Zaloguj się 
Dzieje się!
Kryzys w Polskiej Agencji Kosmicznej. Pracownicy składają skargi, branża mówi o problemach
Do ministra finansów i gospodarki trafiła skarga obecnych i byłych pracowników Polskiej Agencji Kosmicznej, którzy wskazują na problemy organizacyjne, napięcia kadrowe i ograniczenie części działań Agencji. Jednocześnie branża kosmiczna sygnalizuje spadek aktywności.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czy Polska Agencja Kosmiczna (POLSA) traci zdolność do realizacji swoich podstawowych zadań, jak twierdzą sygnaliści.
- Co wynika ze skarg pracowników Agencji, które trafiły do ministerstwa i Państwowej Inspekcji Pracy.
- Dlaczego sektor kosmiczny coraz częściej sam przejmuje inicjatywę w projektach, w których wcześniej kluczową rolę odgrywała Agencja.
Polska Agencja Kosmiczna (POLSA) ma być instytucją wspierającą rozwój krajowych technologii kosmicznych, współpracę międzynarodową i budowę strategicznych kompetencji państwa. Dziś pojawiają się jednak pytania o to, czy Agencja jest w stanie realizować te wyzwania.
Do ministra finansów i gospodarki trafiła skarga pracowników Agencji. Alarmują o problemach organizacyjnych, ograniczaniu części działań operacyjnych oraz napiętej sytuacji kadrowej. Padają mocne zarzuty – od braku wystarczającego zaangażowania w realizację podstawowych działań, kluczowych dla branży kosmicznej, po niewłaściwe podejście do pracowników i serię zwolnień, w tym w trybie dyscyplinarnym. Równolegle sprawę bada inspekcja pracy.
Także przedstawiciele branży coraz częściej mówią o malejącej aktywności Agencji w kluczowych projektach sektora kosmicznego.
Sygnaliści alarmują o paraliżu kluczowych projektów
Do ministra finansów i gospodarki Andrzeja Domańskiego 6 maja 2026 r. została wystosowana skarga. Pochodzi od „obecnych i byłych pracowników Polskiej Agencji Kosmicznej”. Z naszych ustaleń wynika, że podpisało się pod nią 14 osób. Ich nazwiska zostały utajnione, w myśl zasad ochrony sygnalistów. Ponieważ sprawa sięgnęła najwyższych szczebli administracyjnych i politycznych, obawiają się wyjścia spod parasola prawnej ochrony.
Dotarliśmy do treści skargi i osób, które poświadczają jej wiarygodność, pozostających obecnie w stałym kontakcie z grupą sygnalistów.
Sygnatariusze skargi wskazali na „utratę zdolności instytucjonalnej Agencji do skutecznej realizacji jej podstawowych zadań”.
Uważają, że ograniczono np. skuteczność operacyjną Narodowego Systemu Informacji Satelitarnej (NSIS). Mowa też o braku realizacji zamówień na kolejne serwisy NSIS. Jak czytamy w piśmie, projekt miał być wsparciem dla instytucji zajmujących się bezpieczeństwem kraju. Miał także służyć jako platforma dla biznesu i startupów.
Obecni i byli pracownicy wskazują ponadto na brak działań związanych z utworzeniem Centrum Obserwacji Satelitarnej (COS). W grudniu 2025 r. POLSA otrzymała na nie 100 mln zł w formie obligacji.
Jak czytamy, Agencja zaprzestała współpracy w ramach grupy sygnatariuszy porozumienia Artemis Accord. Nie ma też kontynuacji współpracy z NASA/Jet Propulsion Laboratory w misjach eksploracyjnych. Mowa o jednym z centrów badawczych NASA. Zdaniem sygnalistów, brak kooperacji ogranicza polskim firmom możliwości udziału w programie Artemis (amerykański program eksploracji Księżyca) i innych misjach NASA.
Zdaniem menedżera
„Widzimy mniejszą aktywność Agencji we współpracy z rynkiem”
Mówimy przy tym o pieniądzach, które Polska zadeklarowała w ramach składki do ESA i które powinny wspierać rozwój krajowych spółek z branży kosmicznej. W tym obszarze niezbędne jest realne wsparcie ze strony administracji publicznej oraz odpowiednie zaplecze polityczne. Branża potrzebuje sprawnie działających mechanizmów współpracy oraz stabilnego i efektywnego otoczenia instytucjonalnego.
W przeszłości Scanway prowadził rozmowy z Agencją np. dotyczące wsparcia spółki w budowaniu relacji i współpracy z zagranicznymi ośrodkami, w tym z NASA Jet Propulsion Laboratory. Obecnie widzimy mniejszą aktywność w tym obszarze. Nie są nam również znane dalsze plany Agencji w tym zakresie, a kontakt z jej ścisłym kierownictwem jest ograniczony.
POLSA od lat funkcjonuje w warunkach wymagających zapewnienia stabilnych i przewidywalnych mechanizmów finansowania. Wydaje się, że proces przepływu środków pomiędzy Ministerstwem Rozwoju i Technologii a Agencją powinien być usprawniony, zwłaszcza w kwestii efektywności, terminowości oraz możliwości realizacji projektów o dłuższym horyzoncie. Dla branży kluczowa jest większa przewidywalność tych procesów.
„Zaprzepaszczono potencjał misji IGNIS”
Padają ponadto słowa wskazujące na zaprzepaszczenie potencjału misji IGNIS (część Axiom Mission 4). Mowa o locie polskiego astronauty na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS). „Pomimo istotnej liczby eksperymentów przeprowadzonych przez polskiego astronautę na pokładzie ISS, nie dokonano całościowego rozliczenia ich wyników ani oceny potencjału dalszego rozwoju i wdrożeń po zakończeniu misji” – czytamy w skardze.
Sygnatariusze skargi wskazują ponadto na bierność Agencji w zakresie przygotowań do organizacji Międzynarodowego Kongresu Astronautycznego (IAC 2027) w Poznaniu. Na stronie internetowej Ministerstwa Rozwoju i Technologii czytamy, że to „największa konferencja branży kosmicznej na świecie” i stanowi szansę na promocję kraju. Wydarzenie odbywa się co roku w innym kraju. Jest organizowane przez Międzynarodową Federację Astronautyczną (IAF). POLSA jest wśród kilku jednostek odpowiedzialnych za jej organizację po stronie polskiej.
W skardze do ministra wskazano ponadto na „naruszenia praw pracowniczych” w agencji.
Zdaniem przedstawiciela i uczestnika branży kosmicznej
Branża przejęła komunikację wokół misji IGNIS
Dlatego wielu z nas, widząc brak działań w tym zakresie, mocno zaangażowało się w popularyzację tej misji.
Bardzo szybko zauważyło to również Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, które zdecydowało się zorganizować trasę spotkań Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego po polskich uczelniach. Także my jako Space Agency, razem z instytucjami partnerskimi, w tym Stowarzyszeniem Polskich Profesjonalistów Sektora Kosmicznego oraz New Space Foundation, organizowaliśmy public meetings i wydarzenia popularyzujące tematykę misji oraz polskiego sektora kosmicznego.
Zaoferowaliśmy wówczas pomoc Agencji w tym zakresie, lecz ostatecznie sami podjęliśmy się realizacji tego projektu.
Jeżeli nie będziemy o takich misjach opowiadać, bardzo szybko znikną z przestrzeni publicznej. A sektor kosmiczny potrzebuje dziś nie tylko technologii i inżynierów, ale również społecznego zrozumienia, zainteresowania i długofalowego wsparcia.
Stanowisko POLSA
Polska Agencja Kosmiczna argumentuje działania
Centrum Operacji Satelitarnych. Agencja przygotowała i przedstawiła ministrowi nadzorującemu wstępną koncepcję budowy Centrum Operacji Satelitarnych, na które uzyskała finansowanie. Od stycznia 2026 r. trwają prace przygotowujące inwestycję infrastrukturalną, obejmujące przygotowanie dokumentacji, analizy kosztowe oraz określenie docelowego modelu funkcjonowania infrastruktury. Środki publiczne są w pełni zabezpieczone i wykorzystywane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, harmonogramem prac przygotowawczych oraz procedurami dotyczącymi inwestycji publicznych.
Artemis Accords. Polska Agencja Kosmiczna nie ograniczyła współpracy w ramach Artemis Accords ani nie zrezygnowała z monitorowania możliwości udziału polskich podmiotów w tym programie. Twierdzenia o rezygnacji z aktywnej roli są nieprawdziwe. [POLSA w korespondencji z XYZ przedstawia chronologię działań Agencji w związku z wydarzeniem Ignition – zmiany terminu spotkania, wymiany korespondencji i upoważnienia Ambasady RP w Waszyngtonie do udziału i reprezentowania Polski – red.] Przedstawiciele Ambasady RP uzyskali potwierdzenie, że procedury przetargowe w ramach programu Artemis będą otwarte dla przedsiębiorstw spoza USA, w tym firm i instytucji z Polski.
Eksploracja księżycowa. W ocenie Agencji polskim priorytetem w obszarze eksploracji księżycowej pozostaje wzmacnianie zaangażowania w programy europejskie, w szczególności program Argonaut ESA zakładający budowę europejskiego lądownika księżycowego. Oferuje on bardziej przewidywalne ramy współpracy i bezpośrednie możliwości zaangażowania krajowego przemysłu.
Misja IGNIS. Rolą Polskiej Agencji Kosmicznej było stworzenie warunków do realizacji misji, koordynacja na poziomie instytucjonalnym, wsparcie współpracy z ESA oraz promocja polskich kompetencji technologicznych i naukowych. Naukowe opracowanie wyników poszczególnych eksperymentów oraz decyzje dotyczące ich komercjalizacji i wdrożenia należą do właścicieli eksperymentów, co jest standardowym modelem dla tego rodzaju przedsięwzięć.
IAC 2027. Polska Agencja Kosmiczna aktywnie uczestniczy w przygotowaniach do Międzynarodowego Kongresu Astronautycznego IAC 2027 w Poznaniu i traktuje to wydarzenie jako wyjątkową szansę dla polskiego sektora kosmicznego. Dotychczasowe działania Agencji obejmują: regularne uczestnictwo w spotkaniach roboczych z Konsorcjum organizującym Kongres (Europejska Fundacja Kosmiczna, Międzynarodowe Targi Poznańskie, firma The Way) oraz z Ministerstwem Rozwoju i Technologii; przygotowanie koncepcji zaangażowania Agencji wraz z analizami organizacyjnymi i kosztowymi; udział przedstawicieli POLSA w merytorycznych grupach roboczych Lokalnego Komitetu Organizacyjnego; a także intensywne działania promocyjne na arenie międzynarodowej. W ramach promocji IAC 2027 za granicą Agencja: podczas Polsko-Japońskiego Forum Biznesu w Osace (wrzesień 2025 r.) zaprosiła ze sceny społeczność japońskiego sektora kosmicznego do udziału w Kongresie, organizowała stoisko narodowe na Space Tech Expo Europe w Bremie [...]; brała udział w IAF Spring Meeting w Paryżu [...]; przejęła rezerwację powierzchni wystawienniczej (88 m kw.) na IAC 2026 w Antalyi, co posłuży jako platforma intensywnej promocji Kongresu w Poznaniu.
Zdaniem menedżera
Firmy nauczyły się funkcjonować mimo słabości instytucjonalnych
Duża część firm organizuje swoją działalność w taki sposób, aby nie być nadmiernie zależną od sprawności instytucji publicznych. Obserwując obecną sytuację w Agencji z pewnym dystansem, starają się zapewnić sobie ciągłość operacyjną niezależnie od tego, co dzieje się po stronie administracji.
To z jednej strony trochę smutna refleksja, bo sprawna agencja kosmiczna mogłaby sektorowi naprawdę pomagać. Z drugiej jednak świadczy o pewnej dojrzałości i odporności, którą branża zdążyła już wypracować.
Zakres bezpośredniego, operacyjnego wpływu Agencji na codzienną działalność firm jest ograniczony – to trwa od dłuższego czasu, nie tylko w ostatnim roku. Nie zmienia to faktu, że skuteczna realizacja zadań ustawowych przez Agencję leży w długoterminowym interesie całego sektora.
„Można dostać dyscyplinarkę”
Ponad miesiąc temu w Warszawie, 13 kwietnia 2026 r., przedstawiciele sektora kosmicznego – zniecierpliwieni brakiem zaangażowania Polskiej Agencji Kosmicznej w promocję eksperymentów przeprowadzonych na International Space Station (ISS) w ramach misji IGNIS z udziałem polskiego astronauty – sami zorganizowali konferencję poświęconą efektom prac zespołów badawczych. Wydarzenie spotkało się ze sporym zainteresowaniem przedstawicieli branży. Obecne były również osoby bezpośrednio zaangażowane w przygotowania do misji, w tym również byli już wówczas pracownicy Agencji.
W kuluarach mówiło się już o zwolnieniach w Agencji. Wymieniane były nazwiska oraz stanowiska osób, których miały dotyczyć kadrowe zmiany. Na pytanie o sytuację w Agencji padało np. krótkie: „Można dostać dyscyplinarkę”. Nie padały jednak oficjalne komentarze.
Byli pracownicy skierowali skargę do Okręgowej Inspekcji Pracy
Z naszych ustaleń wynika, że trzy dni wcześniej, 10 kwietnia, byli pracownicy Agencji wystosowali do Okręgowej Inspekcji Pracy w Gdańsku skargę na działania pracodawcy. Dotarliśmy do treści pisma.
Pracownicy wnieśli o przeprowadzenie kontroli w Agencji. W uzasadnieniu wskazali, że od kwietnia 2025 r. w instytucji – ich zdaniem – dochodzi do naruszeń.
Data wskazuje na moment, w którym nastąpiła zmiana na stanowisku prezesa Agencji. Niewłaściwe działania miały się nasilić we wrześniu 2025 r., po rotacji na stanowisku dyrektora biura organizacyjnego.
W piśmie mowa m.in. o krytyce pracowników w obecności osób trzecich, zlecaniu wykonywania zadań niezwiązanych z zakresem czynności danego pracownika. Zarzuty dotyczą nadużywania zwolnień w trybie dyscyplinarnym (art. 52 KP). Byli pracownicy wnieśli ponadto o kontrolę „zasadności wręczanych pracownikom wypowiedzeń zmniejszających warunki pracy i płacy”. Jak czytamy, taka postawa kadry zarządzającej zmusza „do odrzucenia oferty i skutkuje rozwiązaniem stosunku pracy”. Pojawiają się zarzuty „wymuszania rezygnacji z pracy” i stosowania „gróźb zwolnienia w trybie dyscyplinarnym”. Według treści pisma, kilka osób weszło z Agencją na drogę sądową (nie zostało to przez nas potwierdzone).
Wokół zmian kadrowych tworzona była, jak czytamy, „narracja naprawcza”.
Stanowisko POLSA
„Naturalna konsekwencja zmian organizacyjnych”
Od 1 maja 2025 r. do 1 maja 2026 r. Polska Agencja Kosmiczna przeprowadziła kompleksową reorganizację struktury zatrudnienia, która była naturalną konsekwencją zmian organizacyjnych i prawnych jednostki, w tym wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2026 r. nowego Statutu Polskiej Agencji Kosmicznej (Dz. U. 2025 poz. 1890) oraz wdrożenia nowego regulaminu organizacyjnego, a także w związku z planowanym wejściem ustawy o działalności kosmicznej. […] Należy podkreślić, że standardy organizacyjne, zasady odpowiedzialności oraz obowiązki pracownicze obowiązują wszystkich pracowników niezależnie od ich stanowiska, doświadczenia czy poziomu kompetencji eksperckich. […] Rotacja zatrudnienia towarzysząca procesom reorganizacyjnym jest zjawiskiem naturalnym i powszechnym w jednostkach przechodzących istotne zmiany strukturalne i prawne.
– Jako pracownicy administracji publicznej zdajemy sobie sprawę z tego, że wraz ze zmianą rządu, zmieniają się również władze w spółkach Skarbu Państwa i instytucjach publicznych. Nie spodziewaliśmy się jednak ani ich skali, ani momentu, w jakim nastąpią. Zaczęły się tuż przed starem misji kosmicznej z udziałem polskiego astronauty. Cały zespół był wówczas w ferworze przygotowań – mówi anonimowo osoba, która pracowała w Agencji.
Potwierdza, że także w jej przypadku forma wypowiedzenia pracy była zbieżna ze skargami wskazanymi przez byłych pracowników.
Warto wiedzieć
Wykaz zwolnień pracowników od maja 2025 r. do maja 2026 r.
Polska Agencja Kosmiczna podaje:
- Zwolnienia w trybie art. 52 § 1 Kodeksu pracy (rozwiązanie bez wypowiedzenia z winy pracownika) dotyczyły czterech osób, co stanowi 4 proc. obecnego zatrudnienia (zastosowanie powyższego trybu stanowiło wyraz odpowiedzialnego zarządzania jednostką i realizacji obowiązku pracodawcy w zakresie zapewnienia przestrzegania obowiązujących przepisów prawa pracy, zasad organizacyjnych oraz standardów odpowiedzialności wymaganych od pracowników).
- Cztery stosunki pracy zostały zakończone wskutek wypowiedzenia dokonanego przez samego pracownika (art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy); 4 proc.
- Pięć stosunków pracy zakończono na mocy porozumienia stron (art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy).
- Jeden stosunek pracy rozwiązano w trybie art. 30 § 1 pkt 3 Kodeksu pracy w związku z art. 53 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy z przyczyn niezawinionych przez pracodawcę – niezdolność do pracy wskutek choroby.
- Trzy przypadki dotyczyły odwołania ze stanowiska, w tym jeden z nich w trybie art. 70 Kodeksu pracy z przyczyn, o których mowa w art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy.
- Sześć przypadków stanowią rozwiązania umów wskutek decyzji samych pracowników o odmowie przyjęcia nowych warunków pracy i płacy zaproponowanych w wypowiedzeniach zmieniających z dnia 7 stycznia 2026 r.
„Wypowiedzenia były wynikiem konieczności przeciwdziałania dyskryminacji płacowej w Agencji: część pracowników posiadała wynagrodzenia znacząco odbiegające od stawek przewidzianych regulaminem wynagradzania, nieadekwatne do zakresu powierzonych zadań i nieproporcjonalne w stosunku do wynagrodzeń osób zatrudnionych na analogicznych stanowiskach”.
PIP prowadzi kontrolę w Polskiej Agencji Kosmicznej
Państwowa Inspekcja Pracy jest zobligowana do zachowania tajemnicy w zakresie złożonych skarg. Dotyczy to faktu, że skargi wpłynęły, jak i danych personalnych osób, które je złożyły. W odpowiedzi na pytania przesłane przez XYZ PIP wskazuje, że w Polskiej Agencji Kosmicznej z siedzibą w Gdańsku na początku maja br. podjęto czynności kontrolne. Z powodu miejsca przechowywania dokumentów i zapisów oraz miejsca przebywania osób wyznaczonych do reprezentowania Agencji, dalsze działania będą prowadzone w Warszawie. Ustalenia poczynione w Gdańsku zostały więc przekazane do Okręgowego Inspektoratu Pracy w Warszawie.
Nie mamy jednak pewności, czy te działania mają bezpośredni związek z omawianą teraz skargą.
Inspekcja poinformowała natomiast, że oprócz bieżącej kontroli, w ciągu ostatnich dwóch lat w Agencji miały miejsce jeszcze dwie kontrole (w 2025 r.). „Stwierdzone wówczas nieprawidłowości, regulowane środkami prawnymi przez inspektora pracy, dotyczyły prowadzenia akt osobowych pracowników oraz udostępniania ich na żądanie osób, z którymi ustał stosunek pracy”.
Stanowisko POLSA
Zarzuty dotyczące działań o charakterze mobbingowym
Polska Agencja Kosmiczna stanowczo zaprzecza zarzutom dotyczącym stosowania praktyk mobbingowych przez kadrę zarządzającą. Wprowadzanie zmian organizacyjnych, podnoszenie standardów pracy, egzekwowanie obowiązków służbowych oraz motywowanie pracowników do zaangażowania nie mogą być automatycznie utożsamiane z mobbingiem. W każdej instytucji odpowiedzialnej za realizację zadań o strategicznym znaczeniu konieczne jest stawianie wymagań, oczekiwanie efektywności oraz budowanie kultury odpowiedzialności i współpracy.
Główne wnioski
- Do ministra finansów i gospodarki trafiła skarga obecnych i byłych pracowników Polskiej Agencji Kosmicznej. Sygnaliści wskazują w niej na problemy organizacyjne oraz napięcia kadrowe. Zwracają też uwagę na ograniczenie części działań Agencji. Jednocześnie Państwowa Inspekcja Pracy prowadzi czynności kontrolne w Agencji.
- W skardze oraz w wypowiedziach przedstawicieli branży pojawiają się zarzuty dotyczące spadku aktywności Agencji w kluczowych projektach sektora kosmicznego. Wskazywany jest m.in. brak pełnego wykorzystania efektów misji IGNIS. Pojawiają się też zastrzeżenia wobec zaangażowania Agencji w przygotowania do IAC 2027.
- Polska Agencja Kosmiczna odnosi się do części zarzutów. Podkreśla, że realizuje procesy reorganizacyjne oraz projekty infrastrukturalne. Wskazuje także na kontynuację działań w obszarze współpracy międzynarodowej. Dotyczy to m.in. programu Artemis oraz przygotowań do IAC 2027.
