Kategoria artykułu: Świat

Kurierzy i influencerzy na zjeździe partii? Pekin chce rozszerzyć kontrolę

Kurierzy, kierowcy aplikacji i influencerzy mogą po raz pierwszy zostać delegatami na zjazd Komunistycznej Partii Chin. Pekin chce w ten sposób objąć partyjnymi strukturami miliony osób pracujących poza tradycyjnymi zakładami pracy.

Szyld dachowy taksówki z symbolem sierpa i młota
Oznaczenie taksówki w Hangzhou we wschodnich Chinach wskazujące, że kierowca jest członkiem partii komunistycznej. Fot. STR / NurPhoto / Getty Images

Z tego artykułu dowiesz się…

  1. Dlaczego Komunistyczna Partia Chin chce wybierać delegatów spośród pracowników platform cyfrowych i jakie znaczenie ma ta decyzja.
  2. Dlaczego analitycy widzą w niej próbę politycznego podporządkowania rosnącej grupy pracowników i zapobiegania niepokojom społecznym.
  3. Ilu Chińczyków pracuje w nowych formach zatrudnienia, jak wpływa na to bezrobocie młodych i dlaczego kurierzy coraz wyraźniej zaznaczają swoją obecność w kulturze.
Loading the Elevenlabs Text to Speech AudioNative Player...

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Dostawca jedzenia rejestruje się w kilku aplikacjach jednocześnie, nie ma etatu, a jego miejscem pracy jest ulica. W Chinach miliony osób zarabiają w podobny sposób. Ich model zatrudnienia staje się wyzwaniem dla władz w Pekinie. Komunistyczna Partia Chin, która przez dziesięciolecia budowała swoje struktury między innymi w zakładach pracy, dziś chce dotrzeć również do tych, którym zajęcie zapewnia aplikacja w smartfonie.

Influencerzy, kurierzy, kierowcy aplikacji i internetowi sprzedawcy mogą zyskać nową ścieżkę partyjnej kariery. Ich przedstawiciele po raz pierwszy mają szansę znaleźć się wśród delegatów na Ogólnochiński Zjazd Komunistycznej Partii Chin. Ten zaplanowano na drugą połowę 2027 r. Władze chcą w ten sposób rozszerzyć swoją obecność w środowisku pracowników platform cyfrowych.

Delegaci z ograniczonym wpływem

Jak podała państwowa agencja informacyjna Xinhua, wśród delegatów na XXI Zjazd KPCh mają znaleźć się przedstawiciele „nowych form zatrudnienia”. Kandydatami mogą być jednak wyłącznie członkowie partii. Nie oznacza to zatem, że każdy influencer czy kurier otrzyma możliwość reprezentowania swojego środowiska.

Lokalne struktury partyjne mają zadbać o odpowiednią reprezentację poszczególnych branż i regionów. Tam, gdzie nowa gospodarka rozwija się szczególnie szybko, mają być rekomendowani wyróżniający się członkowie partii wykonujący takie zawody.

Na zjeździe w 2027 r. ma zasiąść 2360 delegatów, czyli o 60 więcej niż pięć lat wcześniej. Formalnie to oni wybiorą nowy Komitet Centralny KPCh. Ich rzeczywisty wpływ na obsadę kierowniczych stanowisk pozostaje jednak ograniczony, ponieważ najważniejsze rozstrzygnięcia zapadają wcześniej w ścisłym kierownictwie partii.

Włączenie przedstawicieli nowych zawodów do tego grona nie musi więc oznaczać zwiększenia politycznej samodzielności pracowników. Może natomiast pozwolić partii silniej zaznaczyć obecność w środowiskach, które dotychczas pozostawały poza jej tradycyjnymi strukturami.

Setki milionów Chińczyków pracują bez etatu

Skala zjawiska jest ogromna, choć szacunki różnią się w zależności od przyjętej definicji zatrudnienia.

Według oficjalnych danych w Chinach ponad 200 mln osób wykonuje pracę w elastycznych formach zatrudnienia. W kwietniu 2026 r. władze informowały, że około 84 mln osób pracuje w tak zwanych nowych formach zatrudnienia. Te związane są przede wszystkim z rozwojem platform cyfrowych. To blisko 12 proc. spośród około 725 mln pracujących w Chinach.

Jeszcze wyższe szacunki przedstawia ośrodek badawczy związany z Capital University of Economics and Business. Według jego wyliczeń liczba osób pracujących w elastycznych formach zatrudnienia wyniosła w 2025 r. około 280 mln, a w 2026 r. może sięgnąć 320 mln. To niemal 44 proc. wszystkich pracujących.

Nie oznacza to jednak, że wszyscy należą do gospodarki platformowej. Szersza kategoria obejmuje również osoby wykonujące pracę tymczasową, dorywczą lub na własny rachunek, niekoniecznie za pośrednictwem aplikacji.

Według dziennika „South China Morning Post” w Chinach jest około 12 mln dostawców jedzenia oraz 7 mln kierowców świadczących usługi przewozowe za pośrednictwem aplikacji.

Dla Pekinu tak liczna i rozproszona grupa stanowi wyzwanie organizacyjne. Tradycyjne mechanizmy partyjnego nadzoru, oparte na przedsiębiorstwach i ich wewnętrznych strukturach, nie zawsze sprawdzają się w przypadku osób pracujących dla kilku platform, często bez stałego miejsca zatrudnienia.

Władze starają się więc rozszerzać obecność komórek partyjnych w przedsiębiorstwach technologicznych i centrach logistycznych.

„South China Morning Post” zwraca uwagę, że pracownicy platform są postrzegani jako instytucjonalna „ślepa plamka”. Budowanie struktur partyjnych w tym środowisku ma zapobiec sytuacji, w której rozwój gospodarki cyfrowej wyprzedzi możliwości politycznego nadzoru.

Zdaniem komentatorów dopuszczenie pracowników platform do udziału w partyjnym zjeździe może służyć ograniczaniu ryzyka protestów oraz umacnianiu ideologicznej kontroli nad rosnącą grupą zatrudnionych.

Nie chodzi przy tym wyłącznie o symboliczny awans wybranych kurierów czy kierowców. Włączenie ich przedstawicieli do istniejących struktur może również utrudnić rozwój niezależnych form organizowania się pracowników.

Pekin prowadzi takie działania od kilku lat. Już w 2022 r. „China Daily” informował o przyspieszonym tworzeniu komórek partyjnych wśród kurierów i kierowców.

W kwietniu 2026 r. kierownictwo KPCh i Rada Państwa ogłosiły kompleksowe wytyczne dotyczące nowych form zatrudnienia. Przewidują one między innymi upowszechnianie odpowiednich umów, poprawę zasad wynagradzania, większą przejrzystość algorytmów oraz ochronę praw pracowniczych. Do 2027 r. władze chcą także rozszerzyć zasięg organizacji partyjnych w tym środowisku.

Dokument łączy zatem zapowiedzi poprawy warunków pracy z rozbudową partyjnego nadzoru. Wprost mówi również o potrzebie kierowania pracownikami tak, by „słuchali partii i szli za partią”.

Komentarze: partia chce wchłonąć pracowników platform

Dr Ouyang Rui z tajwańskiego Uniwersytetu Tamkang, adiunkt w Instytucie Spraw Międzynarodowych i Strategii, ocenił w listopadzie na antenie Radio Taiwan International, że decyzja KPCh jest formą politycznego wchłaniania nowych grup społecznych.

Dotychczasowe struktury partyjne nie obejmowały wystarczająco licznego środowiska pracowników platform, które stale się powiększa. Zajęcia wcześniej kojarzone przede wszystkim z gorzej wykwalifikowanymi pracownikami coraz częściej podejmują również przedstawiciele klasy średniej.

Zdaniem badacza Pekin, przygotowując się do przyszłorocznego zjazdu, chce ograniczyć ryzyko niepokojów społecznych. Samo polityczne włączenie tej grupy nie usunie jednak przyczyn niezadowolenia, jeśli dochody pracowników będą nadal spadać.

Krytyczne głosy pojawiają się także w Chinach. Autor artykułu opublikowanego w czasopiśmie naukowym „Zhongzhou Xuekan” ostrzega przed „uczestnictwem rytualnym”. Zwraca uwagę, że partyjne inicjatywy mogą być przez pracowników odbierane jako działania propagandowe, a nie rzeczywista próba uwzględnienia ich interesów.

Według hongkońskiego „Sing Tao Daily” włączenie kurierów, kierowców i influencerów do struktur partyjnych stanowi również polityczne potwierdzenie znaczenia tych zawodów. Gazeta przypomina wypowiedzi Xi Jinpinga z 2025 r.. Wtedy zwracał uwagę na potrzebę zapełnienia luki w zarządzaniu środowiskiem kurierów i kierowców.

Japońska edycja „Newsweeka” interpretuje działania Pekinu jako próbę wchłonięcia przez partię osób utrzymujących się z pracy w gospodarce cyfrowej.

Partia chce więc nie tylko kontrolować rozwijający się sektor, lecz także związać jego pracowników z własnymi strukturami, zanim zaczną organizować się niezależnie.

Bezrobocie młodych sprzyja pracy dorywczej

Jednym z czynników zwiększających znaczenie pracy platformowej jest trudna sytuacja młodych Chińczyków na rynku zatrudnienia.

W październiku 2026 r. stopa bezrobocia wśród osób w wieku 16–24 lata, z wyłączeniem uczniów i studentów, wyniosła 17,2 proc. We wrześniu sięgała 18 proc., a w sierpniu 18,9 proc.

Sierpniowy wynik był najwyższy od roku i wyrównał rekord odnotowany po zmianie metodologii obliczeń. W 2023 r. chińskie władze zawiesiły publikację danych o bezrobociu młodych, a następnie wznowiły ją po wyłączeniu z badanej grupy uczniów i studentów.

Trudności ze znalezieniem stabilnej pracy sprawiają, że dla wielu młodych ludzi zatrudnienie przez aplikację staje się sposobem na zdobycie dochodu, nawet jeśli nie zapewnia takich samych warunków jak tradycyjny etat.

Znaczenie kurierów wzrosło podczas pandemii, gdy chińskie media zaczęły przedstawiać dostawców jako bohaterów, którzy umożliwiali mieszkańcom funkcjonowanie w warunkach ograniczeń sanitarnych.

Pracownicy platform coraz wyraźniej zaznaczają też swoją obecność w kulturze. W lipcu 2026 r. Wang Jibing, nazywany „poetą-dostawcą”, otrzymał prestiżową Nagrodę Literacką Lu Xuna za tom „Lot na niskiej wysokości”. Jego twórczość wyrasta między innymi z doświadczeń pracy kuriera.

Według Xinhua na popularnej platformie literackiej Yuewen pisze ponad 6 tys. dostawców oraz ponad 4 tys. kierowców ciężarówek i samochodów świadczących usługi przez aplikacje.

Rosnącej widoczności społecznej nie zawsze towarzyszy jednak poprawa warunków zatrudnienia.

Główne wnioski

  1. Pekin otwiera drogę do partyjnej reprezentacji pracownikom platform cyfrowych. Wytyczne z listopada 2026 r. przewidują ich udział w wyborach delegatów na XXI Zjazd KPCh. Kandydować mogą jednak wyłącznie osoby należące do partii, a sam udział w zjeździe nie oznacza uzyskania niezależnego wpływu na jej politykę.
  2. Skala nowych form zatrudnienia jest ogromna, a partia chce rozszerzyć nad nimi kontrolę. Według oficjalnych danych około 84 mln osób pracuje w zawodach związanych z nowymi formami zatrudnienia. Szersza grupa pracujących elastycznie jest znacznie liczniejsza. Pekin chce zwiększyć obecność partyjnych struktur w tym środowisku i ograniczyć ryzyko niezależnej mobilizacji pracowników.
  3. Praca platformowa zyskuje na znaczeniu gospodarczym i społecznym. Sprzyjają temu trudności młodych ludzi na rynku pracy, a kurierzy i kierowcy coraz częściej zaznaczają swoją obecność także w kulturze. Polityczne gesty nie zastąpią jednak poprawy zarobków i warunków zatrudnienia.