Tusk leci do Chin. Rząd zamiata pod dywan współpracę z Tajwanem
Premier Donald Tusk i minister finansów Andrzej Domański w grudniu odbędą wizytę w Chinach – potwierdził XYZ. Tymczasem resorty dostały instrukcję, aby wstrzymać w najbliższych tygodniach współpracę z Tajwanem. Ma to być ukłon w stronę „wrażliwości” Pekinu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego rząd woli zawiesić kontakty z Tajwanem przed spotkaniem Donalda Tuska z Xi Jinpingiem i jak Polska zacieśnia w ostatnich latach kontakty z demokratyczną wyspą.
- Którzy polscy i tajwańscy politycy wymienili w tym roku wizyty i jakie konkretne efekty to przyniosło.
- Dlaczego relacje z Pekinem pozostają napięte i co może się znaleźć na agendzie polsko-chińskich rozmów.
Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.
Do trzydniowej oficjalnej wizyty polskiego premiera w Chinach ma dojść w drugim tygodniu grudnia – wynika z informacji zebranych przez XYZ. Polska delegacja prawdopodobnie wyruszy do Pekinu 6 grudnia. Dwustronne rozmowy, w tym spotkanie z chińskim przywódcą Xi Jinpingiem oraz premierem Li Qiangiem, miałyby się odbyć następnego dnia. Rozmowy będą dotyczyć głównie geopolityki. Wśród spodziewanych tematów są wojna w Ukrainie, wymiana handlowa i trudne relacje Chin z Unią Europejską. Polski premier prawdopodobnie poprosi też o wsparcie dla udziału Warszawy w obradach G20.
Minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski rozesłał do szefów pozostałych resortów pismo, w którym poinstruował ich, aby co najmniej do połowy grudnia zawiesili wszelkie kontakty z Tajwanem. Władze w Pekinie uważają demokratyczną wyspę za swoją zbuntowaną prowincję. Redakcja XYZ widziała treść instrukcji szefa polskiej dyplomacji i potwierdziła jej wydanie w dwóch wiarygodnych źródłach.
Instrukcja: ani słowa o Tajwanie?
Sikorski skierował podobną prośbę do posłów i senatorów. W liście mowa, że wizyta Tuska odbędzie się we wrażliwym okresie, w którym ramy współpracy Unii Europejskiej z Chinami są redefiniowane. Minister ocenił, że ewentualne protesty Pekinu mogłyby zagrozić rezultatom misji szefa rządu.
– Bierzemy pod uwagę wrażliwość Chin kontynentalnych. Dlatego nie możemy przesadzać z różnymi aktywnościami w relacjach z Tajwanem – powiedziało źródło XYZ w resorcie dyplomacji.
Choć Polska utrzymuje z Tajpej relacje gospodarcze, handlowe i naukowe, to formalnie prowadzi także politykę jednych Chin. Zakłada ona brak formalnych stosunków dyplomatycznych z Tajwanem.
Według osoby dobrze znającej relacje Polski z demokratyczną wyspą na koniec roku planowano kolejne wizyty na poziomie wiceministerialnym. Mają zostać przełożone.
– Hałas i zamieszanie, które Chińczycy zrobiliby, gdyby do takiej wymiany doszło, są niewspółmierne do korzyści. Nasłuchalibyśmy się tylko o urażonych uczuciach narodu chińskiego i niewiele byśmy ugrali w Pekinie – ocenia doświadczony dyplomata pracujący w jednym z krajów Azji.
Bliższe relacje z Tajwanem
Według ubiegłorocznego raportu Środkowoeuropejskiego Instytutu Studiów Azjatyckich (CEIAS) w latach 2019-2024 Warszawa była wśród sześciu europejskich stolic, które najbardziej zintensyfikowały kontakty z Tajwanem. Polska robi to jednak ostrożnie, aby uniknąć możliwego odwetu Chin. Utrzymywane są kontakty na poziomie instytucji, dochodzi też do dyskretnych wizyt na poziomie ministrów i członków parlamentów. Poziom handlu pozostaje skromny, ale strategicznie istotny. Polsce zależy na dywersyfikacji gospodarki i partnerstw w obszarze dronów i półprzewodników.
Intensyfikacja relacji z demokratyczną wyspą trwa. W czerwcu po raz pierwszy w Warszawie odbyły się targi Taiwan Expo in Europe. To jedno z najważniejszych wydarzeń promujących tajwańską gospodarkę i innowacje na rynkach międzynarodowych.
Największe planowane inwestycje to park technologiczny w Miękini pod Wrocławiem i hub elektromobilności Foxconn i ElectroMobility Poland w Jaworznie. Pod Wrocławiem Foxconn zamierza produkować serwery AI, pakiety bateryjne i komponenty do aut elektrycznych. Powstanie tam też sprzęt dla energetyki, medycyny i inteligentnych miast. Prace przy obu projektach mają ruszyć w 2027 r.
W ubiegłym tygodniu tajwański fundusz Taiwania CEE Fund za kilkanaście milionów złotych przejął 5,9 proc. akcji spółki XTPL rozwijającej technologię ultraprecyzyjnego druku nanomateriałów.
Coraz więcej wizyt
Tylko w tym roku zorganizowano co najmniej 10 wizyt wysokiego szczebla. Rozmowy dotyczyły półprzewodników, transformacji cyfrowej i inwestycji, w tym planowanego tajwańskiego parku technologicznego w Polsce. Rozmawiano także o uruchomieniu bezpośrednich połączeń lotniczych. W Tajpej byli m.in. polski wiceminister energii, wiceszef ministerstwa rozwoju i technologii, sekretarz stanu w ministerstwie funduszy i polityki regionalnej. Jako gościa honorowego podejmowano byłego prezydenta Lecha Wałęsę. Ambasada Chin w Warszawie oprotestowała wizyty w Polsce szefa tajwańskiej dyplomacji, który m.in. przemawiał na Warsaw Security Forum.
– Nie ma co ukrywać, że Chińczykom nie podobają się nasze relacje z Tajwanem. Nie ma więc sensu dawać im powodu do rozdrażnienia tuż przed wizytą premiera. Powściągliwość jest naturalną konsekwencją polityki, którą Polska prowadzi – mówi osoba dobrze znająca relacje Warszawy z Tajpej.
Biuro prasowe MSZ i rzecznik rządu nie odpowiedzieli dotąd na nasze pytania dotyczące szczegółów wizyty Donalda Tuska w Chinach i jej wpływu na relacje z Tajwanem.
Warto wiedzieć
Polsko-tajwańskie spotkania w 2026 r.
- Luty 2026 r. – przewodnicząca sejmowej komisji ds. Unii Europejskiej Agnieszka Pomaska odwiedziła Tajwan jako członek grupy parlamentarzystów z siedmiu europejskich państw. W programie były spotkania z wiceprezydent Hsiao Bi-khim, szefem dyplomacji Lin Chia-lungiem i wicemarszałkiem parlamentu Johnnym Chiangiem. Rozmawiano o łańcuchach dostaw, rozwoju społeczeństw obywatelskich i bezpieczeństwie regionalnym. Europejscy parlamentarzyści odwiedzili też administrowane przez Tajpej wyspy Kinmen.
- Marzec 2026 r. – wiceminister rozwoju Michał Jaros wziął udział w geopolitycznej konferencji Yushan Forum i otworzył polski pawilon na Smart City Expo w Tajpej. Rozmowy skoncentrowały się na półprzewodnikach, transformacji cyfrowej, inwestycjach przemysłowych, planowanym tajwańskim parku technologicznym w Polsce oraz planach otwarcia bezpośrednich połączeń lotniczych. Gościem Yushan Forum był też były prezydent Lech Wałęsa, który spotkał się z prezydentem Williamem Laiem. W wizycie wziął udział wiceminister funduszy i polityki regionalnej Jacek Karnowski.
- Maj 2026 r. – delegacja parlamentarna, której przewodził szef sejmowej komisji gospodarki i rozwoju Rafał Komarewicz. Posłowie spotkali się z wiceministrem spraw zagranicznych François Wu i dyskutowali o współpracy w dziedzinie półprzewodników i pojazdów elektrycznych.
- Maj 2026 r. – wiceminister rozwoju Michał Jaros zwiedził centrum dronowe w Chiayi w południowo-zachodniej części Tajwanu.
- Czerwiec 2026 r. – minister spraw zagranicznych Lin Chia-lung i wiceminister gospodarki Cynthia Kiang odwiedzili odbywające się w Warszawie Taiwan Expo, w którym wzięło udział ponad 100 tajwańskich firm. Kiang mówiła o handlu i planowanym parku technologicznym w Miękini. Lin zwiedził gmach Sejmu i uczestniczył w podpisaniu umowy między Biurem Gospodarczym i Kulturalnym Tajpej a Fundacją Pułaskiego. Zapowiedział także utworzenie w Polsce i innych krajach tajwańskiego centrum języków.
- Lipiec 2026 r. – była premier Beata Szydło przewodziła delegacji polskich członków Parlamentu Europejskiego z frakcji Europejskich Konserwatystów i Reformatorów. Członkowie misji spotkali się w Tajpej z prezydentem Laiem i rozmawiali o współpracy w dziedzinie dronów, bezpieczeństwa, półprzewodników i zielonej energii.
- Październik 2026 r. – wiceminister energii Piotr Masłowski wziął udział w rządowo-biznesowej misji do Tajpej. Odwiedził targi Net-Zero Taiwan & Energy Taiwan. Spotkał się z kierownictwem TAITRA – organizacji promującej tajwański handel i inwestycje. Odbył też spotkania z szefami instytutu badawczo-rozwojowego ITRI oraz stowarzyszenia branży technologicznej NTCA. Wśród tematów były wodór, transformacja energetyczna, elektromobilność i inwestycje w Polsce.
- Październik 2026 r. – minister spraw zagranicznych Lin Chia-lung przemawiał w czasie Warsaw Security Forum. Lin odwiedził też przyszły plac budowy w Miękini i fabrykę Acera we Wrocławiu.
- Listopad 2026 r. – minister gospodarki Kung Ming-hsin wziął udział w rozmowach na temat planowanego „miasteczka technologicznego” w Miękini pod Wrocławiem. Mają tam być realizowane projekty związane m.in. z AI, centrami danych, EV, dronami, elektromobilnością, smart city i ogniwami bateryjnymi. Kung był także świadkiem podpisania porozumienia o technologiach dual-use między izbami przemysłu obronnego.
Tusk za Wielkim Murem
Ostatnie spotkania na najwyższym szczeblu w relacjach polsko-chińskich to wizyta szefa dyplomacji Wanga Yi w Warszawie we wrześniu 2025 r. oraz wizyta prezydenta Andrzeja Dudy w Pekinie ponad rok wcześniej. Donald Tusk trzykrotnie spotkał się z Xi Jinpingiem jako przewodniczący Rady Europejskiej.
Nadchodząca wizyta Tuska za Wielkim Murem to część szerszego zwrotu Polski w stronę Azji i krajów Globalnego Południa. W tym roku premier był już w Japonii, Korei Południowej, Tadżykistanie, Indiach i Wietnamie.
Z informacji XYZ wynika, że chiński przywódca latem zabiegał za pośrednictwem chińskiego MSZ o spotkanie z Tuskiem. Xi Jinping ma być zainteresowany jego oceną geopolityczną z punktu widzenia Unii Europejskiej.
– Polski premier bez wątpienia będzie dla Xi ciekawym rozmówcą. Chińczycy mogą liczyć na to, że pomoże im zrozumieć polityczne i gospodarcze tendencje w Europie i dowiedzieć się, jak negocjować z Europejczykami, zwłaszcza w dziedzinie sankcji i zawierania umów handlowych – mówi nam wysokiej rangi dyplomata.
Ukraina ważna dla Polski
Co w zamian? Najważniejszym tematem dla Polski byłaby poważna dyskusja o sprawiedliwym i korzystnym dla Warszawy zakończeniu wojny w Ukrainie. Chiny są jedynym państwem zdolnym wywierać skuteczny nacisk na Rosję. Jedyną znaną kartą przetargową rządu Tuska wobec Pekinu jest fakt, że przez Polskę do Europy trafiają najbardziej wartościowe chińskie towary.
Tusk jeszcze w październiku publicznie podkreślił, że zależy mu, aby cała Europa koordynowała działania wobec Chin. Dodał, że Warszawa nie będzie realizowała chińskich interesów w Unii Europejskiej. „Ja na pewno nie pozwolę, żeby Polska była jakimś koniem trojańskim czy w cudzysłowie piątą kolumną” – powiedział premier cytowany przez PAP.
Trudne relacje polsko-chińskie
Zdaniem dyplomatów i analityków, z którymi rozmawialiśmy, rozmowy w Pekinie będą mocno powiązane z szerszymi relacjami Unii Europejskiej z Chinami. Tajemnicą poliszynela jest fakt, że te pozostają napięte. Wśród przyczyn jest nie tylko wsparcie Pekinu dla Rosji, ale także kwestie handlowe i bezpieczeństwo.
Jak potwierdziliśmy, wraz z Tuskiem do Pekinu poleci minister finansów Andrzej Domański oraz przedstawiciele Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu oraz Polskiego Funduszu Rozwoju. Do rządowego samolotu wsiądzie też nieznana jeszcze liczba przedstawicieli biznesu.
Niejasne jest, czy i jakie umowy Polska i Chiny zawrą. Przed niedawnymi wizytami premiera w Indiach i Wietnamie o tym, jakie porozumienia zostaną ostatecznie podpisane, decydowano z kilkunastogodzinnym wyprzedzeniem. Prawdopodobnie także w tym wypadku treść wizyty będzie dopinana na krótko przed spotkaniami.
– Dla Polski tematem numerem jeden jest Ukraina i nasze bezpieczeństwo. Prawdopodobnie zostanie poruszona kwestia wsparcia dla udziału Polski w obradach G20, chociaż Chińczycy biorą tutaj pod uwagę interesy Moskwy. Na agendzie na pewno znajdzie się współpraca chińsko-rosyjska. Być może będzie w niej także poszerzenie dostępu polskich towarów do chińskiego rynku, regulacje technologiczne i bezpieczeństwo morskie. Tu polityczne oczekiwania są mocno stonowane – mówi prof. Dominik Mierzejewski, kierownik Katedry Studiów Azjatyckich na Uniwersytecie Łódzkim.
Jego zdaniem skład polskiej delegacji z ministrem finansów wskazuje, że może dojść do negocjacji w sprawie kolejnej emisji polskich obligacji na rynku chińskim. W 2016 r., wkrótce po wizycie w Warszawie Xi Jinpinga, Polska jako pierwsze państwo europejskie wyemitowała za Wielkim Murem tzw. panda bonds. Zabieg powtórzyła po pięciu latach. Teraz jest dobry moment na negocjacje dotyczące wypuszczenia na rynek kolejnych papierów dłużnych.
Obawy o gospodarkę i bezpieczeństwo
W polskim MSZ chińską strategię gospodarczą otwarcie określa się jako „nieprzyjazną”. Z rozmów, które przeprowadziliśmy w gmachu przy Alei Szucha, wynika, że w czasie negocjacji w sprawie możliwej budowy nad Wisłą chińskich fabryk samochodów elektrycznych Polska „doszła do ściany”. Strona chińska nie zgadzała się na transfer technologii ani na ustępstwa w sprawie oprogramowania aut. Ostatecznie podpisano więc kontrakt z tajwańską firmą Foxconn.
Mała elastyczność Chińczyków w negocjacjach to nie jedyna bolączka wpływająca na relacje. Do listy obaw dochodzi cyberbezpieczeństwo i ochrona przed potencjalnymi szpiegami. W kwietniu weszło w życie tzw. Lex Huawei. To ostrzejsze przepisy dotyczące dostawców wysokiego ryzyka m.in. w sieciach 5G. Wcześniej wprowadzono też ograniczenia w dostępie do wyprodukowanych w Państwie Środka pojazdów do obiektów wojskowych. Analitycy wskazują również na niebezpieczeństwo gromadzenia danych o miejscach takich jak porty czy strategicznie ważne zakłady.
Warszawa obawia się też o bezpieczeństwo granicy z Białorusią. Z tego powodu czasowo zamykała przejścia graniczne, w tym korytarz kolejowy, którym przechodzi większość lądowego transportu towarowego między Chinami a UE. To z kolei było problemem dla Pekinu, który ostatecznie wywarł nacisk na reżim Alaksandra Łukaszenki, aby ten zmniejszył presję na Polskę.
Polska zawiedziona?
Prof. Dominik Mierzejewski ocenia, że tegoroczna wypowiedź polskiego premiera o koordynacji z innymi państwami unijnymi pokazuje, że rząd nie chce rozmawiać z Chinami w ramach formatu 14+1. To forum współpracy Pekinu z państwami Europy Środkowej zainaugurowany w Warszawie w 2012 r.
– Przez ponad dekadę Polska jest zawiedziona efektami tego formatu i szerszej Inicjatywy Pasa i Szlaku. Zapowiadane wielkie chińskie inwestycje okazały się skromne, deficyt handlowy powiększył się zamiast zmniejszyć i nie trafiły do nas żadne nowe technologie. Później trajektorię naszych relacji zweryfikowało zachowanie Chin po inwazji Rosji na Ukrainę. Dlatego teraz nie mamy tematów politycznych – wylicza profesor.
Chińskie inwestycje w Polsce są niewielkie w porównaniu do skali importu z Chin. Tymczasem polskie firmy za Wielkim Murem napotykają bariery, a w Europie – silną konkurencję ze strony chińskich przedsiębiorstw, wspieranych subsydiami. Z tego powodu oczekiwania wobec wizyty nie są duże.
– Chiny są drugą co do wielkości gospodarką świata i powinien tam jeździć także premier największej gospodarki naszego regionu. Powinniśmy utrzymać dialog – słyszymy w MSZ.
Główne wnioski
- Premier Donald Tusk poleci do Chin w drugim tygodniu grudnia wspólnie z delegacją. O jego spotkanie z Xi Jinpingiem od wielu miesięcy zabiegała strona chińska. Chińczykom zależy na bezpośrednim spotkaniu polskiego premiera z Xi, który ma być zainteresowany wiedzą byłego przewodniczącego Rady Europejskiej na temat sposobu podejmowania decyzji w UE. Tusk zapowiedział jednak, że Polska nie będzie „koniem trojańskim” Pekinu w Unii Europejskiej. Na agendzie rozmów ma się znaleźć Ukraina oraz udział Warszawy w obradach G20. Wśród tematów rozmów może być także poszerzenie dostępu polskich towarów do chińskiego rynku, emisja za Wielkim Murem polskich obligacji, regulacje technologiczne i bezpieczeństwo morskie.
- Przed wizytą premiera w Pekinie szef MSZ Radosław Sikorski zalecił innym ministrom, aby co najmniej do połowy grudnia wstrzymali współpracę z Tajwanem. Chiny uważają demokratyczną wyspę za swoją zbuntowaną prowincję. Zawieszone mają być też dwustronne wizyty. To gest spowodowany „wrażliwością” Pekinu na punkcie Tajpej.
- Polska od 2019 r. zacieśnia relacje gospodarcze z Tajwanem, starając się uniknąć odwetu Pekinu. Tylko w tym roku zorganizowano ok. 10 wzajemnych wizyt wysokiego szczebla. Współpraca dotyczy strategicznych obszarów. Warszawie zależy na dywersyfikacji gospodarki i partnerstw w obszarze dronów i półprzewodników. Mimo to w czerwcu w Warszawie odbyły się targi Taiwan Expo in Europe. Wcześniej zapowiedziano inwestycje tajwańskich koncernów w Miękini i Jaworznie. Szef tajwańskiej dyplomacji odwiedził w tym roku Polskę dwukrotnie, m.in. przemawiając na Warsaw Security Forum. Strona chińska oprotestowała tę wizytę.


