Fundusze dla przyszłości – wejdź w erę nowych technologii

Według najnowszego raportu „The 2026 European Deep Tech Report” wartość europejskiego sektora deeptech to 690 mld dolarów zaś jego udział w całym rynku VC wynosi 32 proc. Innowacje oparte na zaawansowanych technologiach stają się jednym z ważnych filarów gospodarki Starego Kontynentu.

Raport wskazuje też, że największym problemem pozostaje finansowanie, zwłaszcza na późniejszym etapie. Nawet 70 proc. kapitału late-stage pochodzi spoza Europy, co oznacza, że najlepsze europejskie spółki „odpływają” do USA. W obszarze sztucznej inteligencji dysproporcja jest jeszcze bardziej widoczna – Stany Zjednoczone mają aż 12-krotną przewagę w finansowaniu AI deeptech.

Paradoks polega na tym, że Europa dysponuje ogromnym potencjałem kompetencyjnym. To tutaj znajduje się 30 proc. najlepszych uczelni deeptech na świecie, co roku rynek zasila 1,5 mln absolwentów kierunków STEM (nauk ścisłych i przyrodniczych obejmujących technologię, inżynierię i matematykę) – ponad dwa razy więcej niż w USA – a ekosystem wspiera 2,15 mln badaczy i ponad 21 proc. globalnych patentów. Fundamenty są więc niezwykle silne, jednak ich pełne wykorzystanie wciąż pozostaje wyzwaniem.

STEP, czyli walka o technologiczną niezależność Europy

Ostatnie lata pokazały, że stabilność gospodarcza kontynentu zależy od jego zdolności do samodzielnego wytwarzania kluczowych rozwiązań technicznych, co stało się impulsem do powołania Platformy na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy (STEP).

– STEP to inicjatywa Komisji Europejskiej, która wykorzystuje istniejące programy do wsparcia ukierunkowanego na te sektory, które w wyniku szeroko zakrojonych analiz zostały uznane za najważniejsze dla Unii Europejskiej z punktu widzenia zielonej i cyfrowej transformacji oraz kluczowe do ograniczenia zależności, zwiększenia suwerenności i bezpieczeństwa gospodarczego Europy – wyjaśnia Izabela Fiszer, dyrektor Departamentu Inicjatyw Strategicznych w PARP.

Ekspertka zaznacza, że jest to zupełnie nowy typ konkursu, w którym Komisja określiła bardzo konkretne obszary, w których chce, abyśmy wspólnie się rozwijali. Program ten, wdrażany w Polsce w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), koncentruje się na trzech domenach: biotechnologii, technologiach cyfrowych oraz technologiach czystych i zasobooszczędnych.

– Chcielibyśmy zastąpić i wypełnić luki w łańcuchach wartości dotychczasowych dostawców pochodzących z państw trzecich po to, żeby Europa zyskiwała na możliwości dalszego rozwoju – mówi Izabela Fiszer.

Wskazuje przy tym, że jednym z celów STEP jest ponowne umiejscowienie na terenie Europy zakładów produkujących to, co jest nam niezbędne w sytuacjach kryzysowych, takich jak pandemia czy konflikty zbrojne.

Przeczytaj: Kapitał na rozwój. Przegląd ofert finansowania dla firm na 2026 rok

Unikatowość programu STEP

Jednym z elementów programu STEP jest Pieczęć Suwerenności, która jest certyfikatem jakości ułatwiającym dostęp do finansowania krajowego w przypadku wyczerpania środków unijnych. Posiadacze tej pieczęci traktowani są w naborach krajowych w sposób priorytetowy, a państwa członkowskie są zobowiązane do uwzględnienia takich projektów w swoich programach finansowania.

W przypadku ścieżki dla projektów z Pieczęcią Suwerenności, warunki finansowe mogą być korzystniejsze, oferując między innymi obniżony do kwoty 15 proc. minimalny wkład własny.
Certyfikat ten zachowuje ważność przez cały okres realizacji projektu, o ile nie zostanie on przeniesiony poza Unię Europejską lub jego realizacja nie rozpocznie się w ciągu pięciu lat od przyznania wyróżnienia.

Wsparcie szyte na miarę potrzeb sektora małych i średnich przedsiębiorstw

Choć program STEP jest dostępny dla szerokiego grona odbiorców, w tym dużych firm, to właśnie dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw stanowi on wyjątkową szansę na przeskoczenie barier technologicznych i kapitałowych.

Znaczenie tej inicjatywy dla sektora MŚP przejawia się przede wszystkim w dostępie do dużego finansowania, które może sięgać nawet 150 mln zł na jeden projekt.

Przeczytaj: Polska Strefa Inwestycji napędza rozwój firm. MŚP na czele zmian

Projekty o strategicznym znaczeniu

Zgłoszenia do naboru STEP – „Technologie cyfrowe, Ścieżka B – Strategiczna niezależność UE” były przyjmowane od 31 lipca do 2 października 2025 r. Do drugiego etapu oceny zakwalifikowało się sześć wniosków, z czego cztery otrzymało rekomendację do dofinansowania na łączną kwotę prawie 70 mln zł.

Wsparcie trafiło do następujących firm:

• ALVENTA S.A. – firma zwiększy produkcję ultraczystego kwasu fosforowego jakości elektronicznej. To krytyczny materiał wykorzystywany m.in. w mikroelektronice, którego brak stanowi obecnie jedno z głównych wąskich gardeł w łańcuchu wartości półprzewodników. Projekt pomoże uniezależnić europejski łańcuch dostaw półprzewodników od importu spoza UE.
• KORBANK S.A. – spółka zbuduje centrum danych oparte na autorskich rozwiązaniach softwarowych, które pozwoli na udostępnianie mocy obliczeniowej do trenowania modeli sztucznej inteligencji. Inwestycja wzmocni europejskie możliwości rozwoju AI.
• ASSECO CLOUD sp. z o.o. – projekt zakłada stworzenie zaplecza technicznego i technologicznego do wdrożenia nowych usług chmurowych w ramach platformy Asseco Cloud, opartej na rozwiązaniach typu open-source. Ponadto przewiduje uruchomienie drugiego ośrodka przetwarzania danych klasy TIER III. Projekt wzmocni europejską suwerenność danych i zapewni infrastrukturę zgodną z regulacjami UE.
• Galaxy Systemy Informatyczne sp. z o.o. – spółka planuje uruchomienie i komercyjne świadczenie usługi „hybrydowej chmury obliczeniowej”, łączącej komputer kwantowy z węzłem obliczeń wielkiej skali. Usługa będzie działać w krajowym centrum danych z pełną rezydencją danych w Unii Europejskiej.

Sektory o znaczeniu krytycznym dla przyszłości przemysłu

Wsparcie w ramach platformy STEP jest skierowane do trzech obszarów technologicznych, które zostały uznane za kluczowe dla suwerenności Europy.

Bardzo ważny jest także sektor cleantech, który w Europie wchodzi w nową fazę rozwoju, tu duże znaczenie ma skalowanie i wdrażanie czystych technologii na poziomie przemysłowym. Jak wynika z raportu JPMorgan, w 2025 roku wartość finansowania climate tech osiągnęła ok. 17,6 mld dolarów.

Jednym z najważniejszych czynników napędzających rozwój cleantech jest rosnące zapotrzebowanie na energię elektryczną, wynikające zarówno z postępującej elektryfikacji gospodarki, jak i dynamicznego rozwoju technologii cyfrowych, w tym sztucznej inteligencji i centrów danych.

Polska wyrasta na jedno z kluczowych centrów rozwoju cleantech w Europie. Wartość inwestycji związanych z transformacją energetyczną sięgnęła w ostatnich latach kilkunastu miliardów dolarów rocznie, a Polska odgrywa istotną rolę w europejskim łańcuchu dostaw, szczególnie w obszarze produkcji baterii litowo-jonowych, gdzie odpowiada za znaczną część mocy wytwórczych Unii Europejskiej. Szybko rozwija się także sektor odnawialnych źródeł energii – zarówno fotowoltaiki, jak i morskiej energetyki wiatrowej.

Mimo tych pozytywnych trendów, Polska, podobnie jak cała Europa stoi przed wyzwaniem przyspieszenia inwestycji infrastrukturalnych oraz zwiększenia dostępności kapitału dla projektów na etapie skalowania.

PARP inwestuje w zaawansowane zielone technologie

– Kierunek rozwoju europejskiego cleantech coraz wyraźniej przekłada się na konkretne decyzje inwestycyjne i selekcję projektów przemysłowych. Dobrym przykładem jest nabór w ramach instrumentu STEP dla sektora czystych i zasobooszczędnych technologii. Wśród najwyżej ocenionych inicjatyw znalazły się projekty pokazujące, że transformacja energetyczna coraz silniej splata się z nowoczesnym przemysłem – mówi Krzysztof Gulda, prezes PARP.

Jednym z nich jest projekt realizowany przez New Era Materials, zakładający budowę kompleksowego centrum produkcji przyrostowej dla przemysłu. Tego typu rozwiązania nie tylko zwiększają elastyczność produkcji, ale również pozwalają znacząco ograniczyć zużycie surowców, wpisując się w logikę gospodarki o obiegu zamkniętym.

Równolegle rozwijane są projekty bezpośrednio powiązane z bezpieczeństwem surowcowym Europy. Przykładem jest inwestycja KGHM ZANAM, która dotyczy uruchomienia nowoczesnej produkcji tubingów żeliwnych wykorzystywanych w infrastrukturze górniczej.

Istotne znaczenie mają również projekty związane z bezpieczeństwem energetycznym. FERRUM rozwija zaplecze do produkcji elementów bezpieczeństwa reaktorów jądrowych, natomiast Metall-Expres inwestuje w innowacyjne powłoki dla miedzianych szyn przewodzących, które ograniczą straty energii i zwiększą efektywność sieci elektroenergetycznych.

Biotechnologia z unijnym wsparciem

Polska produkcja farmaceutyczna nadal opiera się głównie na lekach generycznych, a najbardziej zaawansowane terapie biotechnologiczne i substancje czynne są w dużym stopniu importowane.

STEP nie tworzy niezależności wprost – buduje warunki, które ją umożliwiają. Program zwiększa odporność firm biomedycznych, umożliwiając rozwój własnych zdolności produkcyjnych, zamiast opierać się na zewnętrznych dostawcach. Wspiera wdrożenia i skalowanie technologii, a także pozwala na dywersyfikację działalności – od badań po produkcję i komercjalizację.

Dlatego krajowe firmy i ośrodki badawcze zwiększają inwestycje w rozwój własnych technologii. W ramach inicjatywy STEP PARP podpisała dwie umowy na projekty o łącznym dofinansowaniu ponad 26 mln zł, które mają wzmocnić niezależność UE w obszarze leków biologicznych i łańcuchów dostaw.

– STEP nie tworzy niezależności wprost – buduje warunki, które ją umożliwiają. Program zwiększa odporność firm biomedycznych, umożliwiając rozwój własnych zdolności produkcyjnych, zamiast opierać się na zewnętrznych dostawcach. Wspiera wdrożenia i skalowanie technologii, a także pozwala na dywersyfikację działalności – od badań po produkcję i komercjalizację – mówi Krzysztof Gulda.

Pierwszy z nich został zgłoszony przez Instytut Biotechnologii Surowic i Szczepionek BIOMED S.A. Projekt polega na automatyzacji i cyfryzacji procesu wytwarzania szczepionek krytycznych DTP, Clodivac, Tetana, DT, D, d i TyT.

Projekt zakłada rozbudowę i modernizację produkcji oraz wdrożenie nowych technologii, które zwiększą moce wytwórcze i jakość szczepionek przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, uznanych przez UE za leki strategiczne. Obejmuje też uruchomienie zautomatyzowanej linii produkcyjnej oraz systemów wspierających kontrolę jakości, nadzór nad procesami i cyberbezpieczeństwo.

Drugie zwycięskie zgłoszenie dotyczy rozwoju nowoczesnego centrum produkcji substancji leczniczych przez firmę Polpharma Biologics S.A. Projekt zakłada modernizację zakładu Polpharma Biologics w Gdańsku, aby stworzyć nowoczesne centrum rozwoju i produkcji substancji do leków biologicznych opartych na hodowli komórek ssaczych.

Projekt koncentruje się na doskonaleniu procesów wytwarzania i optymalizacji produkcji leków biologicznych.

W stronę Ścieżki SMART

Ścieżka SMART to jeden z kluczowych instrumentów wsparcia innowacji w Polsce – obejmujący cały cykl rozwoju projektu: od realizacji prac badawczo-rozwojowych po wdrożenie innowacji na poziomie kraju. Program odpowiada na realne bariery firm: wysokie koszty startowe, ryzyko B+R i ograniczony dostęp do finansowania oraz kompetencji.

Mikro-, małe i średnie firmy mogą zdobyć nawet 50 mln zł dotacji na wdrożenie wyników prac badawczo-rozwojowych (B+R). Nabór potrwa od 14 maja do 11 czerwca 2026 r., a jego budżet wynosi 700 mln zł.

O wsparcie mogą ubiegać się przedsiębiorstwa z sektora MŚP prowadzące działalność w Polsce. W ramach naboru FENG.01.01-IP.02-002/26 dofinansowanie otrzymają projekty wdrożeniowe, oparte na wynikach prac B+R (badań przemysłowych lub prac rozwojowych), które doprowadziły do opracowania i wdrożenia innowacji na poziomie co najmniej krajowym.
Minimalna wartość kosztów kwalifikowalnych projektu wynosi 3 mln zł, a maksymalna kwota wsparcia to 50 mln zł. Finansowanie może obejmować m.in.: zakup lub leasing nieruchomości i gruntów, roboty budowlane, zakup maszyn i urządzeń, wartości niematerialnych i prawnych, zakup usług doradczych i eksperckich.

Główne wnioski

1. Europa ma silne fundamenty w obszarze deeptech (uczelnie, badacze, patenty), ale jej kluczowym problemem pozostaje brak kapitału na późniejszych etapach rozwoju, co prowadzi do utraty najbardziej perspektywicznych firm na rzecz USA.
2. Program STEP ma zwiększyć suwerenność technologiczną UE przez ukierunkowane finansowanie strategicznych sektorów oraz wspieranie produkcji i kompetencji w Europie, zwłaszcza w obszarach krytycznych dla bezpieczeństwa i transformacji cyfrowo-zielonej.
3. Polska odgrywa rosnącą rolę w europejskim ekosystemie technologii przyszłości, szczególnie w cleantech, bateriach i biotechnologii, jednak dalszy rozwój wymaga większej skali inwestycji oraz łatwiejszego dostępu do kapitału na etapie skalowania.

Artykuł powstał na zlecenie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości