Kategoria artykułu: Biznes

Jedno powiadomienie zamiast miesięcy oczekiwania. Rząd chce ułatwić zatrudnianie cudzoziemców

Rząd jeszcze w tym roku ma zająć się nowelizacją przepisów o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom w Polsce. Mowa o ułatwionym dostępie do rynku pracy dla obywateli wybranych państw trzecich. Wszystko po to, by zwiększyć atrakcyjność inwestycyjną naszego kraju i otworzyć drzwi zagranicznym specjalistom.

Nowe przepisy mają zapewnić elastyczność i szybkie pozyskanie pracownika z zagranicy. Zamiast pozwolenia na pracę wystarczy samo powiadomienie ze strony pracodawcy. Fot. Getty Images

Z tego artykułu dowiesz się…

  1. Dlaczego rząd chce ułatwić zatrudnianie obywateli wybranych państw trzecich i jakie korzyści mogą odnieść z tego polscy przedsiębiorcy.
  2. Czy rezygnacja z zezwoleń na pracę może zagrozić bezpieczeństwu państwa lub sytuacji polskich pracowników.
  3. Jakich problemów związanych z zatrudnianiem i delegowaniem cudzoziemców nie rozwiązuje planowana nowelizacja.
Loading the Elevenlabs Text to Speech AudioNative Player...

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Rząd chce otworzyć polski rynek pracy dla wykwalifikowanych pracowników z państw wysoko rozwiniętych. Jak uzasadnia ustawodawca, „to odpowiedź na rosnące potrzeby gospodarki, w szczególności w kontekście prognozowanego istotnego wzrostu skali inwestycji w Polsce w najbliższych latach”.

Nowe inwestycje będą wiązały się ze zwiększonym zapotrzebowaniem na specjalistów. W uzasadnieniu czytamy, że to właśnie niedobory kadrowe i żmudne procesy bywają hamulcowym rozwoju polskiej gospodarki. Nowe przepisy mają zapewnić elastyczność i szybkie pozyskanie pracownika z zagranicy. Zamiast pozwolenia na pracę wystarczy samo powiadomienie ze strony pracodawcy. Czy to wystarczy, by zapewnić odpowiedni poziom bezpieczeństwa?

Walka o zagranicznych specjalistów

Znowelizowane przepisy mają dotyczyć wybranych krajów kwalifikowanych jako wysoko rozwinięte. Mowa o Australii, Kanadzie, Japonii, Korei Południowej, Nowej Zelandii, Singapurze, Izraelu, USA, Wielkiej Brytanii czy Tajwanie. Z danych resortu rodziny pracy i polityki społecznej wynika, że wobec obywateli tych krajów w 2025 roku wydano łącznie 2254 zezwolenia na pracę. To stanowi jedynie 1 proc. wszystkich zezwoleń dla ogółu cudzoziemców. Co istotne, większość zezwoleń dotyczyła zawodów menedżerskich i specjalistycznych.

„Dla porównania, udział tych zawodów w ogólnej liczbie zezwoleń wydanych cudzoziemcom, niezależnie od obywatelstwa, wyniósł jedynie około 3 proc. Oznacza to, że obywatele państw wysoko rozwiniętych są zatrudniani przede wszystkim na stanowiskach wymagających wysokich kwalifikacji i kompetencji zarządczych. W przypadku ogółu cudzoziemców dominują zawody charakterystyczne dla prac prostych” – czytamy w uzasadnieniu.

Krócej, ale nie bez formalności

Krzysztof Inglot, założyciel Personnel Service, ekspert rynku pracy zauważa, że uproszczenie zasad zatrudnienia dla wymienionych cudzoziemców to „ważny krok z punktu widzenia polskiej gospodarki”.

– Dziś dużo mówimy o przyciąganiu zagranicznych inwestycji, nowych technologiach i wysoko wykwalifikowanych specjalistach. Tymczasem w praktyce jedną z barier pozostają procedury administracyjne. Na zezwolenie na pracę trzeba niekiedy czekać kilka miesięcy. A firma, która chce uruchomić w Polsce nowy projekt technologiczny, centrum usług wspólnych czy zakład produkcyjny, musi mieć możliwość szybkiego sprowadzenia ekspertów, którzy pomogą tę inwestycję zrealizować – wyjaśnia ekspert.

W praktyce jedną z barier pozostają procedury administracyjne. Na zezwolenie na pracę trzeba niekiedy czekać kilka miesięcy.

W praktyce bowiem uzyskanie pozwolenia na pracę wiąże się nawet z wielomiesięcznym oczekiwaniem. Aleksandra Załęcka, adwokat z kancelarii KBiW Kurpiejewski, Budzewski i Wspólnicy wyjaśnia, że proces ten może trwać nawet latami.

– W przypadku osób z państw i jurysdykcji wymienionych w uzasadnieniu jako potencjalnie objęte zwolnieniem, standardowa procedura uzyskania zezwolenia na pracę przebiega według tych samych zasad. Jeżeli cudzoziemiec nie ma odrębnego uprawnienia do pracy w Polsce, polski pracodawca co do zasady składa wniosek do właściwego wojewody. Czas oczekiwania zależy przede wszystkim od urzędu prowadzącego sprawę. Z mojej praktyki wynika, że w Warszawie na samo zezwolenie na pracę czeka się około dziewięciu miesięcy. Postępowanie o jednolite zezwolenie na pobyt czasowy i pracę może trwać nawet dwa lata – stwierdza nasza rozmówczyni.

Co z kwestią bezpieczeństwa?

Czy umożliwienie cudzoziemcom z określonych krajów trzecich podejmowania pracy w Polsce wyłącznie na podstawie zgłoszenia pracodawcy nie będzie wiązało się z ryzykiem, iż dana osoba nie zostanie dostatecznie zweryfikowana? Zdaniem Aleksandry Załęckiej kwestia bezpieczeństwa powinna być uwzględniania przy wyborze krajów objętych omawianymi ułatwieniami.

– Uważam, że największe znaczenie dla bezpieczeństwa ma sposób wyboru państw i jurysdykcji objętych zwolnieniem. Projekt ustawy pozostawia tę decyzję Radzie Ministrów, która miałaby kierować się potrzebami rynku pracy i kierunkami polityki migracyjnej. To szerokie kryteria. Uważam, że ustawa powinna wyraźnie wskazywać także względy bezpieczeństwa państwa. Powinna nakazywać uwzględnienie danych o udokumentowanych nadużyciach związanych z pobytem i zatrudnieniem. Lista powinna też podlegać okresowej weryfikacji – proponuje ekspertka.

Dodaje, że zwolnienie z obowiązku ubiegania się o zezwolenie o pracę nie oznacza jednak, że wjazd do kraju i warunki pobytu nie będą podlegały odrębnej weryfikacji. Jeśli dana osoba będzie potrzebowała wizy lub zezwolenia pobytowego i tak pracodawca będzie musiał uwzględnić czas na te formalności.

– Oczywiście przy każdej zmianie przepisów migracyjnych pojawiają się pytania o bezpieczeństwo. W tym przypadku trzeba jednak wyraźnie rozdzielić dwie kwestie. Projekt dotyczy wybranej grupy państw, będących ważnymi partnerami gospodarczymi i strategicznymi Polski, a nie nieograniczonego otwarcia rynku pracy dla wszystkich cudzoziemców. Co więcej, uproszczenie procedury zatrudnienia nie oznacza zniesienia zasad legalnego pobytu czy kontroli granicznej.

Cudzoziemiec nadal będzie musiał posiadać odpowiednią podstawę pobytu w Polsce, a państwo zachowa instrumenty pozwalające weryfikować jego tożsamość i legalność przebywania na naszym terytorium. Nie oznacza to również przyzwolenia na rozwój szarej strefy. Pracodawca nadal będzie zobowiązany do zgłoszenia zatrudnienia w odpowiednim systemie oraz dopełnienia obowiązków wobec ZUS i administracji skarbowej – dodaje Krzysztof Inglot.

Konkurencja dla polskich pracowników?

Nasi rozmówcy są zgodni, iż na otwarciu rynku pracy na wykwalifikowanych pracowników z zagranicy możemy tylko zyskać.

– Nie obawiałbym się, że napływ specjalistów z tych państw będzie zagrożeniem dla polskich pracowników. Przyjazd inżynierów, menedżerów czy ekspertów technologicznych często oznacza transfer wiedzy, rozwój kompetencji lokalnych zespołów i powstawanie kolejnych miejsc pracy. Nie chodzi więc o zastępowanie polskich pracowników zagranicznymi, ale o tworzenie warunków do rozwoju inwestycji, na których korzysta cały rynek pracy – wyjaśnia Krzysztof Inglot.

Jak dodaje ekspert – USA, Japonia czy Korea Południowa to istotni inwestorzy w Polsce.

– Jeżeli chcemy skutecznie konkurować o kolejne projekty z innymi państwami Europy Środkowo-Wschodniej, musimy nie tylko oferować dobre warunki inwestycyjne, ale również sprawnie obsługiwać procesy związane z zatrudnieniem – podsumowuje nasz rozmówca.

Eksperci są zgodni, że Polska potrzebuje dziś rozwiązań, które pozwolą przyciągnąć inwestycje, technologie i talenty.

– Uważam, że nawet zmiana o ograniczonym zasięgu może zwiększyć atrakcyjność inwestycyjną Polski. Przy wdrażaniu nowej technologii dostępność kilku inżynierów w konkretnym terminie może przesądzić o uruchomieniu produkcji zgodnie z harmonogramem. Podobnie jest np. ze szkoleniem lokalnej załogi. Im łatwiej przedsiębiorca może zaplanować przyjazd osób, które wdrożą proces i przekażą wiedzę zespołowi w Polsce, tym łatwiej może zaplanować samą inwestycję – podsumowuje Aleksandra Załęcka.

Nierozwiązany problem, czyli delegowanie pracowników

Prof. dr hab. Artur Nowak-Far ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie zauważył, iż omawiana nowelizacja nadal pozostawia lukę prawną. A mowa o delegowaniu pracowników-obywateli państw trzecich. Autor ekspertyzy uzasadnia, że zarówno przepisy, jak i praktyka urzędnicza uniemożliwiają polskim przedsiębiorcom delegowanie do innych państw członkowskich UE pracowników-obywateli państw trzecich legalnie zatrudnionych w Polsce. Tacy pracownicy mają także trudności z otrzymaniem wizy, przez co ograniczane jest prawo korzystania przez polskich przedsiębiorców ze swobody świadczenia usług na rynku wewnętrznym UE.

„W świetle orzecznictwa TSUE nieprawidłowa i niedopuszczalna jest też interpretacja, gdzie cudzoziemcy delegowani przez polskiego pracodawcę za granicę w ramach jego swobody świadczenia usług nie są uznawani za uczestników polskiego rynku pracy” – czytamy w opinii.

Jak uzasadnia jej autor, mamy tu do czynienia z pewnym automatyzmem odmownym. Niejako bowiem z automatu uznaje się, że pracownik delegowany z danego państwa za granicę nie podjął zatrudnienia w państwie wysyłającym. W piśmie prof. Artur Nowak-Far zaapelował, by brak dokumentów – dowodów – sam w sobie automatycznie nie prowadził do negatywnej decyzji.

Europejski Instytut Mobilności Pracy (ELMI) zauważa, że od ponad roku polscy eksporterzy usług nie otrzymują wiz i zezwoleń na pracę dla swoich pracowników spoza UE. Omawiana ustawa jedynie częściowo rozwiązuje nakreślone problemy. Jak czytamy „nadal potrzebne są zmiany w ustawie lub przynajmniej jasne wskazówki dla urzędów dotyczące interpretacji już istniejących przepisów”. Zdaniem ekspertów nowelizacja ustawy jest okazją, by załatać tę lukę w prawie.

Zdaniem eksperta

„Prawo nie ogranicza się tylko do specjalistów”

Proponowane zmiany to krok w kierunku bardziej elastycznej polityki migracyjnej, która uwzględnia nie tylko kwestie bezpieczeństwa, ale również potrzeby gospodarki. W rywalizacji o zagraniczne inwestycje coraz większe znaczenie ma możliwość szybkiego pozyskania pracowników i uruchomienia nowych projektów. Uproszczenie procedur zatrudniania obywateli takich państw jak USA, Japonia czy Korea Południowa może więc pozytywnie wpłynąć na atrakcyjność Polski w oczach międzynarodowych inwestorów. 
Szczególne znaczenie może to mieć dla firm rozwijających w Polsce zakłady produkcyjne, centra technologiczne czy działalność badawczo-rozwojową. W takich przedsięwzięciach często potrzebni są inżynierowie, specjaliści odpowiedzialni za wdrażanie technologii czy menedżerowie posiadający doświadczenie zdobyte w zagranicznych strukturach organizacji. Możliwość sprawnego przeniesienia takich osób do Polski ułatwia realizację inwestycji, transfer wiedzy i rozwój kompetencji lokalnych zespołów.
 
Warto jednak zaznaczyć, że projektowane zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę nie jest ograniczone wyłącznie do wysoko wykwalifikowanych specjalistów. Nie spodziewałabym się przy tym masowego napływu pracowników z tych kierunków. Znaczenie proponowanych zmian należy oceniać przede wszystkim w kategoriach jakościowych. Nawet stosunkowo niewielka grupa pracowników dysponujących wyjątkowymi kompetencjami może mieć istotny wpływ na realizację konkretnych inwestycji.

Bezpieczeństwo państwa i zwiększanie konkurencyjności gospodarki nie muszą być sprzeczne. Dobrze zaprojektowane przepisy mogą realizować oba te zadania. Z perspektywy przedsiębiorców najważniejsze będzie jednak to, czy nowe rozwiązania rzeczywiście skrócą i uproszczą proces zatrudniania cudzoziemców, zapewniając jednocześnie przewidywalność prawa. To właśnie sprawność procedur, obok dostępności kompetencji, wpływa na decyzje firm o lokowaniu i rozwijaniu inwestycji w Polsce.
 

Główne wnioski

  1. Otwarcie rynku nawet na wąską grupę specjalistów może mieć strategiczne znaczenie. Ułatwienie zatrudnienia kilku inżynierów czy menedżerów nie zmieni radykalnie statystyk migracyjnych, ale może przesądzić o terminowej realizacji inwestycji, transferze technologii i powstawaniu kolejnych miejsc pracy.
  2. Uproszczenie procedur zatrudnienia nie jest równoznaczne z uproszczeniem całego procesu migracyjnego. Nawet jeśli pracodawca nie będzie musiał uzyskiwać zezwolenia na pracę, barierą pozostaną procedury wizowe i pobytowe. Dlatego rzeczywisty wpływ nowelizacji na atrakcyjność inwestycyjną Polski będzie zależał od sprawności całego systemu.
  3.  Polska chce przyciągać pracowników z zagranicy, ale jednocześnie powinna zadbać o mobilność tych, którzy już legalnie pracują w naszym kraju. Nierozwiązane problemy delegowania obywateli państw trzecich do innych krajów UE mogą ograniczać konkurencyjność polskich eksporterów usług. To pokazuje, że polityka migracyjna powinna wspierać nie tylko napływ pracowników, ale również swobodę świadczenia usług przez polskie przedsiębiorstwa.