Zaloguj się 
Dzieje się!
10 przełomowych filmów, które na zawsze zmieniły historię kina
Niemal każde zestawienie najlepszych filmów wszech czasów zawiera te same tytuły, ale lista przełomowych produkcji wcale nie jest taka oczywista. Oto 10 filmów, które na zawsze zmieniły historię kina.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak wygląda lista filmów, które na zawsze zmieniły historię kina.
- W jakim roku powstały i kto był ich reżyserem.
- Dlaczego są przełomowe.
Gdyby zapytać kinomanów o listę najlepszych filmów w historii, odpowiedzi byłyby najpewniej podobne. Casablanca, Przeminęło z wiatrem, Skazani na Shawshank... Te pozycje zna (a przynajmniej kojarzy) niemal każdy.
Mniej oczywista byłaby lista przełomowych filmów, które na zawsze zmieniły historię kina. Choć i tutaj znalazłoby się miejsce dla kultowych klasyków.
1. Podróż na Księżyc
Rok premiery: 1902
Reżyser: Georges Méliès
To film, który pokazał, że kino może nie tylko pokazywać rzeczywistość, ale także opowiadać historie. Oparta m.in. na powieści Z Ziemi na Księżyc Juliusza Verne’a francuska produkcja jest często uznawana za pierwszy film science fiction, a scena lądowania na Księżycu – za jedną z najważniejszych w historii kina.
Podróż na Księżyc nie jest jednak pierwszym filmem w historii. Za taki uznawane są The Horse in Motion Eadwearda Muybridge’a lub Scenka ogrodu z Roundhay Louisa Le Prince’a.
2. Narodziny narodu
Rok premiery: 1915
Reżyser: D.W. Griffith
Dziś trudno sobie wyobrazić kino bez zbliżeń, ruchu kamery, przeniknięć czy nawet montażu równoległego. Te wszystkie techniki montażowe wprowadził D.W. Griffith w Narodzinach Narodu. O ile film jest technicznym arcydziełem, to sama treść - otwarcie rasistowska i promująca Ku Klux Klan - do dziś budzi kontrowersje.
Dekadę później radziecki reżyser Siergiej Eisenstein rozwinął sztukę montażu w Pancerniku Potiomkinie, wykorzystując ją jako narzędzie propagandy i budowania emocjonalnego znaczenia obrazów.
3. Śpiewak jazzbandu
Rok premiery: 1927
Reżyser: Alan Crosland
Amerykański dramat jest pierwszym pełnometrażowym filmem, w którym muzyka, śpiew i mowa zostały zsynchronizowane z obrazem. Było tak jednak tylko w niektórych scenach. Pierwszą całkowicie dźwiękową pełnometrażową produkcją były Światła Nowego Jorku, wydane rok po Śpiewaku jazzbandu.
Inaczej było w przypadku filmów kolorowych, których ewolucja trwała znacznie dłużej. Po dekadach eksperymentów, np. ręcznego kolorowania klatek, drogę do koloru otworzyła technologia Technicolor, która w pełnometrażowej formie zadebiutowała w Becky Sharp z 1935 r., a popularność zyskała w 1939 r. dzięki Czarnoksiężnikowi z Oz czy Przeminęło z Wiatrem.
4. Obywatel Kane
Rok premiery: 1941
Reżyser: Orson Welles
Często uznawany za najlepszy film w historii. Słynie ze zdjęć z głęboką ostrością, ujęć z niskiego kąta, a także – a może przede wszystkim – nielinearnej narracji i „zabicia” głównego bohatera w pierwszej scenie filmu. Chociaż Orson Welles nie wynalazł żadnej z tych technik, to połączenie ich dało nowatorski, wręcz przełomowy efekt. Sam reżyser mówił, że odwagę zawdzięczał swojej ignorancji. Co ciekawe, po premierze produkcja spotkała się ze stosunkowo chłodnym przyjęciem. Jedynego Oscara Obywatel Kane dostał za najlepszy scenariusz oryginalny, a dzisiejszą famę zdobył dopiero w latach 50. XX wieku.
Pół wieku później, w 1994 r., podobny zabieg – rozbicie chronologii i wielość wątków – odświeżył Quentin Tarantino w Pulp Fiction.
5. Psychoza
Rok premiery: 1960
Reżyser: Alfred Hitchcock
Oparta na powieści Roberta Blocha o tym samym tytule, Psychoza ukształtowała współczesne kino grozy. Alfred Hitchcock sięgnął nie tylko po budowanie napięcia, ale też po głębię psychologiczną. Odważnie złamał przy tym konwencje narracyjne, zabijając jedną z głównych bohaterek w połowie filmu w scenie, która stała się jedną z najbardziej kultowych w historii kina.
6. 2001: Odyseja kosmiczna
Rok premiery: 1968
Reżyser: Stanley Kubrick
Film Stanleya Kubricka jest uznawany za arcydzieło fantastyki za wierność nauce, pionierskie efekty specjalne, minimalistyczną narrację i wieloznaczność. Dzieło zyskało uznanie takich postaci jak Steven Spielberg, Martin Scorsese czy George Lucas. Ten ostatni nazwał je „ostatecznym filmem science-fiction”. Porównywalny przełom w użyciu efektów specjalnych osiągnęły dopiero Jurassic Park (1993), Matrix (1999) czy Avatar (2009), a wcześniej – Metropolis (1927).
7. Ojciec chrzestny
Rok premiery: 1972
Reżyser: Francis Ford Coppola
To film, który zrewolucjonizował kino gangsterskie dzięki wyjątkowej dla tego gatunku głębi psychologicznej bohaterów. Równie dopracowane były scenariusz, montaż i sposób przedstawienia mafii. Ponad pół wieku po premierze muzyczny motyw „Love Theme from The Godfather” wciąż jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych w historii kina, a zdanie „zamierzam złożyć mu propozycję nie do odrzucenia” weszło do słowników na całym świecie.
8. Szczęki
Rok premiery: 1975
Reżyser: Steven Spielberg
Szczęki zapoczątkowały erę letnich blockbusterów – do premiery Gwiezdnych wojen były najbardziej dochodowym filmem w historii – i całkowicie zmieniły model dystrybucji oraz promocji filmów w Hollywood. Z kolei mistrzowsko budowane napięcie, charakterystyczna muzyka Johna Williamsa i umiejętne dawkowanie grozy do dziś są wzorem dla kina sensacyjnego i horrorów.
9. Gwiezdne wojny: część IV – Nowa nadzieja
Rok premiery: 1977
Reżyser: George Lucas
Tu chodzi nie tylko o film, ale o całą sagę. Nowa nadzieja odebrała Szczękom tytuł najbardziej dochodowego filmu w historii, ale jej znaczenie wykracza daleko poza wyniki kasowe, a nawet efekty specjalne. Przede wszystkim była pierwszą – choć nazwa wskazuje inaczej – produkcją sagi, która zdefiniowała współczesny świat franczyz filmowych. George Lucas stworzył uniwersum obejmujące kolejne filmy, seriale, książki, gry i niezliczone gadżety, które zdobyło ogromną bazę fanów na całym świecie.
10. Toy Story
Rok premiery: 1995
Reżyser: John Lasseter
Toy Story to pierwszy pełnometrażowy film w całości animowany komputerowo. Nad produkcją przez ponad dwa lata pracowało 27 animatorów, którzy stworzyli łącznie ponad 114 tys. klatek. Gdy jesienią 1995 r. dzieło zadebiutowało na dużych ekranach, okazało się tak dużym sukcesem, że wyznaczyło początek końca dominacji ręcznie rysowanej animacji 2D w Hollywood.
Główne wnioski
- Przełomy miały różny charakter. Część filmów zmieniła samą technologię, inne zrewolucjonizowały język narracji, a jeszcze inne przeobraziły model biznesowy Hollywood.
- Sukces komercyjny i przełom artystyczny mogą, ale nie zawsze muszą iść w parze. Obywatel Kane nie odniósł spektakularnego sukcesu, a mimo to dziś uznawany jest za jeden z najważniejszych filmów w historii. Podobnie technologicznie pionierska Becky Sharp przepadła w cieniu późniejszych, bardziej kasowych produkcji.
- Wpływ tych 10 przełomowych filmów jest wciąż widoczny we współczesnym kinie – od efektów specjalnych, przez nielinearną narrację, po biznesowe modele blockbustera i franczyzy filmowej, które dziś napędzają cały przemysł filmowy.
.jpg){kind=link}