Luka VAT zaczyna się zmniejszać. „Za poprawą stoją zarówno czynniki cykliczne, jak i systemowe"

Luka VAT w 2024 roku wyniosła – według szacunków Brukseli – 10,9 proc. Oznacza to, że była niższa niż w 2023 roku, kiedy wynosiła 16 proc.

Polski Instytut Ekonomiczny (PIE) uważa, że wzrost luki VAT w 2023 roku był związany z koniunkturą gospodarczą. Realny wzrost PKB w Polsce „spowolnił do 0,2 proc., czyli o 5,0 pkt proc. mniej niż rok wcześniej, a realna konsumpcja gospodarstw domowych spadła do –0,3 proc.” – piszą analitycy. Do tego udział usług w gospodarce wzrósł do 64,4 proc., a sektor ten – jak uważa Komisja Europejska – „cechuje się relatywnie wyższym ryzykiem niezgodności podatkowej”. Wzrosła także liczba upadłości, co pogorszyło ściągalność podatków.

„Polska nie była wyjątkiem na tle Unii Europejskiej. W 2023 roku luka VAT w UE wzrosła do 128 mld euro, czyli 9,5 proc. potencjalnych wpływów, co oznacza pogorszenie rok do roku o 1,6 pkt proc. Mediana luki VAT w państwach członkowskich zwiększyła się z 7,3 proc. do 8,2 proc.” – ocenił PIE.

W 2023 roku w Unii Europejskiej występowały duże różnice w poziomie luki VAT. Najniższe wartości odnotowano w Austrii (1 proc.), Finlandii (3 proc.) oraz na Cyprze (3,3 proc.). Najwyższe zaś były w Rumunii (30 proc.) oraz na Malcie (24,2 proc.).

W 2024 roku ściągalność VAT w Polsce się poprawiła. Spadła bowiem liczba upadłości – o 3,2 proc. „Równolegle zmniejsza się tzw. luka polityczna VAT, czyli część ubytku podatku wynikająca z decyzji o stawkach i zwolnieniach. W Polsce VAT policy gap spadła z 53,6 proc. w 2022 roku do 50,8 proc. w 2023 roku oraz 49,8 proc. w 2024 roku, co należy do największych spadków w UE” – ocenił Polski Instytut Ekonomiczny.

Zdaniem analityków PIE, „za poprawą stoją zarówno czynniki cykliczne, jak i systemowe”. Instytut uważa, że dane Komisji Europejskiej pokazują jednocześnie stabilizację gospodarczą oraz pozytywny efekt zmian w administracji skarbowej, wprowadzanych w ostatnich latach.

Źródło: PAP