Polska wykorzystała KPO. Pełczyńska-Nałęcz: to około 1,5 proc. PKB

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

30 września Polska złożyła wniosek o ostatnią i najwyższą transzę środków z Krajowego Planu Odbudowy (KPO). 55 mld zł ma trafić do Polski pod koniec grudnia. Tymczasem już w czwartek 1 października do Polski ma wpłynąć przedostatnia transza w wysokości 35 mld zł. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej zawnioskowało o ich wypłatę przed kilkoma tygodniami. KPO dla Polski wynosi łącznie ok. 233 mld zł (ok. 107 mld zł w dotacjach i ok. 126 mld zł w pożyczkach).

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej – z udziałem przedstawicieli innych ministerstw i beneficjentów KPO – podsumowało w środę dotychczasową realizację programu.

– Po 2,5 roku wdrażania KPO, mimo dwuletniego opóźnienia, możemy powiedzieć: zrealizowaliśmy 100 proc. Całe KPO zostało zainwestowane. Już dziś widzimy, że stało się motorem rozwojowym Polski. Ok. 1,5 proc. PKB jest dzięki inwestycjom z KPO. Polska dzięki niemu jest liderem rozwoju gospodarczego w Europie. To ogromny sukces naszej koalicji i rządu, ale też dowód na to, jak wiele jesteśmy w stanie osiągnąć ponad podziałami – mówiła Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz na konferencji prasowej w Centrum Zaawansowanych Materiałów i Technologii.

Inwestycje w ochronę klimatu

Jak mówiła szefowa resortu funduszy, liczba umów zawartych na inwestycje z KPO wyniosła 1,2 mln. Sporą część pieniędzy z KPO przeznaczono na zadania realizowane przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Szefowa tego resortu, Paulina Hennig-Kloska – która jeszcze kilka miesięcy temu rywalizowała z Pełczyńską-Nałęcz o kierowanie Polską 2050, a dziś tworzy partię Unia Centrum – przyznała, że to aż 40 proc. inwestycji z KPO. To ponad 100 mld zł, z których 70 mld zł trafiło na Fundusz Wsparcia Energetyki, a 4,5 mld zł do fabryki polskiego samochodu elektrycznego.

– Jesteśmy liderem wdrażania KPO w wielu obszarach, nie tylko budowania nowych źródeł energii, ale i podnoszenia komfortu życia Polaków. Bo o tym jest KPO – mówiła Paulina Hennig-Kloska.

Resort klimatu i środowiska wymienia takie efekty inwestycji z KPO jak: wymiana źródeł ciepła i instalacja odnawialnych źródeł energii w 465 tys. gospodarstw domowych, remont ponad 500 szkół, modernizacja lub budowa 1400 km sieci elektroenergetycznych, zakup 1200 nowych autobusów zeroemisyjnych, a także 2 wielkoskalowe magazyny energii.

Jak mówiła szefowa klimatu, część modernizowanych sieci elektroenergetycznych pamiętała jeszcze czasy Edwarda Gierka.

Elektryczny samochód. Koniec negocjacji coraz bliżej

Więcej o fabryce polskiego samochodu elektrycznego mówił Tomasz Gałaszkiewicz, wiceprezes Electromobility Poland. Celem projektu jest stworzenie w Jaworznie nie tylko fabryki, ale też ekosystemu z centrum badawczo-rozwojowym. Jak mówił Tomasz Gałaszkiewicz, na przełomie listopada i grudnia EMP powinna zawrzeć w tej sprawie porozumienie z Foxconnem, który jest partnerem strategicznym.

– Początkowe moce produkcyjne będą na poziomie 120 tys. samochodów. Fabryka będzie jednak na tyle modularna, że wraz ze wzrastającym popytem będziemy w stanie wyprodukować do 360 tys. samochodów. Rozpoczęcie budowy planowane jest w 2027 r. Początek produkcji – pod koniec 2029 r. – mówił Tomasz Gałaszkiewicz.

W samej fabryce na pracę może liczyć nawet 4,5 tys. osób. Centrum badawczo-rozwojowe ma zapewnić ok. 1 tys. miejsc pracy specjalistom w zakresie informatyki i nowych technologii. Tomasz Gałaszkiewicz szacuje, że inwestycja może przynieść łącznie między 15 a 20 tys. miejsc pracy w logistyce.

Miliardy na transport, najwięcej na kolej

Na transport z KPO przeznaczono 26 mld zł, z czego aż 18 mld zł poszło na inwestycje w kolej.

– W Ministerstwie Infrastruktury wycisnęliśmy każdą złotówkę maksymalnie – mówił wiceminister Piotr Malepszak.

Mówiąc o inwestycjach transportowych, wymienił budowę 1300 km linii kolejowych (w pierwotnym planie była mowa o 500 km), budowę 15 obwodnic, zakup ponad 500 autobusów zero i niskoemisyjnych do obsługi transportu poza miastami, zakup 152 tramwajów, a także 535 sztuk nowego lub zmodernizowanego taboru kolejowego.

Do systemu ochrony zdrowia trafiło ok. 18 mld zł z KPO. Zrealizowano łącznie 1500 projektów. W ramach tych inwestycji 5,2 mld zł wsparło Krajową Sieć Onkologiczną, 4,2 mld zł transformację cyfrową systemu ochrony zdrowia, 2,65 mld zł Krajową Sieć Kardiologiczną, a 2,5 mld zł przeznaczono na wsparcie uczelni i rozwój kadry medycznej. Dzięki inwestycji w onkologię zakupiono 393 ultrasonografy, 70 tomografów, 23 roboty chirurgiczne i 11 angiografów.

Ponad 13,8 mld zł z KPO przeznaczono na cyfryzację, z czego ponad 1 mld zł przeznaczono na wzmocnienie cyberodporności państwa. Główne efekty inwestycji w cyfryzację to zapewnienie dostępu do szybkiego internetu dla ponad 540 tys. gospodarstw domowych, a także zakup 735 tys. urządzeń cyfrowych dla 16,5 tys. szkół.

To również ponad 521 tys. bonów na laptopy dla nauczycieli, 100 tys. zestawów ICT do prowadzenia zdalnego nauczania, wyposażenie w laboratoria AI ponad 12 tys. szkół, a także przeszkolenie ponad 254 tys. osób z kompetencji cyfrowych.

Rozwój rolnictwa

Niewiele mniejszą część KPO przeznaczono na inwestycje w rolnictwie. To 10,8 mld zł. Niemal 7,5 tys. rolników otrzymało wsparcie finansowe na zakup maszyn. Prawie 52 tys. gospodarstw rolnych wymieniło dachy na budynkach gospodarczych. Ponad 15 tys. silosów zbożowych zyskało dofinansowanie. Wiceminister rolnictwa Adam Nowak podkreślał, że miało to znaczenie w walce ze skutkami zalania rynku przez ukraińskie zboże.

Na przetwórstwo żywności przeznaczono 6,5 mld zł. Ze wsparcia skorzystało tysiąc firm rolno-spożywczych. Taką firmą jest choćby Szczepanówka, rodzinna tłocznia z województwa lubelskiego, której właścicielka Aleksandra Buła brała udział w środowym wydarzeniu. Jak mówiła, jej firma znacząco rozwinęła się dzięki wsparciu z KPO.

– W gospodarstwie uprawiamy głównie owoce i zioła, a dzięki wsparciu możemy oferować klientom nowe produkty. Zakupiliśmy maszyny do liofilizacji. To najlepszy sposób suszenia surowców, dzięki któremu możemy zachować aromat, barwę, smak i kształt. Przetwarzając samemu nasze płody rolne, zwiększamy rentowność naszego gospodarstwa. Dzięki inwestycji poszerzyliśmy asortyment. Rozwinęliśmy też sprzedaż. Coraz więcej osób odwiedza nasze gospodarstwo i kupuje prosto od rolnika – mówiła Aleksandra Buła.

Ze wsparcia z KPO w rolnictwie skorzystało także 270 magazynów i centrów logistycznych, a także 800 podmiotów małego przetwórstwa.

Wsparcie nauki i rozwoju technologii

2,5 mld zł z KPO trafiło do sektora kosmicznego. Agencja Uzbrojenia zamówiła w firmie Creotech system satelitarnej obserwacji ziemi MikroGlob. Składa się on z czterech satelitów obserwacyjnych i naziemnego systemu odbioru i przetwarzania danych.

– Projekt ma strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa Polski i zdolności pozyskiwania zobrazowań przez polskie wojsko. Również pod kątem dual-use, w kontekście zarządzania kryzysowego. Cały projekt, który pozyskaliśmy z Agencji Uzbrojenia, ma wartość 550 mln zł brutto. Mamy już na orbicie pierwszego satelitę. 7 lipca został wyniesiony rakietą Falcon 9 firmy SpaceX. Kolejne satelity zostaną umieszczone na orbicie do końca tego roku, a system zostanie przekazany Agencji Uzbrojenia w marcu 2027 r. – mówił w rozmowie z XYZ Maciej Misiura, wiceprezes Creotechu.

Na rozwój nowoczesnej gospodarki z KPO przeznaczono 12 mld zł. 7 mld zł to łączna wartość kredytów dla małych i średnich przedsiębiorstw. 2 mld zł wydano na cyfryzację i ekologiczną produkcję. 1,4 mld zł przeznaczono na budowę zaplecza dla nowoczesnego przemysłu i wsparcie potencjału badawczego. Na rozwój kompetencji w Branżowych Centrach Umiejętności wydano 1,7 mld zł.

Kamienie milowe

Negocjacje KPO oraz jego kamieni milowych podsumował Jan Szyszko, wiceminister funduszy, główny zastępca Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz. Przypomniał, że Komisja Europejska nie była przekonana do inwestowania przez Polskę pieniędzy z KPO w system ochrony zdrowia. Polska jednak nie dała się zniechęcić.

– Inwestycje mają 6 lat na dokończenie. Sukcesywnie będą oddawane kolejne ich etapy. Gdy obejmowaliśmy odpowiedzialność za KPO z początkiem 2024 r. ponad połowa inwestycji była zagrożona brakiem finansowania europejskiego. Teraz nie ma ani jednej, która byłaby zagrożona – mówił Jan Szyszko w rozmowie z XYZ.

Jako „najgorszy” z kamieni milowych wiceminister określił podatek od samochodów spalinowych. Został on umieszczony na liście kamieni milowych jeszcze przez rząd Prawa i Sprawiedliwości.

– To było niesprawiedliwie społecznie i niekorzystne dla Polski. Drugą reformą, która sprawiła największe trudności w czasie negocjacji było oskładkowanie każdej umowy zlecenie. Zmieniliśmy tę reformę zbędnie usztywniającą polski rynek pracy na reformę walczącą punktowo ze złym zatrudnieniem przez wzmocnienie Państwowej Inspekcji Pracy. Prezydent podpisał tę ustawę na początku tego roku – wylicza Jan Szyszko.

Trzecim problematycznym kamieniem milowym była reforma planowania ogólnego.

– Były wątpliwości czy zdążymy. W trakcie negocjacji okazało się, że ponad 40 proc. gmin te plany przyjęło. Nie doprowadza to do stanu idealnego. Kończy jednak wolną Amerykankę – podsumował wiceminister funduszy.

Choć ostatnia transza KPO ma trafić do Polski w grudniu, to inwestycje będą trwać. Niektóre projekty dopiero się rozpoczną jak choćby budowa schronów z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności. Polska jest jedynym państwem unijnym, które przeznaczyło pieniądze z KPO na obronność. Inną trwającą inwestycją jest gdański terminal dla morskich farm wiatrowych. Między innymi na te cele mają trafić pieniądze z ostatniej transzy KPO.

Główne wnioski

1. W grudniu Polska ma otrzymać 55 mld zł w ostatniej i największej transzy z KPO. Łącznie jego wartość wynosi ok. 233 mld zł w dotacjach i pożyczkach. W ciągu 2,5 roku zawarto 1,2 mln umów na inwestycje z KPO. Jak mówiła minister funduszy Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, inwestycje z KPO to ok. 1,5 proc. polskiego PKB.
2. Największym wykonawcą inwestycji z KPO był resort klimatu i środowiska. Przez ministerstwo Pauliny Hennig-Kloski przeszło ponad 100 mld zł, czyli ok. 40 proc. całego KPO. Ponadto 26 mld zł przeznaczono na transport, 18 mld zł na inwestycje w ochronie zdrowia, 13,8 mld zł na cyfryzację, 10,8 mld zł na rolnictwo, a 2,5 mld zł na inwestycje w sektorze kosmicznym.
3. Wiceminister funduszy Jan Szyszko przyznał, że „najtrudniejszym” dla Polski kamieniem milowym był podatek od samochodów spalinowych. Obecny rząd wynegocjował odejście od tego pomysłu. Problematyczne były również reformy prawa pracy oraz planowania ogólnego.