Planowanie zdrowej starości. Życie zaczyna się po 70-tce?

Do 2060 roku liczba osób w wieku produkcyjnym ma spaść o jedną trzecią, a liczba młodych zmniejszyć się o połowę. Osoby po 60. roku życia mogą stanowić wtedy 30–40 proc. populacji. Skutki tej zmiany dotkną rynku pracy, systemu emerytalnego, służby zdrowia i całej gospodarki. Dlatego dzisiaj przyglądamy się seniorkom i seniorom. Kim są, jak można ich zdefiniować i jak zmieniło się ich postrzeganie na przestrzeni ostatnich dekad?

– Tak naprawdę nie jesteśmy w stanie jednoznacznie określić, od kiedy zaczyna się wiek senioralny. Najczęściej przyjmuje się granicę 60 lub 65 lat i więcej, jednak coraz częściej osoby w tym wieku nie chcą być określane mianem seniorów. To jedna z najbardziej zróżnicowanych grup wiekowych. W rzeczywistości funkcjonują tu nawet trzy pokolenia, co oznacza ogromną różnorodność postaw, potrzeb, stanu zdrowia i zainteresowań – mówi Aleksandra Laudańska, redaktorka naczelna warszawskiego miesięcznika seniorów POKOLENIA, innowatorka w obszarze zdrowia kobiet i długowieczności, twórczyni projektów „Siłownia długowieczności”, Wolni od Metryki i MAMENO.

Czy Polacy planują swoją starość?

– Pamiętam, jak wiele lat temu jechałam metrem i zobaczyłam nagłówek w gazecie, którą ktoś czytał: „Polacy nie planują swojej starości”. Kupiłam tę gazetę i przeczytałam całe badanie, z którego wynikało, że wówczas, a był to rok 2008, marzeniem 55-latka była wcześniejsza emerytura. Panowało nastawienie, że „jak coś się stanie”, to zajmą się nami dzieci. Ludzie nie mieli potrzeby planowania swojej starości – przyznaje Aleksandra Laudańska.

Aktywność starszych ludzi jeszcze do niedawna ograniczała się do spacerów.

– Emeryci oglądali dużo telewizji, mało kto się dokształcał. W porównaniu do tego, co działo się wtedy w Europie, niewielki odsetek osób po pięćdziesiątce korzystał z internetu. Ja sama planuję swoją starość od dziecka, więc kompletnie nie rozumiałam, jak można tego nie robić. Wcześnie postanowiłam, że nie chcę brać leków na starość. Zdrowe wybory są dla mnie naturalne i nie wymagają wysiłku. Z moich obserwacji wynika, że często następuje takie „przebudzenie” około 40-50. roku życia, kiedy dotychczasowe strategie przestają działać, a organizm nie jest już tak wydajny – przyznaje Aleksandra Laudańska.

Wtedy pojawia się moment uświadomienia sobie, że się starzejemy. I dobrze, jeśli wtedy zaczyna się coś z tym robić.

Kiedy zacząć przygotowanie do długowieczności?

Mówimy oczywiście o życiu długim, ale w zdrowiu, bo życie w chorobie traci sens i jakość.

– Kiedy jesteśmy chorzy, nie potrafimy się cieszyć życiem, jesteśmy zmęczeni, więc zdecydowanie powinniśmy dążyć do życia w zdrowiu. Uważam, że edukacja w tym zakresie powinna zaczynać się od dzieciństwa. Więc im wcześniej zaczniemy planować swoją zdrową starość, tym lepiej. Seniorzy, z którymi mam kontakt, korzystają z tego, co daje współczesny świat i chcą żyć pełnią życia – zapewnia Aleksandra Laudańska.

I dodaje, że np. w Warszawie oferta zajęć i aktywności dla osób starszych jest bardzo szeroka.

– Realizowanych było i jest setki projektów odpowiadających na różne potrzeby osób starszych. Były wśród nich m.in. dotyczące psychoedukacji seksualnej dla osób dojrzałych, które nadal są realizowane w formie warsztatów w całej Polsce. Ja zgłosiłam projekt „Siłownia długowieczności”, czyli treningi siłowe dla osób 70+. Są też inicjatywy aktywizujące mężczyzn, ponieważ panie częściej korzystają z dostępnej oferty zajęć. W centrach aktywności międzypokoleniowej zapisy cieszą się ogromnym zainteresowaniem – dodaje Aleksandra Laudańska.

Czego potrzebują seniorki i seniorzy

– Po latach pracy w środowisku senioralnym widzę ich dużą potrzebę bycia zauważonymi i docenionymi. To potrzeby uniwersalne, niezależne od wieku. Jednak rozwój i aktywność nie muszą i nie kończą się wraz z wiekiem i upływem czasu – zapewnia Aleksandra Laudańska.

Seniorzy chcą i mogą być aktywni. Jednym z ogromnych wyzwań dzisiejszego świata seniorek i seniorów jest samotność i bierny styl życia. Jak aktywizować osoby, które pozostają w domu?

– Kobiety zazwyczaj są bardziej elastyczne i ciekawskie, mężczyźni częściej się wycofują, co może prowadzić do pogorszenia zdrowia i samotności. Dlatego ważne jest zachęcanie, a nie zmuszanie, proponowanie wspólnej aktywności i budowanie pozytywnych doświadczeń – wylicza Aleksandra Laudańska.

Od czego zacząć aktywizację?

– Od podstaw, od spacerów, spotkań i relacji. Kluczowe filary długowieczności to aktywność fizyczna, sen, relacje społeczne i dieta. W programie „Siłownia długowieczności” pracowaliśmy z osobami 70+, które wcześniej nie miały doświadczenia z treningiem siłowym. Na początku były to bardzo delikatne ćwiczenia i nauka podstaw ruchu. Po kilku miesiącach stopniowo wprowadzano obciążenia. Efekty były wyraźne, poprawa siły i sprawności sięgała od 30 do nawet 150 proc. Poprawiła się także jakość życia, seniorki i seniorzy odczuwali mniej bólu, mieli lepsze samopoczucie, większą pewność siebie. Uczestnicy zaczęli też nawiązywać relacje i korzystać z innych aktywności, takich jak zumba, tai chi czy brydż – wylicza Aleksandra Laudańska.

To pokazuje, że można realnie poprawiać sprawność i jakość życia w każdym wieku.

Główne wnioski

1. Seniorzy to jedna z najbardziej zróżnicowanych grup wiekowych. W rzeczywistości funkcjonują w tym obszarze nawet trzy pokolenia, co oznacza ogromną różnorodność postaw, potrzeb, stanu zdrowia i zainteresowań.
2. Seniorki i seniorzy mają ogromną potrzebę posiadania poczucia sensu, bycia zauważonymi i docenionymi. To potrzeby uniwersalne, niezależne od wieku. Jednak rozwój i aktywność nie muszą i nie kończą się wraz z wiekiem i upływem czasu.
3. Warto zacząć planować swoją zdrową starość jak najwcześniej. Postawić na zdrowe nawyki, ruch, budowanie dobrych relacji.