Zaloguj się 
Dzieje się!
Sztuka i filantropia w Wilanowie. Jubileuszowa edycja TOP CHARITY Art 2026
Jubileuszowa edycja projektu pokazuje, jak konsekwentnie budowany format wyrósł poza ramy wydarzenia towarzyskiego i został platformą o międzynarodowym zasięgu. – Nasza inicjatywa stała się dziś głosem, którym Polska i Europa przemawiają poprzez sztukę – mówiła Omenaa Mensah, wskazując kierunek, w jakim rozwija się TOP CHARITY.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak inicjatywa TOP CHARITY Art przekształciła się w międzynarodową platformę łączącą sztukę, biznes i filantropię.
- Jakie znaczenie ma jubileuszowa edycja projektu i dlaczego koncentruje się na dialogu z kulturą Afryki.
- Jak została zaprojektowana wystawa.
Wiosną 2026 roku ogrody wilanowskie ponownie stały się miejscem międzynarodowego dialogu między sztuką, biznesem a filantropią. 17 kwietnia w Oranżerii Muzeum Pałacu Króla Jana III zainaugurowano wystawę TOP CHARITY Art, stanowiącą integralną część jubileuszowej, piątej edycji inicjatywy stworzonej przez Omenę Mensah i Rafała Brzoskę. Tegoroczna ekspozycja, którą dotychczas odwiedziło ponad 220 tysięcy osób, koncentruje się na potencjale i historii Afryki, będąc jednocześnie największą pod względem skali prezentacją w historii wydarzenia.
Wieczór inauguracyjny nie przypominał klasycznych wernisaży. Głos ikony soulu, Heather Small, niosący się po ogrodach Pałacu w Wilanowie, nadał wydarzeniu międzynarodowy sznyt. Na ścianach Oranżerii zawisły obiekty pożądania kolekcjonerów z całego świata.
Most między kulturami
To, co pięć lat temu zaczynało się jako śmiały pomysł, dziś jest potężnym ekosystemem pomocy. Inicjatorka projektu, Omenaa Mensah, podkreśla, że TOP CHARITY to przestrzeń, w której świat sztuki staje się dostępny, a prezentowane dzieła nie tylko niosą w sobie ładunek prawdziwych historii i podejmują ważne społeczne tematy, lecz przekładają się na edukację, bezpieczeństwo i nadzieję na lepszą przyszłość.
Cieszę się, że nasza inicjatywa stała się dziś głosem, przez który przemawia Polska i Europa poprzez sztukę w jej najpiękniejszej i najbardziej poruszającej formie. Tegoroczna edycja ma dla mnie szczególne znaczenie, ponieważ dedykowana jest również niezwykłej sztuce i historii kontynentu afrykańskiego, z którego wywodzą się moje korzenie
– Cieszę się, że nasza inicjatywa stała się dziś głosem, którym Polska i Europa przemawiają poprzez sztukę w jej najpiękniejszej i najbardziej poruszającej formie. Tegoroczna edycja ma dla mnie szczególne znaczenie, ponieważ dedykowana jest również niezwykłej sztuce i historii kontynentu afrykańskiego, z którego wywodzą się moje korzenie – mówi Omenaa Mensah.
Dla Rafała Brzoski kluczem jest synergia biznesowej precyzji z pasją.
– To, co robi moja ukochana żona, całkowicie wymyka się schematom. Każdego roku udowadnia mi, że poprzeczkę można zawiesić jeszcze wyżej, robiąc rzeczy coraz bardziej spektakularne. Podziwiam to, jak sprawnie buduje globalną rodzinę, łącząc światy przedsiębiorców, artystów i kuratorów sztuki – robi to z taką klasą, że możemy czuć jedynie ogromną dumę. Co jest fundamentem tego sukcesu? Jej pasja do czynienia dobra, która pozwala jej przenosić góry, zaraża kolejnych – wskazuje Rafał Brzoska.
Organizatorzy podkreślają, że tegoroczna wystawa to artystyczny most rzucony między Warszawą a Ghaną. Inicjatorka wraz z kuratorką Natalią Bradbury stworzyły ekspozycję, która hipnotyzuje. Zgodnie z misją OmenaArt Foundation, wystawa jest dostępna bezpłatnie dla wszystkich, realizując statutowy cel demokratyzacji sztuki.
Trzy części, jedna opowieść o sztuce
Natalia Bradbury opowiada, że wystawa została podzielona na trzy części.
W sekcji głównej prezentujemy bardzo różnorodną sztukę międzynarodową, w tym reprezentację artystów z Ghany czy Nigerii. Razem z Radą Artystyczną staraliśmy się tak dobrać selekcję dzieł, aby trafiała ona zarówno do kolekcjonerów, jak i do wszystkich osób, które nas odwiedzają, ponieważ cieszymy się rekordową frekwencją
– W sekcji głównej prezentujemy bardzo różnorodną sztukę międzynarodową, w tym reprezentację artystów z Ghany czy Nigerii. Razem z Radą Artystyczną staraliśmy się tak dobrać selekcję dzieł, aby trafiała ona zarówno do kolekcjonerów, jak i do wszystkich osób, które nas odwiedzają, ponieważ cieszymy się rekordową frekwencją. Zestawiłam tu m.in. pracę Ewy Juszkiewicz z portretem autorstwa Amoako Boafo. To obecnie najdrożej sprzedający się artysta z Ghany, który charakteryzuje się tym, że w swoich pracach do malowania zazwyczaj używa palców dłoni, a nie pędzla – mówi Natalia Bradbury.
Obok niego wisi praca „Gaj” Ewy Juszkiewicz, która jest najdrożej sprzedającą się współczesną polską artystką.
W dalszej części znajduje się kolekcja sztuki afrykańskiej OmenaArt Foundation, która w tej edycji koncentruje się na dialogu dwóch wyrazistych głosów ghańskiej sceny artystycznej - Ibrahima Mahamy oraz Rity Mawueny Benissan. Prezentowana jest tu m.in. monumentalna instalacja Sika Asem Mahamy, która wcześniej gościła w Zachęcie, a w wilanowskiej Oranżerii wchodzi w bezpośrednią relację z tekstylną twórczością Benissan. Uzupełnieniem tej sekcji jest Strefa Asante, prezentująca symbole i rzemiosło Afryki Zachodniej, takie jak tkaniny kente czy znaki Adinkra.
– Są to dwie monumentalne prace, które tworzą ze sobą wzajemny dialog. Chcieliśmy tutaj również przybliżyć tę niesamowitą kulturę Asante szerokiej publiczności – mówi Natalia Bradbury.
Trzecia część to selekcja Phenomenaa Gallery, czyli przestrzeni promującej współczesną sztukę afrykańską i pozaeuropejską. Galeria prezentuje szerokie spektrum mediów – od malarstwa i rzeźby po design użytkowy i rzemiosło, łączące tradycję z nowoczesnością. Kuratorka zaznacza, że ta część ekspozycji ma realny wpływ na działania fundacji.
– Weszliśmy w partnerski układ, ponieważ 50 proc. ze sprzedaży tych prac przeznaczone jest na nasze projekty edukacyjne i społeczne. Zachęcamy do zapoznania się z tymi obiektami – mówi Natalia Bradbury.
Dialog form i znaczeń
Jednym z obiektów na wystawie jest rzeźba „Erico” autorstwa Pawła Althamera. Artysta jest uznanym rzeźbiarzem i performerem, którego warsztat ukształtowały m.in. podróże do Afryki w latach 90.
Praca, która aktualnie znajduje się w Oranżerii, która jest częścią Muzeum Pałacu Króla Jana III Sobieskiego w Wilanowie, to popiersie Erica Shieniego, młodego kenijskiego wolontariusza, który zginął w 2024 roku podczas protestów w Nairobi.
Pozował mi swoją duszą i ciałem do tego przyjacielskiego zapisu. Jeżeli ta figurka wywoła w kimś przynajmniej lekki odruch mięśnia uśmiechu, to będzie super
– Kończąc moją przygodę rodzinną w Ololunga, żegnałem się z Erico i widziałem, że ma na stałe przyklejony uśmiech. Pozował mi swoją duszą i ciałem do tego przyjacielskiego zapisu. Jeżeli ta figurka wywoła w kimś przynajmniej lekki odruch mięśnia uśmiechu, to będzie super – mówi Paweł Althamer.
Przy rzeźbie Enrico znajduje się wielkoformatowy obraz Poli Dwurnik „Nowa choreografia Alcyny: rozdział trzeci, taniec ze słoniami (za Richardem Avedonem), która w swojej pracy nawiązuje do postaci czarownicy Alcyny z XVI-wiecznego poematu rycerskiego.
– Interpretuję postać czarownicy Alcyny w nowy sposób. Mamy tu jej tryumf, piękno, odwagę, siłę i niezależność. Maluję ją z borsukiem na głowie jako rodzaj rzymskiego hełmu. Ten obraz odtwarza kompozycję słynnej fotografii Richarda Avedona z 1955 roku, z tą różnicą, że moja postać główna jest przebrana w zwierzęta. Jest królową zwierząt, które są metaforą świata ludzi – naszej przemocy, radości, euforii, miłości, namiętności, gniewu i różnych emocji – mówi Pola Dwurnik.
Z kolei rzeźbiarz Tomasz Koclęga zaprezentował pracę „Lux Mentis” (Światło Umysłu), wykonaną z mosiądzu i złota.
Pokazuje to, że pomimo pewnego wysiłku, pewnego nawet przytłoczenia, próbujemy mimo wszystko osiągnąć pewne cele symbolizowane przez światło umysłu
– To jest największa praca w Polsce odlana z metalu z moich prac. To wygięcie, te dynamiczne kompozycje, pokazują sytuację sięgania po coś – w tym wypadku po złotą kulę. Pokazuje to, że pomimo pewnego wysiłku, pewnego nawet przytłoczenia, próbujemy mimo wszystko osiągnąć pewne cele symbolizowane przez światło umysłu. Pomimo zmęczenia dążymy do celów i to jest obserwacja współczesnej sytuacji – mówi Tomasz Koclęga.
Uwagę przyciąga też rzeźba Wojciecha Ireneusza Sobczyka pt. „Drzewo” z cyklu „O próżnej sławie i ulotnym smaku truskawki lub poziomki”. Wykonana z białej porcelany praca bezpośrednio odwołuje się do lewej części „Ogrodu rozkoszy ziemskich” Hieronima Boscha, ukazującej akt stworzenia Ewy.
Co ciekawe, rzeźba Sobczyka nie zawiera tytułowego owocu, co – jak zauważyła kuratorka – tworzy niemal lustrzane odbicie koncepcji malarskiej zaprezentowanej przez Karolinę Żądło w pracy „Ulotny smak truskawki lub poziomki”, która także nawiązuje do Hieronima Boscha.
– W tym przypadku brak owocu jest nieprzypadkowy. W momencie, kiedy odejmiemy ten owoc, automatycznie odchodzi nam ten moralny niepokój, który kojarzy nam się z ogrodem rozkoszy, i również odchodzi nam ten motyw kary i wygnania – mówi Karolina Żądło.
Odwiedzający mogą też zobaczyć pracę legendarnej artystki Magdaleny Abakanowicz. Jej rzeźba "Ptak II" emanuje melancholijną siłą, która koresponduje z międzynarodowymi gwiazdami pop-artu i surrealizmu – Philipem oraz Charlotte Colbert.
Na aukcji pojawią się też dzieła Constantina Brâncușiego, Ibrahim Mahama i jego monumentalna instalacja „HYMNES FOR THE REBEL SOUL”, badająca materiał jako nośnik pamięci i historii, a także dzieło „Sika Asem”, które wchodzi w dialog z twórczością ghańsko-amerykańskiej artystki Rity Mawueny Benissan.
Filantropia wchodzi na wyższy poziom
Jubileuszowy sezon to także czas profesjonalizacji polskiej filantropii, która – jak podkreślają inicjatorzy – dojrzała do bycia liderem na skalę europejską.
OmenaArt Foundation uruchomiła w tym roku pierwszy w Polsce tak rozbudowany program patronacki dla mecenasów kultury, wzorowany na najlepszych zachodnioeuropejskich wzorcach, takich jak londyńskie TATE Modern czy MICAS na Malcie.
Kluczowym elementem tej strategii jest Founders Program – elitarna, zamknięta grupa zaledwie 12 liderów biznesu (do której dołączyli już m.in. Beata Drzazga, Artur Dela oraz Michał Skotnicki), mających realny wpływ na strategiczne projekty fundacji oraz dostęp do ekskluzywnych spotkań z globalnymi liderami, takimi jak Barack Obama czy Jeff Koons. Uzupełnia go Patrons Program, oferujący szerszemu gronu filantropów dostęp do usług Art Concierge oraz VIP-owskich doświadczeń w prestiżowych instytucjach, jak Muzeum Pałacu w Wilanowie czy Zachęta.
Równolegle z działaniami statutowymi TOP CHARITY staje się katalizatorem zmian systemowych. Dzień przed otwarciem wystawy, w Senacie RP, zainaugurowana została Platforma Kultury – owoc prac Rady ds. Współpracy Publiczno-Prywatnej. Inicjatywa ta jest odpowiedzią na postulaty środowiska mecenasów i kolekcjonerów, dając prywatnemu sektorowi kultury po raz pierwszy głos w procesie legislacyjnym, w celu budowania nowoczesnego modelu współpracy z państwem.
Skala pomocy generowanej przez ten ekosystem przekłada się na konkretne liczby. Dotychczasowe działania pozwoliły na:
- uratowanie 578 dzieci z niewolniczej pracy w Ghanie,
- zapewnienie edukacji dla 7 157 uczniów,
- objęcie stałą opieką 1200 podopiecznych w polskich domach dziecka.
69 proc. zebranych środków zebranych w ramach inicjatywy TOP CHARITY zasila projekty w Polsce. Poprzez Konsorcjum Filantropijne wsparto już 196 projektów społecznych, przekazując na rzecz innych fundacji ponad 30 mln złotych.
Główne wnioski
- TOP CHARITY przestało być eventem towarzyskim – urosło do międzynarodowej platformy łączącej sztukę, biznes i filantropię, która realnie wpływa na edukację i pomoc społeczną.
- Wystawa w Wilanowie buduje most między kulturami, szczególnie Polską i Afryką, pokazując sztukę jako narzędzie dialogu i nośnik historii, emocji oraz tożsamości.
- Projekt się profesjonalizuje – powstają struktury i programy dla mecenasów, a działania przekładają się na konkretne efekty społeczne i próby wpływu na system kultury w Polsce.
Napisaliśmy o tym, bo informację uznaliśmy za ważną i ciekawą. Dla pełnej transparentności informujemy, że fundusz RiO, należący do Rafała Brzoski, prezesa i akcjonariusza InPostu, jest inwestorem w XYZ.
