Sławosz Uznański-Wiśniewski: próba cenzury i uciszania głosów krytycznych

Na światło dzienne wychodzą kulisy działalności Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA) w ostatnich miesiącach oraz coraz bardziej napiętych relacji tej instytucji z pracownikami, firmami i przedstawicielami branży kosmicznej.

W artykule „Kryzys w Polskiej Agencji Kosmicznej. Pracownicy składają skargi, branża mówi o problemach” opisaliśmy zarówno sytuację wewnątrz agencji, jak i sposób, w jaki jest ona postrzegana przez rynek. Punktem wyjścia był fakt, że do ministra finansów i gospodarki, Andrzeja Domańskiego, trafiła skarga obecnych i byłych pracowników POLSA. Wskazują oni m.in. na problemy organizacyjne, napięcia kadrowe oraz ograniczenie części działań instytucji. Skargi miały trafić także do inspektoratu pracy.

Przeczytaj: Kryzys w Polskiej Agencji Kosmicznej. Pracownicy składają skargi, branża mówi o problemachDo ministra finansów i gospodarki trafiła skarga obecnych i byłych pracowników Polskiej Agencji Kosmicznej, którzy wskazują na problemy organizacyjne, napięcia kadrowe i ograniczenie części działań Agencji. Jednocześnie branża kosmiczna sygnalizuje spadek aktywności.

Przedstawiciele sektora kosmicznego wskazują również na pogarszającą się współpracę z agencją.

Równolegle narasta inny problem – dotyczący relacji między POLSA, reprezentowaną przez prezes Martę Wachowicz a Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim, polskim astronautą i uczestnikiem misji IGNIS realizowanej w ramach Axiom Mission 4. Misja zakładała lot na Międzynarodową Stację Kosmiczną oraz przeprowadzenie serii eksperymentów naukowo-technologicznych.

Napięcia między POLSA a uczestnikiem misji IGNIS

21 maja 2026 r. do opinii publicznej trafił list skierowany do Rady Polskiej Agencji Kosmicznej i przekazany również do wiadomości ministra finansów i gospodarki, ministra spraw wewnętrznych i administracji oraz szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Do sprawy odniósł się serwis TVN24.

Niezbędne jest niezwłoczne podjęcie stanowczych działań mających na celu doprowadzenie do zaprzestania przez Pana Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego publicznego komentowania kwestii związanych z działalnością Agencji, projektami strategicznymi, bezpieczeństwem państwa oraz współpracą międzynarodową.

„Niezbędne jest niezwłoczne podjęcie stanowczych działań mających na celu doprowadzenie do zaprzestania przez Pana Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego publicznego komentowania kwestii związanych z działalnością Agencji, projektami strategicznymi, bezpieczeństwem państwa oraz współpracą międzynarodową. […] Oczekiwane jest również niezwłoczne podjęcie działań organizacyjnych i nadzorczych zapewniających, że Pan Sławosz Uznański-Wiśniewski nie będzie występował publicznie jako osoba kojarzona z działalnością Agencji ani wykorzystywał swojej pozycji lub dostępu do informacji związanych z działalnością jednostki do formułowania publicznych ocen dotyczących strategicznych kierunków działania państwa lub realizowanych projektów międzynarodowych” – czytamy w piśmie Marty Wachowicz.

Kontrowersje wokół programu IRIS2

Reakcja prezeski POLSA odnosi się do hybrydowego posiedzenia Rady Polskiej Agencji Kosmicznej z udziałem podmiotów zewnętrznych, które odbyło się 11 maja 2026 r.

„W czasie posiedzenia gość, Pan dr inż. Sławosz Uznański-Wiśniewski, zakwestionował zaangażowanie Polskiej Agencji Kosmicznej w realizację programu IRIS poprzez stwierdzenie, iż projekt »nie służy państwu polskiemu, lecz rządom Niemiec i Francji« […]. Wypowiedź ta ma charakter jednoznacznie polityczny i nie znajduje oparcia ani w założeniach programu, ani w obowiązujących ramach współpracy europejskiej w sektorze kosmicznym i bezpieczeństwa” – napisała Marta Wachowicz.

Z pisma wynika, że podczas posiedzenia astronauta miał sformułować szereg wypowiedzi ocennych, które – zdaniem prezeski POLSA – tworzyły spójną narrację podważającą zasadność udziału Polski w programie IRIS2.

IRIS2 to unijny program zakładający budowę bezpiecznej konstelacji satelitarnej, która ma zapewnić m.in. odporną łączność dla administracji publicznej, służb, wojska i użytkowników komercyjnych.

Odpowiedź Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego

Dziś, 22 maja 2026 r., głos zabrał sam astronauta. Zaznacza, że nie może odnieść się bezpośrednio do listu prezes POLSA, ponieważ dokument nie trafił do jego rąk. Sytuację komentuje więc na podstawie doniesień medialnych.

– Odbieram jednak żądanie zakazu wypowiedzi wobec mnie przez prezeskę POLSA jako próbę cenzury, marginalizowania i uciszania głosów krytycznych wobec braku strategicznych kompetencji i zaniechań. Mogą one osłabiać pozycję Polski w sektorze kosmicznym – mówi Sławosz Uznański-Wiśniewski.

Odbieram jednak żądanie zakazu wypowiedzi wobec mnie przez prezeskę POLSA jako próbę cenzury, marginalizowania i uciszania głosów krytycznych wobec braku strategicznych kompetencji i zaniechań.,

Jak wskazuje, jego wypowiedź odnosiła się do faktu, że większość pieniędzy przeznaczonych na program IRIS2 trafi do firm spoza Polski, a głównymi beneficjentami będą podmioty z Niemiec i Francji. Powodem ma być brak wystarczających możliwości technologicznych polskich firm w obszarze budowy satelitów telekomunikacyjnych.

– Mam nadzieję, że wraz z rozwojem polskich kompetencji w tym zakresie w przyszłości to się zmieni – argumentuje Sławosz Uznański-Wiśniewski.

Krytyczne pytania wobec POLSA

Astronauta dodaje, że podczas wspomnianego spotkania zadał także inne pytania dotyczące działań Agencji w 2025 i 2026 r.

– Pytałem m.in., czy prawdą jest, że w 2025 r. POLSA wydała mniej niż 38 proc. pieniędzy przekazanych przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, a także czy prawdą jest, że Agencja nie wystąpiła o dotacje celowe na działalność merytoryczną na 2026 r. – mówi Sławosz Uznański-Wiśniewski.

Jak wskazuje, poprosił również o wyjaśnienie decyzji dotyczącej likwidacji Departamentu Informacji i Promocji, w tym zwolnienia rzeczniczki POLSA na dwa tygodnie przed startem polskiej misji technologiczno-naukowej na ISS. Rzeczniczka została wcześniej wyznaczona przez MRiT do koordynacji komunikacji tej misji.

– Zapytałem również o to, jakie programy edukacyjne zostały zrealizowane przez POLSA i udostępnione polskim szkołom, w tym ile z 212 tys. zdjęć i materiałów wideo wykonanych przeze mnie i innych astronautów misji Axiom-4 zostało upublicznionych Polkom i Polakom, biorąc pod uwagę, że POLSA miała wyłączność na wszystkie materiały audiowizualne do końca 2025 r. – wskazuje astronauta.

Problemy w realizacji programów POLSA

Podczas spotkania Sławosz Uznański-Wiśniewski poruszył również kwestię opóźnień w rozwoju Narodowego Systemu Informacji Satelitarnej. Według niego wynikają one z braku zamówień na kolejne serwisy, co może skutkować utratą pieniędzy z KPO przeznaczonych na ten cel.

– Brak merytorycznych odpowiedzi prezeski POLSA na te pytania budzi poważny niepokój. To sytuacja niekorzystna dla polskich firm i instytucji, które mogą napotykać trudności w realizacji swoich projektów i planowaniu dalszego rozwoju. Niepokojące są również sygnały płynące od pracowników POLSA dotyczące możliwych nieprawidłowości w zarządzaniu Agencją, w tym doniesienia o zbiorowych skargach dotyczących naruszania praw pracowniczych – mówi Sławosz Uznański-Wiśniewski.

Informacje z Ministerstwa Rozwoju i Technologii

Przy okazji pracy nad artykułem dotyczącym sytuacji w POLSA oraz alarmu podniesionego przez sygnalistów w skardze do ministra finansów i gospodarki zapytaliśmy Ministerstwo Rozwoju i Technologii o stanowisko oraz poprosiliśmy o wskazanie poziomu realizacji wybranych programów.

Resort wskazał, że – według informacji przekazywanych przez POLSA – inwestycja związana z Narodowym Systemem Informacji Satelitarnej (NSIS) jest realizowana zgodnie z harmonogramem.

W związku z przekazaniem Polskiej Agencji Kosmicznej skarbowych papierów wartościowych o nominalnej wartości 100 mln zł na budowę Centrum Operacji Satelitarnych, Ministerstwo Rozwoju i Technologii zwróciło się do Agencji o przedstawienie szczegółowych informacji dotyczących planowanej inwestycji wraz z harmonogramem rzeczowo-finansowym. Resort oczekuje m.in. danych dotyczących zakresu planowanych działań i etapów realizacji projektu, kosztów poszczególnych prac oraz terminów ich wykonania, w tym planowanej daty rozpoczęcia i zakończenia inwestycji.

„Do tej pory Polska Agencja Kosmiczna nie przekazała wspomnianych dokumentów” – wskazuje Ministerstwo Rozwoju i Technologii.

Ponadto minister finansów i gospodarki polecił prezezce Polskiej Agencji Kosmicznej realizację priorytetowych zadań, w tym m.in. rozwój Narodowego Systemu Informacji Satelitarnej, przygotowanie założeń udziału Polski w misji Artemis oraz misjach ESA w zakresie eksploracji, budowę Centrum Operacji Satelitarnych, kontynuację i wykorzystanie efektów misji IGNIS z udziałem polskiego astronauty oraz zaangażowanie POLSA w Międzynarodowy Kongres Astronautyczny.

Główne wnioski

1. W Polskiej Agencji Kosmicznej narasta wielowątkowy konflikt obejmujący relacje wewnętrzne, współpracę z branżą oraz spory wokół kluczowych programów kosmicznych. W tle pojawiają się skargi pracowników i sygnały o problemach organizacyjnych, które – według przedstawicieli sektora – przekładają się na spadek aktywności Agencji.
2. Istotnym elementem sporu są napięcia między POLSA a Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim. Dotyczą one zarówno publicznych wypowiedzi astronauty, jak i jego krytycznych pytań o funkcjonowanie Agencji. Sławosz Uznański-Wiśniewski określa część działań jako próbę ograniczania jego głosu i formułuje zarzuty dotyczące braku odpowiedzi na kluczowe kwestie operacyjne oraz finansowe.
3. Równolegle ministerstwa oczekują od POLSA wyjaśnień i pełnej dokumentacji dotyczącej realizacji strategicznych projektów kosmicznych, w tym NSIS oraz Centrum Operacji Satelitarnych. Resort wskazuje na brak części informacji oraz konieczność doprecyzowania harmonogramów, zakresu działań i kosztów planowanych inwestycji.