Burza wokół Trybunału Konstytucyjnego. Co się stało w piątek wieczorem?

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

W piątek, 30 października 2026 r., około godz. 18 na stronie internetowej Trybunału Konstytucyjnego (TK) pojawiła się informacja w sprawie zarządzenia na okres miesiąca przerwy w czynnościach prezesa TK Bogdana Święczkowskiego oraz wiceprezesa TK Bartłomieja Sochańskiego. Zarządzenie wydała sędzia TK Anna Korwin-Piotrowska, która została osobą kierującą Trybunałem, jako mająca najdłuższy staż sędziowski – przekazali Polskiej Agencji Prasowej (PAP) wybrani przez Sejm obecnej kadencji sędziowie TK Maciej Taborowski, Magdalena Bentkowska i Maciej Berek.

To najnowszy zwrot akcji w trwającym od lat kryzysie wokół TK. Działania mają na celu przełamanie impasu w de facto niedziałającej od miesięcy instytucji.

Na jakiej podstawie Anna Korwin-Piotrowska objęła stery w TK?

Na stronie TK podano, że decyzja o zarządzeniu przerwy w czynnościach służbowych Święczkowskiego i Sochańskiego została podjęta na podstawie art. 130 ustawy o ustroju sądów powszechnych.

Artykuł ten stanowi, że „jeżeli sędziego zatrzymano z powodu schwytania na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa umyślnego albo jeżeli ze względu na rodzaj czynu dokonanego przez sędziego powaga sądu lub istotne interesy służby wymagają natychmiastowego odsunięcia go od wykonywania obowiązków służbowych, prezes sądu albo minister sprawiedliwości mogą zarządzić natychmiastową przerwę w czynnościach służbowych sędziego aż do czasu wydania uchwały przez sąd dyscyplinarny, nie dłużej niż na miesiąc”.

Jako przyczyny przerwy w czynnościach prezesa i wiceprezesa w informacji podano m.in. uniemożliwienie przez obie te osoby zwołania Zgromadzenia Ogólnego TK z udziałem wszystkich prawidłowo wybranych przez Sejm sędziów i sprzeczne z ustawą wyznaczanie składów rozpatrujących sprawy w TK.

Minister sprawiedliwości, podczas konferencji prasowej udzielonej w piątek wieczorem, wskazał, że sędzia TK Anna Korwin-Piotrowska działała także na podstawie przepisów o Sądzie Najwyższym, które mają odpowiednie zastosowanie do sędziów TK.

Policja pod Trybunałem Konstytucyjnym

Anna Korwin-Piotrowska skierowała także do policji informację o „możliwości wystąpienia zagrożeń dla życia lub zdrowia sędziów i pracowników Trybunału Konstytucyjnego, a także ryzyko zakłóceń porządku publicznego”. W związku z tą informacją Komenda Stołeczna Policji podjęła – jak to określiła – czynności ustawowe. Policjanci weszli na teren TK, chociaż nie do samego budynku.

„Sędzia Trybunału Konstytucyjnego wystąpiła do Policji o zapewnienie bezpieczeństwa na terenie przyległym do TK (...). Policja nie prowadzi żadnych działań w siedzibie Trybunału, ograniczając je wyłącznie do terenu zewnętrznego, a także dbając o porządek i bezpieczeństwo w miejscu ogólnodostępnym, jakim jest Aleja Szucha” – podała KSP za pośrednictwem portalu X.

Prokurator generalny wnioskuje o uchylenie immunitetu prezesa i wiceprezesa TK

Także w piątek wieczorem minister sprawiedliwości, prokurator generalny Waldemar Żurek podał, że złożył do TK pięć wniosków o uchylenie immunitetu sędziów Trybunału. Cztery z nich dotyczą prezesa Bogdana Święczkowskiego. Jeden – wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego.

„Jako prokurator generalny przekazałem dziś do Trybunału Konstytucyjnego 5 wniosków o uchylenie immunitetu (...). Cztery wnioski dotyczą wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej pełniącego obowiązki Prezesa TK Bogdana Święczkowskiego. Piąty wniosek dotyczy uchylenia immunitetu wiceprezesa TK Bartłomieja Sochańskiego (...). Wszystkie dokumenty zostały przekazane sędzi Trybunału Konstytucyjnego najstarszej stażem” – podał szef resortu sprawiedliwości za pośrednictwem portalu X.

Był pytany o piątkowe wydarzenia podczas konferencji prasowej – m.in. o to, czy nie jest to, jak podnoszą politycy opozycji, np. Jarosław Kaczyński, „zamach” na TK.

Na to pytanie Żurek odparł, że „zamach na TK został dokonany wiele lat temu, kiedy pod osłoną nocy zaprzysiężono trzech dublerów sędziów (w grudniu ”2015 r. – przyp. red.)„.

– Zamach na Trybunał dzieje się od kilku lat, dlatego że prokuratura toczy kilka postępowań, które dotyczą manipulacji składami, niedopuszczania sędziów do normalnej pracy – dodał także Żurek.

Prezydent zdecydował o przerwaniu podróży do Senegalu

W związku z wydarzeniami wokół TK prezydent Karol Nawrocki zdecydował, że przerywa podróż do Senegalu i wraca do Polski. „W takim momencie prezydent musi być w Polsce” – napisał polityk na portalu X. Prezydent Nawrocki miał złożyć w tym afrykańskim kraju wizytę roboczą w związku z IV Letnimi Igrzyskami Olimpijskimi Młodzieży w Dakarze. Samolot prezydenta zawrócił nad Hiszpanią w piątek po godz. 18.

Do prezydenta o „zatrzymanie kryzysu” związanego z TK zaapelował prezes PiS Jarosław Kaczyński, uczestniczący w zgromadzeniu pod siedzibą TK. Kaczyński, który przyjechał przed TK, zaapelował do prezydenta o „zrobienie wszystkiego, co jest w granicach jego uprawnień, by ten stan, który dzisiaj trwa i posuwa się do przodu, żeby to zostało zatrzymane”.

Impas wokół TK w końcu będzie przełamany?

Kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego rozpoczął się w 2015 r. Pod koniec rządów ówczesnej koalicji PO-PSL, Sejm wybrał sędziów nie tylko na nieobsadzone w TK stanowiska, ale także na te, które miały się zwolnić dopiero po wyborach parlamentarnych. Po zmianie władzy Zjednoczona Prawica dokonała wyboru pięciorga nowych sędziów. Również na stanowiska, które – zgodnie z wcześniejszym wyborem – zostały już obsadzone. Ówczesny prezydent Andrzej Duda przyjął ślubowanie od sędziów wskazanych przez nową większość. W kolejnych latach Prawo i Sprawiedliwość uzyskało dominujący wpływ na funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego.

Przeczytaj: Trybunał Konstytucyjny w impasie. Spór trwa, ale polityczne zyski maleją

Sytuacja uległa zmianie po wyborach w 2023 r., kiedy Zjednoczona Prawica straciła władzę na rzecz koalicji KO, Trzeciej Drogi i Lewicy. Początkowo koalicja nie decydowała się na wybór nowych sędziów TK po upływie kadencji dotychczasowych sędziów. Ostatecznie jednak Sejm obecnej kadencji wybrał ośmioro nowych sędziów TK. Nową osią konfliktu stało się to, że prezydent Karol Nawrocki nie przyjął od części z nich ślubowania.

Wydarzenia wokół TK nabierają tempa

W połowie października do składu TK dołączył nowy sędzia wybrany przez obecny Sejm. Po wyborze Berka na sędziego TK we wrześniu 2026 r. nie zaprosił go do złożenia ślubowania i twierdził, że będzie oceniał jakość kandydatury sędziego. Maciej Berek złożył w Sejmie ślubowanie sędziego Trybunału Konstytucyjnego z formułą „wobec prezydenta”. Karol Nawrocki nie był obecny podczas ślubowania.

Przeczytaj: Maciej Berek nie byłby pierwszym politykiem w Trybunale. Jak przez lata upolityczniano TK

Dopuszczenie aktu ślubowania bez fizycznego udziału prezydenta dopuściła w październiku w swojej opinii Komisja Wenecka, czyli niezależny organ doradczy Rady Europy w dziedzinie prawa konstytucyjnego. Komisja stwierdziła m.in., że należy zagwarantować, by prezydent niezwłocznie odbierał ślubowanie od sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych przez Sejm, nie roszcząc sobie prawa do kontroli wyboru. Jeśli prezydent tego nie robi, to dopuszczalne, zdaniem komisji, jest by ślubowanie sędzia złożył „bez fizycznego udziału prezydenta”, ale „pod warunkiem zachowania jego istotnych elementów”.

Berek jest ósmą osobą wybraną przez Sejm obecnej kadencji na sędziego TK. Spośród siedmiu wybranych wcześniej prezydent Karol Nawrocki nie odebrał ślubowania od czworga. Złożyli oni ślubowanie podczas uroczystości w Sejmie z formułą, że robią to „wobec prezydenta”. Kancelaria Prezydenta nie uznała tego faktu, a prezes TK Bogdan Święczkowski nie dopuścił tych czworga sędziów do orzekania.

„Przerwa w czynnościach” prezesa TK i co dalej?

Przełomem w kryzysie wokół TK będzie zgromadzenie ogólne sędziów TK. Nie chciał go zwołać Bogdan Święczkowski. Ale po zarządzeniu przerwy w jego czynnościach służbowych, na 3 listopada 2026 r. zwołała je sędzia Anna Korwin-Piotrowska.

O swojej decyzji poinformowała w piątek wieczorek w rozmowie z TVP Info. Wskazała, że celem zgromadzenia ma być m.in. uchwalenie budżetu TK na 2027 r. Sędzia kierująca TK zaapelowała do polityków, w tym prezydenta Karola Nawrockiego, by „wyciszyć eskalację” wokół Trybunału.

Sędzia została zapytana przez TVP Info, czy da się przekonać nieuznającą części obecnych sędziów TK część sceny politycznej, że działania podejmowane w TK są zgodne z prawem.

– Mamy stan wyższej konieczności konstytucyjnej. Państwo demokratyczne nie może w nowoczesnej Europie funkcjonować bez sądu konstytucyjnego, który jest gwarantem praw i wolności obywatelskich (...). My Trybunał przywrócimy obywatelom – zadeklarowała.

Główne wnioski

1. Na stronie Trybunału Konstytucyjnego około godz. 18 w piątek, 30 października, pojawiła się informacja w sprawie zarządzenia przerwy w czynnościach prezesa TK Bogdana Święczkowskiego oraz wiceprezesa TK Bartłomieja Sochańskiego. Zarządzenie wydała sędzia Anna Korwin-Piotrowska jako osoba, która przejęła kierowanie TK.
2. Sędzia Anna Korwin-Piotrowska zwołała na 3 listopada zgromadzenie ogólne sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Zaapelowała także do polityków, w tym prezydenta Karola Nawrockiego, by wyciszyli eskalację wokół TK.
3. Wydarzenia wokół TK to kolejna odsłona prób przywrócenia działalności tego konstytucyjnego organu państwa.