Kategorie artykułu: Biznes Technologia

Erste szukało sposobu na wejście w fundusze PE. Innovate Poland zmieniło rachunek ryzyka

Erste Bank Polska dotychczas wspierał fundusze private equity głównie kredytowo. Teraz chce również w nie inwestować, podobnie jak w venture capital. Umożliwia to konstrukcja Innovate Poland, która ogranicza obciążenia kapitałowe takich inwestycji. Erste, Bank Pekao i PKO BP dołożą do programu łącznie 500 mln zł.

Michał Gajewski, prezes Erste Bank Polska
Udział Erste Group w programie Innovate Poland potwierdza, że Polska jest dla niej strategicznym rynkiem, z którym wiąże długoterminowe plany – zapewnił Michał Gajewski, prezes Erste Bank Polska. Fot. materiały prasowe, Erste Bank Polska

Z tego artykułu dowiesz się…

  1. Dlaczego Erste, które dotychczas finansowało fundusze private equity głównie przez kredyty, zdecydowało się na inwestycje w fundusz funduszy Innovate PL FoF.
  2. Jak Innovate Poland poszło na rękę bankom i ograniczyło obciążenia kapitałowe związane z inwestowaniem w fundusze private equity i venture capital.
  3. Dlaczego dla Erste wejście do programu to nie tylko sposób na dywersyfikację inwestycji, ale również szansa na większą obecność na rynku nowych technologii.
Loading the Elevenlabs Text to Speech AudioNative Player...

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

W ostatnich dniach Polski Fundusz Rozwoju (PFR) i jego inwestycyjne ramię, PFR Ventures, poinformowały o trzech nowych inwestorach, którzy zasilą kapitałowo Innovate PL Fund of Funds (Innovate PL FoF – część programu Innovate Poland). Są to: Grupa Erste (oddział zagraniczny i polski), Bank Pekao oraz PKO Bank Polski. Łącznie zadeklarowały 500 mln zł.

– Polska ma talenty, ambicje i potencjał gospodarczy, by tworzyć więcej przedsiębiorstw zdolnych do konkurowania na rynkach międzynarodowych. Dzięki naszej inwestycji w Innovate Poland pomagamy budować ekosystem finansowania, którego te firmy potrzebują, by się rozwijać. To także potwierdzenie naszego zaangażowania w rolę długoterminowego partnera Polski i Europy Środkowej – podkreślił Peter Bosek, prezes Erste Group, komentując zaangażowanie banku w program wspierający rozwój sektorów private equity (PE), private debt (PD) i venture capital (VC).

– Polskie firmy mają ogromny potencjał. Potrzebują jednak dostępu do kapitału, który pozwoli im konkurować na coraz większą skalę. Jako bank chcemy ten dostęp zwiększać i wspierać przedsiębiorstwa, które rozwijają innowacje – dodał natomiast Michał Gajewski, prezes Erste Bank Polska.

Z nieoficjalnych informacji wynika, że Erste zainwestuje w program 50 mln euro. W skali działalności banków ta kwota może wydawać się niewysoka. W Polsce jednak inwestycje w fundusze PE i VC dotychczas pozostawały poza głównym obszarem zainteresowania banków.

Banki ostrożnie wchodzą na rynek funduszy PE i VC

Zaangażowanie banków w Innovate Poland, program realizowany we współpracy z publiczną instytucją, jaką jest PFR, może być dla nich korzystniejsze m.in. z punktu widzenia wymogów kapitałowych.

– Liczymy, że konstrukcja programu może przełożyć się na korzystniejsze wymogi kapitałowe niż w przypadku bezpośredniego zaangażowania banku w wybrany fundusz PE – wskazuje Daniel Posyniak, dyrektor zarządzający Pionem Bankowości Korporacyjnej i Inwestycyjnej w Erste Bank Polska.

Wyjaśnia, że ma to znaczenie w kontekście adekwatności kapitałowej. Banki muszą uwzględniać regulacyjne wymogi dotyczące kapitału, jaki powinny zabezpieczyć w związku z podejmowanym ryzykiem.

Taka konstrukcja może więc zmniejszać jedną z barier utrudniających bankom inwestowanie w fundusze PE i VC.

Nowe podejście do publicznego wspierania rynku

Warto wiedzieć

Innovate Poland – jak działa program?

Innovate Poland to inicjatywa uruchomiona w listopadzie 2025 r. Jej celem jest zwiększenie dostępności kapitału dla innowacyjnych przedsiębiorstw i rozwój polskiego rynku inwestycyjnego. Opiera się na dwóch filarach.

Pierwszy to Innovate PL Fund of Funds (FoF) – fundusz funduszy zarządzany przez PFR Ventures. Jego inwestorami są Polski Fundusz Rozwoju (PFR), Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), PZU, Erste, Bank Pekao i PKO BP. Po dołączeniu trzech ostatnich instytucji zgromadzony kapitał wynosi blisko 3 mld zł. Jest przeznaczony na inwestycje private equity i venture capital.

Drugim filarem jest Future Tech Poland. To inicjatywa BGK i Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego (EFI), skoncentrowana głównie na rynku venture capital i projektach w fazie wzrostu (growth). Jej budżet wynosi 1,5 mld zł.

W ramach Innovate PL FoF akredytację uzyskało sześć funduszy zarządzanych przez: AMC, Avallon, Cogito Capital Partners, Innova, Inovo.vc i MidEuropa. Z kolei w ramach Future Tech Poland finansowanie pozyskały cztery fundusze VC: Balnord Fund I, Cogito Fund II, Expeditions Fund II i Inovo.vc.

XYZ

Innovate Poland łagodzi barierę kapitałową

Erste Bank Polska pozostaje blisko sektora PE, ale dotychczas pełnił w nim rolę podmiotu kredytującego. Wspierał fundusze w realizacji kolejnych przejęć oraz rozwoju spółek portfelowych.

– Zastanawialiśmy się, w jaki sposób możemy mocniej zaangażować się w ten sektor. Analizowaliśmy różne możliwości, również pod kątem regulacyjnym i kapitałowym. Kiedy PFR przedstawił inicjatywę Innovate Poland, uznaliśmy, że jej konstrukcja może pozwolić nam na takie zaangażowanie na korzystnych warunkach – wyjaśnia Daniel Posyniak.

Dodaje, że był to jeden z elementów branych pod uwagę przy podejmowaniu decyzji. Kluczowe znaczenie miała możliwość zaangażowania banku w rozwiązanie, które zwiększa dostępność kapitału wspierającego rozwój polskich przedsiębiorstw.

Daniel Posyniak, dyrektor zarządzający Pionem Bankowości Korporacyjnej i Inwestycyjnej w Erste Bank Polska
Daniel Posyniak, dyrektor zarządzający w Erste Bank Polska, wskazuje, że konstrukcja Innovate Poland może ograniczyć wymogi kapitałowe banków. Fot. materiały prasowe, Erste Bank Polska

Erste szukało sposobu na większe zaangażowanie w PE

Jak zauważa Ewelina Walisiak, dyrektorka Departamentu Rynków Kredytowych Erste Bank Polska, koordynująca prace nad przystąpieniem banku do programu Innovate Poland, bezpośrednie inwestycje w fundusze PE, PD i VC wiążą się z relatywnie wysokimi wymogami kapitałowymi dla banków.

Z tej perspektywy Innovate Poland ma istotną zaletę. Formuła funduszu funduszy pozwala zbudować z jednej inwestycji zdywersyfikowany portfel obejmujący wiele mniejszych transakcji. Umożliwia też bankowi pośrednią ekspozycję na segment venture capital. Oznacza to udział w finansowaniu rozwoju spółek znajdujących się na wcześniejszych etapach wzrostu.

Zgodnie ze strategią Innovate PL FoF 80 proc. kapitału trafi na inwestycje w fundusze PE, zaś 20 proc. – w fundusze VC.

– Ważne było dla nas również to, że mimo udziału PFR program został skonstruowany na zasadach komercyjnych – podkreśla Ewelina Walisiak.

Prywatny partner w Innovate Poland może więc zachęcić kolejnych inwestorów, którzy mogą mierzyć się z podobnymi ograniczeniami.

– Mam nadzieję, że nasz udział ośmieli inne instytucje, które wcześniej rozważały tego rodzaju inwestycje – mówi Daniel Posyniak.

We współpracy z KNF wprowadzono nowe rozwiązania

Zdaniem eksperta

Waga ryzyka spadła z 1250 do 250 proc.

W przypadku kredytu korporacyjnego waga ryzyka ustalona przez regulatorów wynosi 100 proc. Inwestycje w fundusze private equity i venture capital są obarczone wyższym ryzykiem i stosuje się dla nich wagi od 250 do 400 proc. Zaczynając prace nad Innovate Poland chcieliśmy uniknąć maksymalnej wagi ryzyka, która sięga nawet 1250 proc. Pojawia się przy braku raportowania specyficznego dla sektora bankowego. W praktyce zablokowałoby to możliwość udziału takich inwestorów.

Dzięki rozmowom z Komisją Nadzoru Finansowego (KNF) zostały wypracowane rozwiązania, pozwalające na utrzymanie tego wskaźnika w okolicach 250 proc. W czasie tych rozmów podkreślano m.in. spójność pomiędzy długoterminowym charakterem alokacji do funduszy PE/VC (ok.10 lat) i możliwościami sektora bankowego, jeżeli chodzi o gospodarowanie nadwyżkami kapitałowymi.

Ten ruch idzie w parze z kierunkiem zmian na poziomie Unii Europejskiej. Savings and Investments Union to projekt, który ma udrożnić kapitał z sektora bankowego, ale także ubezpieczeniowego i funduszy emerytalnych. Polska jest w tym obszarze wśród pierwszych krajów, które wdrożyły program mobilizujący kapitał instytucjonalny i prywatny.

Erste oczekuje przemyślanych inwestycji funduszy

Ewelina Walisiak pozytywnie ocenia fundusze, które uzyskały akredytację. Są to fundusze zarządzane przez AMC, Avallon, Cogito Capital Partners, Innova, Inovo.vc oraz MidEuropa.

– Dobrze znamy portfele inwestycyjne części z nich i wysoko oceniamy ich doświadczenie oraz dotychczasowe osiągnięcia – wskazuje Ewelina Walisiak.

– Zależy nam, żeby fundusze budowały portfele w rozsądny sposób. Unikały nadmiernego ryzyka, ale jednocześnie potrafiły wyszukiwać spółki o dużym potencjale i szansie na ponadprzeciętne zyski – mówi Daniel Posyniak.

Bank nie wskazuje konkretnych sektorów, w których fundusze powinny inwestować. Obowiązują go natomiast standardowe wyłączenia, wynikające z polityk i zasad odpowiedzialnego finansowania stosowanych przez bank.

Program ma pobudzić rynek kapitałowy

Przedstawiciele Erste podkreślają, że od początku przekonała ich sama koncepcja Innovate Poland. Wskazują na ograniczoną dostępność kapitału dla polskich funduszy, która może utrudniać im również pozyskiwanie zagranicznych inwestorów.

– Z punktu widzenia rozwoju rynku program jest dobrze ustrukturyzowany. Istotne jest zaangażowanie PFR, BGK i PZU, a jednocześnie zachowanie komercyjnego charakteru – zarówno pod względem prawnym, jak i strategii inwestycyjnej – mówi Ewelina Walisiak.

Podkreśla, że przedstawiciele banku traktują udział w programie również jako element zaangażowania w rozwój polskiego rynku kapitałowego i przedsiębiorczości.

Zdaniem menedżera

Doświadczenie w PE i VC ma rozwijać sieć partnerstw

Erste Group od wielu lat aktywnie inwestuje w venture capital i growth capital, ze szczególnym uwzględnieniem Europy Środkowo-Wschodniej. Inwestujemy zarówno bezpośrednio z bilansu banku, jak i wspólnie z naszymi partnerami instytucjonalnymi i klientami przez działalność asset management. W tym obszarze Erste wykorzystuje swoje doświadczenie i kompetencje w doborze zarządzających funduszami oraz budowaniu portfeli inwestycyjnych.

Naszym celem jest zwiększanie dostępności tego rodzaju inwestycji dla szerszego grona inwestorów. Jednocześnie kluczowe pozostaje dla nas utrzymanie wysokiej jakości inwestycji oraz odpowiednie zarządzanie ryzykiem, w tym z ryzykiem związanym z ograniczoną płynnością. Erste jest największym w Austrii bankiem zarządzającym funduszami typu private equity fund-of-funds i inwestuje w regionalne fundusze private equity oraz growth capital.

Chcemy również rozwijać partnerstwa w obszarze venture capital i growth capital. Tam, gdzie nie możemy wesprzeć klientów bezpośrednio z bilansu banku, chcemy dysponować siecią partnerów, do których możemy ich skierować.

VC: dostęp do rynku nowych technologii

W ramach programu 20 proc. środków ma trafić do funduszy venture capital. Dla Erste to szansa na udział w segmencie, który wiąże się z większym ryzykiem i dłuższym horyzontem inwestycyjnym. Pozwala również uczestniczyć w rozwoju spółek o dużym potencjale wzrostu.

– Dzięki programowi możemy inwestować w tym obszarze w ramach zdywersyfikowanego modelu inwestycyjnego.  Taka konstrukcja dobrze odpowiada naszym założeniom – mówi Ewelina Walisiak.

Daniel Posyniak dodaje, że bank obserwuje rynek nowych technologii także z perspektywy kredytowej.

– Finansowanie bankowe ma swoją specyfikę. Żeby udzielić kredytu, bank jest zobligowany do dokonania oceny zdolności kredytowej i zdolności do spłaty kredytu. Dlatego finansowanie spółek na samym początku ich działalności jest trudniejsze – zaznacza Daniel Posyniak.

Jak podkreśla przedstawiciel Erste, bank chce jednak być blisko takich firm i wchodzić z finansowaniem wtedy, kiedy rosną i są już gotowe na kredyt.

Zdaniem inwestora

Banki wchodzą do VC. To może zmienić polski rynek startupów

Uważam, że ogromnym osiągnięciem zespołu PFR jest przekonanie banków do dołączenia do programu. Zdecydowały się na to, mimo że regulacje wciąż nie są idealne.

Gdybym miał wskazać jedną rzecz, która może znacząco przyspieszyć rozwój polskiego ekosystemu startupowego, byłoby to umożliwienie instytucjom finansowym inwestowania w fundusze venture capital. Jestem przekonany, że fakt, iż takie podmioty jak PZU, Erste i PKO BP pośrednio stały się inwestorami w funduszach VC, w dłuższej perspektywie zachęci kolejne instytucje finansowe do angażowania się w nie w roli limited partners (LP). To może stać się kołem zamachowym całego rynku.

Główne wnioski

  1. Erste chce wyjść poza tradycyjną rolę kredytodawcy funduszy PE. Dotychczas bank wspierał fundusze private equity, finansując ich przejęcia i rozwój spółek portfelowych. Udział w Innovate Poland otwiera mu możliwość pośredniego inwestowania w fundusze PE i VC. To także sposób na uzyskanie ekspozycji na rynek młodych firm technologicznych, do których banki mają ograniczony dostęp ze względu na ich wczesny etap rozwoju i brak zdolności kredytowej.
  2. Konstrukcja programu pozwala Erste ograniczyć jedną z najważniejszych barier regulacyjnych. Bezpośrednie inwestycje banków w fundusze PE i VC wiążą się z wysokimi wymogami kapitałowymi. W przypadku Innovate Poland udało się wypracować rozwiązania, dzięki którym waga ryzyka została ograniczona z potencjalnych 1250 proc. do około 250 proc. Istotna jest również formuła funduszu funduszy, która pozwala z jednej inwestycji zbudować zdywersyfikowany portfel.
  3. Dla Erste udział w Innovate Poland to również sposób na wejście w sektor nowych technologii. Bank chce być bliżej firm technologicznych, choć na najwcześniejszym etapie ich rozwoju nie może finansować ich na zasadach typowego kredytu. Inwestycje w fundusze VC pozwalają mu uczestniczyć w rozwoju takich przedsiębiorstw pośrednio, bez konieczności samodzielnego wybierania pojedynczych startupów. Na ten segment ma trafić 20 proc. kapitału Innovate PL FoF.