Zaloguj się 
Dzieje się!
Masz firmę i co dalej?
Pożyczka, która spłaca się sama. Finansowy mechanizm zielonej transformacji firm
Polskie firmy mogą dziś sfinansować inwestycje w zieloną transformację, które w praktyce spłacają się same – dzięki połączeniu preferencyjnych pożyczek i dotacji na spłatę nawet 50 proc. kapitału. Kluczowe jest: jak efektywnie wykorzystać pieniądze.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak działa mechanizm finansowania zielonych inwestycji łączący pożyczki i dotacje.
- Dlaczego inwestycje w efektywność energetyczną mogą „spłacać się same”.
- Jakie warunki trzeba spełnić, aby uzyskać wsparcie i jaką rolę odgrywa dokumentacja techniczna.
Choć o gospodarce o obiegu zamkniętym często mówi się przez pryzmat odpadów, dla firm oznacza przede wszystkim bardziej efektywne wykorzystanie zasobów. W praktyce chodzi o to, by produkować i działać w sposób, który ogranicza straty, zmniejsza zużycie surowców i pozwala utrzymać ich wartość jak najdłużej.
Coraz więcej przedsiębiorców dostrzega, że takie podejście to nie tylko kwestia ekologii, ale przede wszystkim finansów. Mniejsze zużycie materiałów i energii oznacza niższe koszty, większą przewidywalność i mniejszą zależność od niestabilnych cen na rynkach globalnych.
Inwestycje w lepsze wykorzystanie zasobów bardzo często idą w parze z inwestycjami w energię. Firmy, które modernizują swoje procesy, jednocześnie instalują odnawialne źródła energii, poprawiają efektywność energetyczną i ograniczają emisje. Takie połączenie przynosi podwójny efekt: obniża koszty operacyjne i wzmacnia pozycję firmy w kontekście wymogów ESG oraz konkurencji międzynarodowej.
Finansowy impuls dla transformacji
Największą zmianą ostatnich lat jest jednak dostęp do finansowania. W ramach Funduszy Europejskich na lata 2021-2027 przedsiębiorcy mogą korzystać z oferty instrumentów dostępnych w Banku Gospodarstwa Krajowego.
Jednym z nich są pożyczki na bardzo preferencyjnych warunkach – często z zerowym oprocentowaniem, okresem karencji oraz dotacją na spłatę części kapitału. W zależności od programu dotacja wynosi zazwyczaj od 25 do 30 proc. wartości inwestycji, przy czym w województwach lubelskim i lubuskim nawet do 50 proc. Oznacza to, że przedsiębiorca nie musi spłacać części pożyczki.
Istotna jest także różnica względem tradycyjnych dotacji. W przypadku klasycznych programów nawet drobny błąd formalny mógł oznaczać odrzucenie wniosku. W modelu pożyczkowym proces jest bardziej elastyczny i firmy mogą uzupełniać dokumenty i poprawiać je w trakcie rozpatrywania wniosku.
Kluczowa dokumentacja techniczna
Aby skorzystać z tych pożyczek, konieczne jest rzetelne przygotowanie projektu, którego zakres dokumentacji ściśle zależy od celu inwestycji.
W przypadku modernizacji budynków, takich jak ocieplenie ścian czy dachów, podstawowym załącznikiem jest audyt energetyczny, natomiast dla usprawnień w procesach technologicznych czy liniach produkcyjnych w przedsiębiorstwach wymagany jest audyt efektywności energetycznej. Kluczowym warunkiem uzyskania wsparcia jest wykazanie w tych dokumentach, że planowane działania doprowadzą do redukcji zużycia energii pierwotnej o co najmniej 30 proc. w stosunku do stanu wyjściowego.
W projektach koncentrujących się na budowie instalacji odnawialnych źródeł energii niezbędnym dokumentem aplikacyjnym jest analiza wykonalności OZE. Musi ona udowadniać sens techniczny i ekonomiczny przedsięwzięcia oraz gwarantować, że moc instalacji jest ściśle dostosowana do sumarycznych potrzeb energetycznych firmy, co zapobiega jej przeskalowaniu. Na tym etapie przedsiębiorca musi również zadbać o uzyskanie wymaganych decyzji administracyjnych, o ile są konieczne dla danego rodzaju instalacji.
W praktyce rzetelne przygotowanie projektu oznacza, że nie tylko dotacja wspiera spłatę kapitału, ale również oszczędności na energii mogą być na tyle duże, że pozwalają pokrywać raty pożyczki, a po jej spłacie firma ponosi znacząco niższe koszty niż przed inwestycją.
Rentowność ponad mitami
Wciąż spotykana opinia o niskiej opłacalności inwestycji proekologicznych znajduje często źródło w błędach na etapie sporządzania dokumentacji technicznej, a nie w samej technologii.
Przewodniki BGK wskazują, że do najczęstszych uchybień audytowych należą: przyjmowanie niewłaściwych współczynników sprawności systemów grzewczych, błędne wyliczanie efektów dla pomp ciepła (np. deklarowanie 100 proc. oszczędności, gdy urządzenie wymaga źródła wspomagającego) oraz podawanie nierealnych prognoz, sugerujących, że standardowa termomodernizacja uczyni budynek pasywnym.
Problemem bywa też pomijanie wdrożenia systemów zarządzania energią w budynku, które mogą przynieść znaczące oszczędności, a wciąż są niedoceniane przez wnioskodawców, mimo że to właśnie one mogą decydować o rentowności inwestycji.
Dlatego fundamentem rzetelnego projektu jest odpowiednie dobranie rozwiązań technicznych, zarówno na poziomie systemów zarządzania energią, jak i poszczególnych elementów inwestycji, takich jak dobór paneli, sposób ocieplenia budynku czy wybór nowych maszyn oraz realistyczne podejście do wyliczeń oparte na zmierzonych danych, takich jak faktyczne zużycie paliw i energii udokumentowane fakturami, a nie wyłącznie na teoretycznych wskaźnikach z rozporządzeń. Prawidłowo przygotowany projekt wykorzystuje wskaźnik prostego czasu zwrotu nakładów (SPBT) do ustalenia optymalnej kolejności ulepszeń, co chroni przedsiębiorcę przed niewłaściwym wydatkowaniem środków.
Sukces w praktyce
Skuteczność tego modelu widać na przykładach przedsiębiorców, którzy skorzystali z programów finansowania inwestycji na OZE i nie tylko.
Przykładem takiej inwestycji jest Centrum Sportowo-Rekreacyjne Stadion w Kielcach, które przeprowadziło kompleksową modernizację infrastruktury hotelowej i narciarskiej. Prace termomodernizacyjne objęły przede wszystkim modernizację przegrody dachowej budynku hotelowego, gdzie wymieniono pokrycie i zastosowano wełnę o wysokich parametrach izolacyjnych, co ograniczyło straty ciepła zimą oraz przegrzewanie się obiektu latem. Kluczowym elementem była wymiana czterech energochłonnych armatek śnieżnych na nowoczesne urządzenia o 30-procentowej wyższej wydajności, co pozwoliło na szybsze przygotowanie stoku przy mniejszym zużyciu prądu.
Inwestycja objęła również montaż instalacji fotowoltaicznej z magazynem energii, dzięki któremu ośrodek może efektywniej wykorzystywać wyprodukowaną energię w momentach szczytowego zapotrzebowania, np. przez system naśnieżania. Przedsiębiorstwo skorzystało z pożyczki na poprawę efektywności energetycznej w mikro i małych przedsiębiorstwach, oferowanej przy udziale BGK, która charakteryzowała się zerowym oprocentowaniem, roczną karencją w spłacie oraz dotacją na spłatę 25 proc. kapitału. Realizacja projektu, wspierana merytorycznie przez Fundację Rozwoju Regionu Pierzchnica, przełożyła się na wyraźne obniżenie kosztów energii elektrycznej oraz większą niezależność energetyczną całego centrum.
Prosta ścieżka do finansowania
Choć fundusze na zielone inwestycje dystrybuowane są przy udziale BGK, przedsiębiorca nie musi pukać bezpośrednio do drzwi tej instytucji. System działa w sposób zdecentralizowany, co znacznie ułatwia dostęp do kapitału. Cały proces można sprowadzić do kilku prostych kroków: firma składa wniosek u lokalnego Partnera Finansującego (np. regionalnej agencji rozwoju lub fundacji), dostarcza niezbędną dokumentację techniczną, jak audyt energetyczny czy analiza wykonalności, a po pozytywnej weryfikacji to właśnie z tym Partnerem podpisuje umowę i od niego otrzymuje środki.
Taką ścieżkę przeszło biuro księgowe M&M w Brzezinach, którego zabytkowa siedziba generowała ogromne obciążenia z powodu kosztownego ogrzewania olejowego. Firma praktycznie „pracowała na opłacenie rachunków”, dopóki nie zdecydowała się na gruntowną termomodernizację. Inwestycja, której koszt przekroczył milion złotych, objęła demontaż starego dachu i montaż nowoczesnej, siedmiowarstwowej konstrukcji na płytach PIR oraz wymianę okien na dębową stolarkę z pakietem trzyszybowym.
Właścicielka biura zwróciła się do Łódzkiej Agencji Rozwoju Regionalnego – jednego z Partnerów Finansujących BGK. Dzięki merytorycznemu wsparciu pracowników Agencji proces przebiegł błyskawicznie. Firma uzyskała 657 tys. zł pożyczki na 0 proc. z dotacją na spłatę 10 proc. kapitału. O sprawności systemu najlepiej świadczy fakt, że pieniądze znalazły się na koncie biura zaledwie trzy dni po podpisaniu umowy, co pozwoliło na szybkie dokończenie prac przed zimą.
Jak finansowanie wspiera efektywność energetyczną wspólnot
Przykładem z sektora mieszkaniowego jest Wspólnota Mieszkaniowa Syrokomli w Krakowie, która zrealizowała projekt pod nazwą „Inwestycja w ciepło i niższe rachunki”. Dzięki skorzystaniu z pożyczki na efektywność energetyczną w budynkach wielorodzinnych dostępnej w województwie małopolskim wspólnota przeprowadziła prace termomodernizacyjne, które bezpośrednio przełożyły się na obniżenie kosztów eksploatacyjnych dla lokatorów.
Zgodnie z ogólnymi wytycznymi merytorycznymi dla tego typu instrumentów, warunkiem uzyskania wsparcia jest wykazanie w audycie energetycznym, że planowane usprawnienia doprowadzą do redukcji zużycia energii pierwotnej o minimum 30 proc. Istotnym ułatwieniem dla wspólnot jest fakt, że jeśli inwestycja zostanie wykonana dokładnie według założeń pozytywnie zweryfikowanego audytu ex ante, nie ma konieczności sporządzania kosztownego audytu ex post, a jedynie dokumentu potwierdzającego zgodność wykonania prac. Takie finansowanie z komponentem dotacyjnym pozwala na realizację kompleksowych ulepszeń, takich jak modernizacja systemów grzewczych czy docieplenie przegród, bez drastycznego obciążania funduszu remontowego mieszkańców.
Główne wnioski
- Połączenie preferencyjnych pożyczek i dotacji znacząco obniża realny koszt inwestycji, a oszczędności energetyczne mogą pokrywać raty finansowania.
- Największe ryzyka wynikają z błędów w audytach i przeszacowania efektów, a nie z niskiej efektywności inwestycji.
- System finansowania jest bardziej elastyczny niż w poprzednich latach, co ułatwia firmom wejście w inwestycje.
Tekst powstał na zlecenie Banku Gospodarstwa Krajowego. Artykuł ma charakter informacyjny oraz marketingowy. Przyznanie pożyczki uzależnione jest od pozytywnej analizy zdolności kredytowej oraz wymaganych zabezpieczeń. Materiał nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Więcej informacji o produkcie / programie znajdziesz na OZE i oszczędzam energię – BGK lub na Bank Gospodarstwa Krajowego w zakładce Programy i Fundusze.
