AI potrzebuje coraz więcej energii. Polska musi się do tego przygotować
Zużycie prądu przez centra danych może do 2030 r. niemal się podwoić, zbliżając się do 1 tys. TWh rocznie – szacuje EY. Polska może przyciągnąć nowe inwestycje. Musi jednak zapewnić inwestorom dostęp do rozbudowanej sieci oraz taniej i czystej energii.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie są prognozy rozwoju centrów danych na świecie i w Polsce.
- Jakie są główne bariery do lokowania takich inwestycji w naszym kraju.
- Dlaczego inwestycje w centra danych wywołują obawy społeczeństwa.
Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.
Rozwój sztucznej inteligencji coraz silniej zależy od dostępu do energii elektrycznej, a centra danych stają się strategiczną infrastrukturą gospodarki cyfrowej. Jak wynika z najnowszego raportu EY „Sztuczna inteligencja a energetyka: wzajemna zależność”, tylko do 2030 r. zużycie prądu przez centra danych może się niemal podwoić, sięgając prawie 1 tys. terawatogodzin (TWh). Inwestorzy muszą więc liczyć się z ograniczeniami w tradycyjnych europejskich lokalizacjach i szukać nowych rynków. Skorzystać na tym może Polska. Warunkiem jest przyspieszenie inwestycji w rozbudowę sieci i niskoemisyjne źródła energii, a także zbudowanie społecznej akceptacji dla budowy centrów danych.
– AI przestaje być wyłącznie technologią i staje się infrastrukturą. To powoduje, że centra danych zaczynają odgrywać podobną rolę jak elektrownie, sieci przesyłowe czy inne strategiczne elementy gospodarki. Dalszy rozwój sztucznej inteligencji będzie zależał nie tylko od dostępu do odpowiednich źródeł energii, lecz także od infrastruktury zdolnej dostarczyć ją w wymaganej ilości i czasie. Kluczowe będą więc rozbudowa i cyfryzacja sieci oraz rozsądne zarządzanie energią, pozwalające efektywnie bilansować rosnące zapotrzebowanie centrów danych – podkreśla Bartosz Pacuszka, lider AI Technology i partner w EY Polska.
Energochłonny biznes
EY podaje, że typowe centrum danych wykorzystujące AI zużywa tyle energii, co ok. 100 tys. gospodarstw domowych. Z kolei największe obecnie budowane centra mogą zużywać nawet 20 razy więcej energii. Jednocześnie rośnie gęstość mocy infrastruktury obliczeniowej. Tradycyjne szafy serwerowe pobierają zazwyczaj 5-15 kW mocy. Tymczasem szafy przeznaczone dla AI potrzebują 40-60 kW lub więcej, a w najnowocześniejszych ośrodkach nawet ponad 100 kW.
Centra danych odpowiadają obecnie za około 1,5 proc. światowego zużycia energii elektrycznej. Według modelu EY ERTA w scenariuszu bieżącej trajektorii centra danych mogą odpowiadać za około 2,5 proc. globalnego zapotrzebowania na energię elektryczną w 2030 r. Natomiast scenariusz bazowy IEA wskazuje poziom około 3 proc. Ostateczna skala pozostaje jednak niepewna. Będzie zależeć m.in. od możliwości przyłączenia obiektów do sieci, dostępności chipów AI, wydajności sprzętu i modeli, rozwoju technologii chłodzenia, liczby projektów o charakterze spekulacyjnym, zmian na rynku sztucznej inteligencji oraz wpływu napięć geopolitycznych na łańcuchy dostaw.
– Odpowiedzią na wzrost zapotrzebowania powinny być innowacje, zwłaszcza w obszarze chłodzenia, oraz rozwój bardziej energooszczędnych modeli sztucznej inteligencji. Równie istotna jest przejrzystość dotycząca zużycia energii i wody, wpływu inwestycji na sieć i poziomu hałasu. Pozwala to lepiej ocenić rzeczywiste koszty i korzyści dla danej lokalizacji – wyjaśnia Jarosław Wajer, lider Działu Energetyki i partner w EY Polska.
Polska ma atuty i ograniczenia
Pod koniec 2025 r. na świecie działało niemal 12 tys. centrów danych. Około 45 proc. znajdowało się w Stanach Zjednoczonych, a 27 proc. w Europie. Około 60 proc. europejskich mocy centrów danych znajduje się w zaledwie kilku miastach: Frankfurcie, Londynie, Amsterdamie, Paryżu i Dublinie. Tam presja na rozwój sieci energetycznej jest już bardzo widoczna. O ile rozległy kompleks do obsługi usług cyfrowych można zaprojektować i wybudować w ciągu czterech lat, realizacja dużej energetycznej infrastruktury przesyłowej może trwać nawet dekadę.
Inwestorzy szukają więc nowych lokalizacji. Eksperci EY podkreślają, że Polska może zaoferować dostępne grunty i potencjał rozwoju infrastruktury. Nadal jednak nasz kraj ma mniejszy udział energii niskoemisyjnej i relatywnie wyższe ceny energii niż główne ośrodki rozwoju centrów danych.
Potencjał jednak jest duży. Moc polskich centrów danych mogłaby wzrosnąć z 250 MW na koniec 2025 r. do około 500 MW w 2030 r., a następnie do 1,2 GW w 2034 r. Autorzy raportu dodają, że krajowy plan inwestycji w sieci wysokiego napięcia przewiduje możliwość obsługi takiej mocy. Realizacja tego scenariusza będzie jednak zależeć od terminowej rozbudowy sieci i rozwoju nowych niskoemisyjnych źródeł energii. Istotne jest też wprowadzenie rozwiązań ograniczających wpływ obiektów na otoczenie, takich jak odzysk ciepła, ponowne wykorzystanie wody i ograniczanie hałasu. To ważne dla lokalnych społeczności, które coraz częściej protestują przeciwko budowie takich obiektów obok swoich domów.
– Rozwój centrów danych wymaga odpowiedzialnego planowania przestrzennego i dialogu z mieszkańcami jeszcze przed rozpoczęciem inwestycji. Informacje o zużyciu energii i wody, sposobie chłodzenia, poziomie hałasu, wykorzystaniu generatorów awaryjnych oraz wpływie na lokalną sieć powinny być komunikowane w sposób porównywalny i możliwy do zweryfikowania. Regulacje mogą również zachęcać największych inwestorów do współfinansowania infrastruktury energetycznej, tak aby koszty rozwoju rynku AI nie były przenoszone na mieszkańców ani środowisko – komentuje Jarosław Wajer.
Liczy się efektywność
Branża technologiczna wskazuje, że istotnym elementem rozwoju biznesu centrów danych jest poprawa ich efektywności energetycznej. Nie chodzi więc tylko o to, ile nowych obiektów powstanie, ale jak efektywnie będą wykorzystywać energię elektryczną. Firma ABB podaje, że obecny wskaźnik efektywności zużycia energii (PUE) polskich centrów danych wynosi 1,55. Oznacza to, że tylko około 65 MW z każdych 100 MW pobieranych przez obiekt trafia bezpośrednio do urządzeń IT. Każdy megawat zużywany przez infrastrukturę pomocniczą zmniejsza część dostępnej mocy, którą można wykorzystać do obsługi urządzeń IT. Dlatego tak ważna jest poprawa efektywności.
– Nie oznacza to oczywiście, że wszystkie nowe centra osiągną ten sam poziom efektywności ani że zadecyduje o tym jedna technologia. Widać jednak, jak duże znaczenie mają decyzje podejmowane już na etapie projektu. W dojrzałych hubach poprawa parametrów często wymaga modernizacji działających instalacji. Polska ma dziś możliwość zaprojektowania znacznej części nowej infrastruktury tak, by przy tej samej skali usług obliczeniowych potrzebowała mniej energii i mocy dla całego obiektu – twierdzi Krzysztof Żurek, dyrektor biznesu elektryfikacji ABB w Polsce.
Niewykorzystany potencjał
Polski Związek Centrów Danych (PLDCA) podkreśla, że pomimo dynamicznego rozwoju Polska odpowiada obecnie tylko za około 2 proc. europejskich mocy centrów danych. Pokazuje to skalę potencjału wzrostu, ale też dystans dzielący nas od największych europejskich ośrodków.
– Polska ma w tym wyścigu mocne argumenty. Dysponujemy wykwalifikowanymi kadrami, zapleczem inżynieryjnym i firmami specjalizującymi się w projektowaniu, zasilaniu, chłodzeniu, automatyce oraz oprogramowaniu. Rozwój odnawialnych źródeł energii i modernizacja sieci mogą dodatkowo wzmocnić atrakcyjność naszego rynku. Co ważne, wielkie kampusy obliczeniowe AI nie muszą koncentrować się wyłącznie na Warszawie. Mogą powstawać również w innych regionach, przynosząc inwestycje do miejsc, które dotychczas rzadziej korzystały z globalnego boomu technologicznego – komentuje Piotr Kowalski, dyrektor zarządzający w PLDCA.
Ekspert dodaje, że Polska nie może ignorować wyzwań. A należą do nich m.in. zapewnienie odpowiedniej ilości energii i dostępu do sieci oraz racjonalne gospodarowanie wodą. Do tego niezbędny jest dialog z lokalnymi mieszkańcami i wiarygodne analizy dotyczące oddziaływania inwestycji na środowisko.
– Globalny popyt na moc obliczeniową nie zniknie dlatego, że Polska ograniczy rozwój własnej infrastruktury. Centra danych powstaną gdzie indziej, a polskie firmy i instytucje nadal będą korzystać z usług cyfrowych, tyle że w większym stopniu dostarczanych z zagranicy. Wraz z inwestycjami możemy stracić także szansę na rozwój własnych technologii, kompetencji i zwiększenie niezależności cyfrowej – kwituje Piotr Kowalski.
Główne wnioski
- Jak wynika z najnowszego raportu EY „Sztuczna inteligencja a energetyka: wzajemna zależność”, tylko do 2030 r. zużycie prądu przez centra danych może się niemal podwoić, sięgając prawie 1 tys. terawatogodzin (TWh). Już teraz sektor ten odpowiada za około 1,5 proc. światowego zużycia energii elektrycznej. Według modelu EY ERTA w scenariuszu bieżącej trajektorii centra danych mogą odpowiadać za około 2,5 proc. globalnego zapotrzebowania na prąd w 2030 r. To oznacza, że inwestorzy muszą szukać nowych lokalizacji dla swoich projektów. Skorzystać na tym może Polska, o ile będzie mogła zaoferować dostęp do sieci i wystarczającą ilość niskoemisyjnej energii.
- Rozwój centrów danych wymaga też odpowiedzialnego planowania przestrzennego i dialogu z mieszkańcami jeszcze przed rozpoczęciem inwestycji. – Informacje o zużyciu energii i wody, sposobie chłodzenia, poziomie hałasu, wykorzystaniu generatorów awaryjnych oraz wpływie na lokalną sieć powinny być komunikowane w sposób porównywalny i możliwy do zweryfikowania – podkreśla Jarosław Wajer, partner w EY Polska. Uważa, że regulacje mogą również zachęcać największych inwestorów do współfinansowania infrastruktury energetycznej. W ten sposób koszty rozwoju rynku AI nie będą przenoszone na mieszkańców ani środowisko.
- Polski Związek Centrów Danych (PLDCA) podkreśla, że Polska jest atrakcyjnym rynkiem dla inwestycji w centra danych. Dysponuje bowiem wykwalifikowanymi kadrami, zapleczem inżynieryjnym i firmami specjalizującymi się w projektowaniu, zasilaniu, chłodzeniu, automatyce oraz oprogramowaniu. Rozwój odnawialnych źródeł energii i modernizacja sieci mogą ponadto wzmocnić atrakcyjność naszego rynku.
