Inwestorzy nie dostaną w tym roku grantów. Wciąż nie wiadomo, jak rząd chce je przyznawać

Firmy, które myślą o inwestycjach w Polsce, od początku 2026 roku nie mogą liczyć na granty rządowe. Zmniejsza to atrakcyjność Polski w porównaniu z innymi krajami. Hojne granty oferują m.in. Węgry, którym dzięki temu udawało się w przeszłości, odbierać Polsce inwestycje zagraniczne.

Pojawiło się jednak światełko w tunelu. Powstał projekt uchwały Programu rozwoju inwestycji w polskiej gospodarce do 2035 roku. Ma zastąpić poprzedni program, zaplanowany na lata 2011-2030, którego budżet wyczerpał się już w 2025 roku. Za opracowanie następcy odpowiada minister finansów i gospodarki Andrzej Domański. Planowany termin przyjęcia projektu przez radę ministrów to III kwartał 2026 roku.

Jeszcze w marcu br. Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT) zapowiadało w XYZ, że program wystartuje w drugim półroczu.

Przeczytaj: Minister finansów: „Jesteśmy na ukończeniu programu grantowego dla zagranicznych inwestorów” (WYWIAD)

Kwartał opóźnienia

– Szkoda, że program pojawi się tak późno. Liczę, że zacznie obowiązywać pod koniec trzeciego kwartału, najpóźniej do końca roku – mówi Jacek Zimoch z firmy doradczej Big Tree Consulting Group.

„Według planów resortu program wejdzie w życie w III kwartale tego roku, a wsparcie będzie przyznawane od początku 2027 roku. Projekt zakłada, że wnioski o udzielenie pomocy publicznej złożone wcześniej, będą mogły zostać rozpatrzone na podstawie przepisów nowego programu, o ile spełnią warunki i kryteria w nim określone” – informuje biuro prasowe MRiT.

Nie wiadomo, z czego wynika opóźnienie. MRiT sygnalizowało, że kończy się budżet programu już wiosną ubiegłego roku, a pod koniec 2025 roku przestało przyjmować wnioski. Inwestorzy złożyli ich rekordowo dużo. W 2025 roku międzyresortowy zespół procedował w sprawie 63 projekty. Pozytywną rekomendację wsparcia finansowego uzyskało 60. Niewykluczone, że to właśnie obsługa tych inwestorów opóźniła prace nad kolejną wersją programu.

Małe i średnie firmy nadal ze wsparciem

Projekt uchwały rządu ujawnia kilka informacji, jak ma wyglądać nowy program grantowy. Chodzi o „wspieranie inwestycji realizowanych przez polskie i zagraniczne firmy z sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz sektora dużych przedsiębiorstw”. Co więcej, „program będzie również elementem działań mających na celu zwiększenie poziomu innowacyjności gospodarczej kraju, przez wspieranie najbardziej perspektywicznych i pożądanych gospodarczo projektów inwestycyjnych”.

Podobnie jak w poprzednim programie firmy będą mogły dostać grant na inwestycje w aktywa trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, a także na tworzenie miejsc pracy. Program będzie miał pięć celów:

• zwiększenie bezpieczeństwa gospodarczego przez wzmocnienie odporności łańcuchów dostaw;
• zwiększenie suwerenności technologicznej i produkcyjnej Polski;
• komercjalizacja technologii deep tech, skalowanie działalności startupów i innowacyjnych MŚP;
• zapewnienie zrównoważonego rozwoju regionalnego, w tym przyspieszenie rozwoju społeczno-gospodarczego regionów, w szczególności o niższym poziomie rozwoju;
• wzrost zaawansowania technologicznego, robotyzacji, automatyzacji i wydajności w procesach produkcyjnych i usługowych.

– Program będzie otwarty na małe i średnie przedsiębiorstwa, podobnie jak poprzedni. Widać, że będzie skupiał się przede wszystkim na deep techach, sektorze zbrojeniowym, projektach wzmacniających odporność kraju i łańcuchy dostaw – komentuje Jacek Zimoch.

Wskazuje jednak, że ważne, by – podobnie jak w poprzednim programie – wymogi dla małych i średnich firm były znacznie niższe niż dla dużych przedsiębiorstw.

– Jeśli tak się stanie, jest szansa, że mniejsze firmy będą mogły poza unijnymi funduszami i programami wspierającymi inwestycje w B+R sięgnąć po jeszcze jeden instrument. W regionach znacznie ważniejsza byłaby większa liczba małych projektów realizowanych przez MŚP, niż jeden duży projekt realizowany np. przez inwestora zagranicznego – podkreśla partner w Big Tree Consulting Group.

Przeczytaj: Inwestycje zagraniczne na niskim poziomie. Efekt cyklu koniunkturalnego czy wzrostu kosztów pracy?

Nowe typy inwestycji

W programie pojawią się nowe typy inwestycji:

• Kluczowa inwestycja sektorowa i technologiczna,
• Inwestycja rozwojowa,
• Kluczowa inwestycja usługowa.

Kluczowa inwestycja sektorowa i technologiczna to inwestycja produkcyjna. Chodzi o nowy projekt lub taki, który zapoczątkuje nową działalność gospodarczą, realizowaną w obszarze o szczególnym znaczeniu dla rozwoju technologicznego i bezpieczeństwa kraju.

Inwestycja rozwojowa to nowy projekt lub taki, który zapoczątkuje nową działalność gospodarczą charakteryzująca się wysokimi kosztami i znaczną liczbą miejsc pracy.

Z kolei kluczowa inwestycja usługowa to projekt początkowy lub umożliwiający rozpoczęcie nowej działalności usługowej (np. B+R lub IT).

– Przypuszczam, że kluczowe inwestycje sektorowe i technologiczne wpisujące się w wąskie specjalizacje, będą mogły mieć niższe nakłady, by otrzymać wsparcie. Inwestycje rozwojowe będą dotyczyły projektów spoza kluczowych sektorów i będą się wiązały z większymi nakładami i większą liczba miejsc pracy. Tutaj kluczowy będzie system redukcji tych wartości dla MŚP. Bardzo dobrze, że program nie zamyka się na kilka sektorów – komentuje Jacek Zimoch.

Jaki budżet i które sektory kluczowe – nie wiadomo

Wciąż jednak jest jeszcze sporo niewiadomych.

– Najważniejsza: jaki będzie budżet programu przewidzianego na osiem lat. Czy dofinansowanie będzie w jakiś sposób ograniczone? W poprzednim – duże firmy mogły liczyć na wsparcie wysokości 15 proc. inwestycji, a małe – 25 proc. Czy wrócimy do mapy pomocy publicznej, co oznaczałoby wzrost wysokości dotacji, ale jednocześnie ograniczenie liczby dofinansowanych projektów? Czy pozostaniemy przy niższej kwocie dotacji uzupełnianej m.in. możliwością uzyskania zwolnienia podatkowego w Polskiej Strefie Inwestycji? – pyta Jacek Zimoch.

MRiT nie ujawnia zbyt wiele.

„Szczegółowe informacje na temat planowanego budżetu zostaną przekazane na etapie konsultacji i uzgodnień międzyresortowych projektu. Na wysokość dofinansowania wpłynie m.in. wielkość firmy, lokalizacja inwestycji, rodzaj inwestycji oraz jej wielkość. Wysokość dofinansowania będzie zależała m.in. od mapy pomocy regionalnej” – brzmi odpowiedź biura prasowego ministerstwa na pytanie o szczegóły.

Jak zaznacza biuro prasowe, program będzie elementem działań, mających na celu zwiększenie poziomu innowacyjności gospodarczej kraju przez wspieranie najbardziej perspektywicznych i pożądanych gospodarczo projektów inwestycyjnych w ramach sektorów kluczowych.

„Katalog wspieranych sektorów zostanie zaprezentowany z momentem przekazania projektu do konsultacji i uzgodnień międzyresortowych, co nastąpi w najbliższym czasie” – twierdzi biuro prasowe.

Program z historią

Polski rząd wspiera inwestorów gotówką od ok. 20 lat. Początkowo przyznawał granty wybranym dużym inwestorom zagranicznym w formie każdorazowo podejmowanej uchwały rządu. Potem powstał program otwarty dla wszystkich inwestorów zagranicznych, następnie został poszerzony o polskie firmy. W ostatnich latach poza największymi inwestycjami wsparcie otrzymywały także mniejsze projekty.

Granty są wypłacane w transzach przez kilka lat. Jeśli firma nie wywiąże się z deklaracji dotyczących m.in. nakładów inwestycyjnych oraz stworzenia i utrzymania określonej liczby miejsc pracy, musi grant oddać. Z tej formy wsparcia skorzystało kilkudziesięciu zagranicznych inwestorów, m.in. LG, Sharp (który potem zamknął fabrykę), Toyota, Faurecia, MAN, Merzedes-Benz, Daikin, PwC, Samsung, Michelin, Umicore, Atos, Pilkington czy H&M. Wśród polskich beneficjentów była m.in. Mlekovita.

Główne wnioski

1. Od początku roku firmy inwestujące w Polsce nie mogą korzystać z grantów rządowych, co obniża konkurencyjność kraju. Trwają jednak prace nad nowym programem wsparcia inwestycji do 2035 roku, który ma zastąpić poprzedni, wyczerpany już w 2025 r. Plan zakłada przyjęcie programu w III kwartale 2026 r., a realne wsparcie ma ruszyć od 2027 r.
2. Nowy program ma wspierać zarówno duże firmy, jak i sektor MŚP, ze szczególnym naciskiem na innowacyjność i rozwój technologiczny. Przewidziane są granty m.in. na inwestycje w aktywa, rozwój technologii oraz tworzenie miejsc pracy. Kluczowe cele obejmują wzmacnianie bezpieczeństwa gospodarczego, rozwój technologiczny, wsparcie startupów i deep techów oraz rozwój regionów. Istotne będzie utrzymanie niższych progów wejścia dla mniejszych firm, aby mogły realnie korzystać z programu.
3. Program wprowadzi nowe kategorie inwestycji, takie jak projekty technologiczne, rozwojowe i usługowe (np. B+R czy IT). Mają obejmować zarówno strategiczne sektory, jak i szersze przedsięwzięcia gospodarcze. Nadal jednak nieznane są szczegóły, w tym budżet programu, poziom dofinansowania czy lista wspieranych sektorów. Ostateczne warunki mają zostać ujawnione dopiero na etapie konsultacji międzyresortowych.