własnym rytmem, to atmosfera stała się napięta.

Wyrównanie gruntu

W pomorskiej gminie Choczewo trwają tymczasem prace przygotowawcze do budowy elektrowni jądrowej. W sierpniu drugi z amerykańskich konsorcjantów – Bechtel – przejął od PEJ teren, na którym powstaje inwestycja. Obecnie pracuje tam około 300-400 osób.

– Jest to dopiero etap przygotowawczy, ale niezwykle ważny dla całego projektu. Dla wielu zaangażowanych w te prace wykonawców to duże zlecenia – największe albo jedne z największych w ich historii w danych obszarach. Wartość wszystkich kontraktów, które podpisaliśmy już z firmami, sięga 1 mld zł. Przygotowujemy też kolejne umowy – podkreśla Leszek Hołda, prezes Bechtel Polska.

Głównym wykonawcą prac naziemnych jest Budimex. Spółka koncentruje się obecnie na wyrównaniu terenu, przebudowie systemów odwodnienia i budowie sieci dróg tymczasowych o łącznej długości około 16 km. Obszar prac obejmuje ponad 300 hektarów. W roboty zaangażowanych jest około 150 osób i ponad 40 specjalistycznych pojazdów. Wartość kontraktu sięga prawie 209 mln zł netto.

– Wejście do projektu jądrowego to ważny moment dla naszej spółki. Liczę na to, że to dopiero początek naszej współpracy. Chcemy realizować także inne prace przy atomowym projekcie – zapowiada Artur Popko, prezes Budimeksu.

Specjalne przepisy dla atomówki

Firma Unihouse zbuduje tymczasowe obiekty mieszkalne dla tysiąca pracowników. Z kolei Polimex Mostostal postawi dwie potężne hale montażowe o wysokości 12-piętrowego biurowca i podstawie większej od boiska do piłki nożnej. To w tych halach montowane będą ważące ponad tysiąc ton elementy wyspy jądrowej.

Jednocześnie trwają też prace geologiczne na lądzie i na morzu. Badania prowadzone na Bałtyku związane są z planowaną budową systemu chłodzenia elektrowni. Na Bałtyku powstanie także molo, które posłuży do rozładunku dużych elementów elektrowni i urządzeń niezbędnych do budowy obiektu. Konstrukcja będzie miała około 1 km długości.

Pod koniec października PEJ zrobiły kolejny krok – złożyły wniosek o pozwolenie na wykonanie wstępnych robót budowlanych na terenie przyszłej elektrowni jądrowej. To nowe rozwiązanie w polskim prawie, przygotowane specjalnie dla atomowego projektu. Wprowadzenie takiej możliwości miało na celu przyspieszenie prac niezwiązanych bezpośrednio z częścią jądrową elektrowni.

W ramach tego etapu wykonane zostaną m.in. prace ziemne związane z przygotowaniem miejsca, gdzie w przyszłości staną trzy reaktory jądrowe. Obejmują one m.in. wykonanie głębokich wykopów, zabezpieczenie ich ścian oraz zastosowanie rozwiązań chroniących wykopy przed napływem wód gruntowych. Celem jest przygotowanie terenu i stworzenie warunków do rozpoczęcia właściwej budowy elektrowni jądrowej.

Przeczytaj: PFR negocjuje inwestycję w spółkę Michała Sołowowa. Chce wejść w małe reaktory jądrowe

Główne wnioski

1. Polskie Elektrownie Jądrowe chcą w grudniu zamknąć negocjacje z amerykańskim konsorcjum Westinghouse-Bechtel w sprawie kontraktu na budowę elektrowni jądrowej. Potem nastąpi proces pozyskiwania zgód korporacyjnych po obu stronach. Szef PEJ przekonuje, że dynamika rozmów przyspieszyła w ostatnim czasie. – Zakładam, że umowę formalnie podpiszemy w pierwszym kwartale 2027 r. – zapowiada Marek Woszczyk, prezes PEJ. Zapewnia też, że termin uruchomienia pierwszego bloku elektrowni w 2036 r. jest bezpieczny.
2. Inwestor podjął kroki, które mają na celu dotrzymanie terminu uruchomienia pierwszego bloku. W październiku PEJ zleciły Westinghouse rozpoczęcie zamawiania komponentów o długim terminie realizacji. Mimo że kontrakt na budowę nie został jeszcze podpisany. – Nie jest to superstandardowa procedura, ale jest to rozwiązanie znane w branży jądrowej – zapewnia Marek Woszczyk. W międzyczasie w polskim oddziale Westinghouse doszło do turbulencji – CBA zatrzymało dwóch menedżerów, w tym szefa polskiej spółki. Śledztwo dotyczy realizowanej kilka lat temu budowy bloku węglowego w Ostrołęce i nie ma związku z budową elektrowni jądrowej. Problemy prezesa Westinghouse Polska nie zatrzymają negocjacji. Nasi rozmówcy z różnych stron stołu negocjacyjnego wskazują natomiast, że choć rozmowy toczą się dalej własnym rytmem, to atmosfera stała się napięta.
3. W pomorskiej gminie Choczewo trwają tymczasem prace przygotowawcze do budowy elektrowni jądrowej. Głównym wykonawcą prac naziemnych jest Budimex. Spółka koncentruje się obecnie na wyrównaniu terenu. Równolegle trwają badania geologiczne na lądzie i morzu. Pod koniec października PEJ zrobiły kolejny krok – złożyły wniosek o pozwolenie na wykonanie wstępnych robót budowlanych na terenie przyszłej elektrowni jądrowej. To nowe rozwiązanie w polskim prawie, które pozwoli inwestorowi przygotować teren do rozpoczęcia właściwej budowy elektrowni jądrowej.