Nowe kierunki i finansowe zachęty. Tak uczelnie walczą o studentów

Polskie uczelnie rozpoczęły wyścig o kandydatów na rok akademicki 2026/2027. Kto wygra walkę o nowy rocznik? Przy wyborze uczelni, poza rankingami pokazującymi jakość i poziom kształcenia, coraz większe znaczenie mają także dodatkowe atuty. Szkoły wyższe uruchamiają więc nowe kierunki, zapowiadają więcej praktyki obok teorii, a nawet oferują zachęty finansowe.

Maturzysta na wagę złota. Uczelnie obiecują złote góry

Nowatorskie pomysły na studiowanie mają przyciągnąć niezdecydowanych. Wśród nowych kierunków, które ruszą na polskich uczelniach w nadchodzącym roku akademickim, najsilniej zaznaczają się sztuczna inteligencja, analiza danych, cyberbezpieczeństwo, transformacja energetyczna, zdrowie i medycyna cyfrowa oraz studia o wyraźnie międzynarodowym charakterze.

Uczelnie nie tylko otwierają nowe specjalności, lecz także przebudowują programy nauczania, oferują elastyczne modele studiowania oraz kuszą stypendiami i nowoczesną infrastrukturą do nauki oraz prowadzenia własnych badań.

Sztuczna inteligencja i technologie przyszłości rządzą

Najsilniejszym trendem jest rozwój kierunków związanych z AI i analizą danych. Politechnika Śląska uruchamia m.in. „Sztuczną inteligencję” oraz „Inżynierię danych i sztuczną inteligencję”, a także kierunki związane z bezpieczeństwem publicznym i systemami obronnymi.

Politechnika Lubelska stawia na „Sztuczną inteligencję w energetyce”, łączącą kompetencje cyfrowe z wiedzą o sektorze energetycznym, oraz „Informatykę medyczną”, przygotowującą specjalistów w zakresie systemów e-zdrowia i wykorzystania AI w diagnostyce.

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej proponuje „Sztuczną inteligencję w mediach” oraz „Sztuczną inteligencję w badaniach społecznych”. Uczelnia przekonuje, że przyszłość należy do specjalistów potrafiących analizować dane i wykorzystywać algorytmy również w naukach społecznych.

Politechnika Białostocka uruchamia „Cyberbezpieczeństwo”, współtworzone z przedstawicielami branży IT oraz ekspertami Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości.

Informatyka pojawia się także w ofercie niepublicznej Akademii Leona Koźmińskiego. Program ma łączyć kompetencje technologiczne i biznesowe. Uczelnia rozwija również istniejące kierunki, dodając nowe specjalizacje.

Technościeżki nieoczywiste

Nowe kierunki uruchamiają także uczelnie ekonomiczne. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu proponuje „FinTech technologie informacyjne w finansach” oraz „Doradztwo podatkowe”, a Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie m.in. „Global Business Services” oraz „Global Banking, Risk and Financial Management”.

Jedną z najbardziej futurystycznych propozycji w tegorocznej ofercie są „Technologie kwantowe” na Politechnice Poznańskiej. Dziedzina ta dopiero zaczyna tworzyć nowy segment rynku pracy. Kierunków studiów poświęconych tej tematyce jest w Polsce bardzo niewiele. Najczęściej technologie kwantowe pojawiają się jedynie jako element programów na wydziałach fizyki lub chemii.

Nisze, które pozwalają wyróżnić się w tłumie

Nie brakuje również propozycji bardziej niszowych. Uniwersytet Jagielloński (UJ) otwiera m.in. „Studia strategiczne: Azja i Afryka” – kierunek poświęcony analizie politycznej, gospodarczej i geopolitycznej dwóch spośród najszybciej zmieniających się regionów świata.

UJ spojrzał świeżym okiem również na nowe technologie. „Lingwistyka i technologie językowe” to kierunek dla przyszłych specjalistów od technologii językowych, tłumaczeń wspomaganych komputerowo oraz opartych na języku narzędzi AI.

Z kolei „Humanistyka cyfrowa” łączy tradycyjne kompetencje humanistyczne – analizę tekstów, kultury i procesów społecznych – z narzędziami cyfrowymi, analizą danych oraz pracą z zasobami cyfrowymi. Kierunek ma także szansę przełamać stereotyp humanisty jako pracownika funkcjonującego „z dala od technologii”. Absolwent ma rozumieć kulturę i społeczeństwo, a jednocześnie sprawnie posługiwać się narzędziami cyfrowymi.

SGGW uruchamia anglojęzyczny kierunek „Landscape Architecture Under Climate Change”, poświęcony projektowaniu przestrzeni w warunkach zmian klimatycznych. Nowym projektem uczelni jest także kierunek „Materiały naturalne i wzornictwo”. To studia na styku inżynierii materiałowej, projektowania i gospodarki o obiegu zamkniętym. Niewiele uczelni łączy wzornictwo z technologiami materiałowymi oraz zrównoważonym wykorzystaniem surowców naturalnych.

Jedną z najbardziej oryginalnych propozycji w tegorocznej rekrutacji jest także „Biologia sportu” na UMCS. Uczelnia podkreśla, że to jedyny kierunek w Polsce łączący nauki biologiczne ze sportem wyczynowym, fizjologią wysiłku i zdrowiem publicznym. Studenci mają uczyć się m.in. wykonywania pomiarów biomechanicznych oraz odbywać praktyki w klubach sportowych.

Koniec ze sztywnymi programami

Równolegle trwa porządkowanie i odświeżanie dotychczasowych programów. To niezbędny krok, jeśli uczelnie chcą zatrzymać studentów. Szkoły wyższe borykają się bowiem z poważnym problemem tzw. rezygnacji ze studiów – od 40 do nawet 60 proc. studentów niektórych kierunków przerywa naukę. Powodów jest wiele, a jednym z ważniejszych pozostaje niedopasowanie edukacji do oczekiwań studentów.

Uniwersytet Warszawski w minionym roku przeprowadził procedurę 86 zmian w programach studiów, aktualizując efekty kształcenia i dostosowując treści do potrzeb rynku pracy.

Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu nie zlikwidował ani jednego kierunku, ale na większości z nich wprowadza zmiany programowe uwzględniające rozwój technologii oraz potrzeby rynku pracy. Uczelnia zapewnia, że programy kształcenia są systematycznie aktualizowane, aby nadążały za zmianami w otoczeniu społeczno-gospodarczym i technologicznym.

„W procesie kształcenia wykorzystywana jest najnowsza infrastruktura badawcza i dydaktyczna, obejmująca m.in. specjalistyczne laboratoria, technologie VR, drony oraz narzędzia do mapowania 3D i analiz przestrzennych” – czytamy w materiale UPP przesłanym redakcji.

Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu zmodyfikował kierunek „Polityka społeczna”, przekształcając go w „Ekonomię dobrostanu społecznego”. Na kierunku Bachelor in Business Administration zrezygnował natomiast z części specjalności na rzecz bardziej elastycznych ścieżek kształcenia.

Politechnika Poznańska stawia na ewolucję zamiast likwidacji. Kierunek „Elektronika i telekomunikacja” przekształca się w „Mikroelektronikę i komunikację cyfrową”, a program „Inżynierii bezpieczeństwa” poszerzono o zagadnienia zarządzania jakością.

Zmiany obejmują również sposób prowadzenia zajęć. SGGW zwiększa udział warsztatów i praktyk. Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu wprowadza na kierunku „Zdrowie publiczne” model „Work & Study”, który pozwala łączyć studia stacjonarne z pracą zawodową.

Niemal każda uczelnia próbuje dostosować ofertę do zmian społecznych i technologicznych.

Wykres interaktywny

Pełny ekran

Stypendia, mentoring i nowoczesne kampusy

Konkurencja o kandydatów nie kończy się na nowych kierunkach. Coraz większe znaczenie mają dodatkowe zachęty. Warto pytać o nie w biurach rekrutacji.

Gdański Uniwersytet Medyczny oferuje stypendia motywacyjne dla studentów wybranych kierunków medycznych. Politechnika Białostocka funduje najlepszym maturzystom bezpłatne miejsca w akademikach przez cały pierwszy rok studiów.

Uczelnie coraz mocniej stawiają także na indywidualizację kształcenia. Politechnika Poznańska rozwija tutoring akademicki i naukę projektową, a UMCS testuje model edukacji spersonalizowanej, oparty na autorskich projektach studentów oraz mentoringu. Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu rozwija program „Student Asystentem Lekarza”, który umożliwia zdobywanie doświadczenia już od początku studiów. Oferuje także program „Młoda Nauka”, wspierający studenckie projekty badawcze.

Umiędzynarodowienie bez państwowej polityki migracyjnej

Istotnym elementem rywalizacji szkół wyższych w Polsce staje się umiędzynarodowienie. Chociaż w kraju rośnie niechęć do obcokrajowców, uczelnie patrzą na tę kwestię inaczej. Wymiana studentów i badaczy jest nieodłącznym elementem rozwoju nauki, a zarazem ważnym źródłem dochodów dla szkół wyższych.

Dlatego uczelnie poszerzają ofertę kierunków prowadzonych w języku angielskim, rozwijają programy wymiany i budują międzynarodowe partnerstwa. Nowością w anglojęzycznej ofercie ALK jest na przykład kierunek magisterski „Global Leadership and Geopolitics”.

Na sześciu uczelniach, z którymi rozmawialiśmy, w nowym roku akademickim ruszy łącznie sześć anglojęzycznych kierunków pierwszego stopnia oraz pięć kierunków drugiego stopnia.

Uczelnie też muszą się uczyć

Widać, że walka o studentów wchodzi w nową fazę. O przewadze nie decyduje już wyłącznie renoma uczelni. Szkoły wyższe stoją u progu zmian demograficznych, które doprowadzą do spadku liczby maturzystów, a w konsekwencji także liczby kandydatów na studia. Liczyć się więc będzie nie tylko prestiż uczelni, ale także jej zdolność do szybkiego reagowania na zmiany technologiczne, dostosowywania programów kształcenia oraz tworzenia środowiska, w którym studiowanie staje się początkiem kariery zawodowej, a nie tylko czasem zdobywania dyplomu. Wiele uczelni będzie musiało się tego nauczyć, aby przetrwać.

Przeczytaj: Likwidacja albo łączenie – to czeka uczelnie w Polsce. „Niebezpieczeństwo stoi i przed prywatnymi, i publicznymi" (WYWIAD)

Rekrutacja na większości uczelni trwa do pierwszej połowy lipca, ale wiele z nich zapowiada dodatkowe nabory we wrześniu. Letnie nabory kończą się zazwyczaj około połowy lipca, a jesienne – najczęściej między 10 a 18 września, w zależności od uczelni.

Główne wnioski

1. Kierunki przyszłości mają przyciągnąć maturzystów. W nowej ofercie studiów uczelnie stawiają przede wszystkim na sztuczną inteligencję, cyberbezpieczeństwo i zieloną gospodarkę. Coraz ważniejsze stają się także interdyscyplinarne kierunki łączące technologię z naukami społecznymi, medycyną i humanistyką. Wśród takich nowości znalazły się m.in. „Biologia sportu”, „Humanistyka cyfrowa” oraz „Sztuczna inteligencja w badaniach społecznych”.
2. Zmienia się nie tylko oferta, lecz także sposób studiowania. Szkoły wyższe odchodzą od sztywnych programów i specjalności, wprowadzają więcej zajęć praktycznych, zacieśniają współpracę z biznesem oraz rozwijają indywidualne ścieżki kształcenia i mentoring, aby lepiej odpowiadać na potrzeby rynku pracy.
3. Walka o studenta to znacznie więcej niż tylko nowe kierunki. Uczelnie kuszą stypendiami, darmowymi miejscami w akademikach, programami międzynarodowymi, nowoczesnymi laboratoriami i wsparciem psychologicznym. Coraz częściej oferują nie tylko dyplom, lecz także całe doświadczenie studiowania oraz szybszy start zawodowy.