BGK: 20 mld zł to maksimum dla Portu Polska. CPK szuka pieniędzy na kolej i lotnisko

Audio generowane przez AI. Może zawierać błędy.

Spółka Centralny Port Komunikacyjny, realizująca projekt Port Polska, rozmawia z Bankiem Gospodarstwa Krajowego o przyznaniu kredytu na budowę nowego lotniska oraz Kolei Dużych Prędkości (KDP).

Jak poinformował podczas Kongresu Kolejowego Maciej Kliś, wiceprezes BGK, 20 mld zł to górny pułap finansowania. Nie jest to przyznany już kredyt, lecz analizowany wariant finansowania dłużnego, które miałoby uzupełnić środki budżetowe i unijne. Jego uruchomienie będzie zależało m.in. od wskazania źródeł spłaty.

Wcześniej strony podpisały porozumienie dotyczące wsparcia polskich przedsiębiorców, realizujących projekt Port Polska. Maciej Kliś przyznał, że podpisanie tego dokumentu odbyło się w dużym stopniu z inicjatywy banku. BGK tym samym dał do zrozumienia, że chce uczestniczyć w projekcie.

– To jest finansowanie, którym jesteśmy bardzo zainteresowani i w którym chcemy uczestniczyć. To nasza misja i jeden z elementów, który statuuje BGK jako jednostkę finansową, która w tego typu przedsięwzięciach musi uczestniczyć – powiedział Maciej Kliś.

BGK: 20 mld zł to maksimum

Maciej Kliś doprecyzował, że inicjatywa, dotycząca kredytu i jego wysokości, jest obecnie po stronie CPK. To właśnie spółka, realizująca projekt Port Polska, musi zdecydować, na jakim poziomie i w jakim zakresie będzie chciała współpracować.

Maciej Kliś przyznał, że na obecnym etapie może zdradzić niewiele. Nie wiadomo zatem, o jakie środki będzie wnioskowała spółka CPK, ale wiadomo, że górny limit 20 mld zł nie wynika z samodzielnej decyzji banku, ale obowiązujących go regulacji.

– Podlegamy przepisom prawa bankowego, zaleceniom Komisji Nadzoru Finansowego i jej nadzorowi. Przestrzegamy wszystkich obowiązujących regulacji. Dlatego trudno dziś mówić o konkretnej kwocie, którą rzeczywiście moglibyśmy zaangażować. Można rozważać bardzo różne scenariusze – ostatecznie może się okazać, że będzie to na przykład 100 mln zł, a nie kilkanaście miliardów – dodał wiceprezes BGK.

Obecnie BGK czeka więc na przedstawienie systemu finansowania Portu Polska.

– Inicjatywa leży po tamtej stronie. Nie mamy bezpośredniego wpływu na same zamierzenia inwestycyjne, sposób prowadzenia projektu ani na to, jakiego modelu finansowania inwestor będzie chciał użyć. To suwerenna decyzja każdego podmiotu – poinformował wiceprezes BGK.

Dodał, że „czasami może się okazać, że łatwiej jest zorganizować finansowanie na większą kwotę z innego źródła”. Przedstawiciele CPK już wcześniej bowiem informowali, że rozważają pozyskiwanie finansowania z budżetu i, przede wszystkim, środków Unii Europejskiej.

Prezes CPK: Mamy jeszcze rok

Zapytany o kwestie finansowania prezes spółki CPK Piotr Borys podkreślił, że na uruchomione i najbliższe przetargi – m.in. na budowę terminala pasażerskiego lotniska – spółka ma już zabezpieczenie w papierach wartościowych. Potwierdza jednak, że równolegle prowadzi rozmowy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego.

Nowy prezes CPK zaznacza przy tym, że inwestycje prowadzone przez spółkę są na różnym etapie przygotowania – dotyczy to zwłaszcza kolejowych odcinków na zachód od Łodzi. CPK uzyskuje dla nich pierwsze decyzje środowiskowe, a najbliższy rok ma poświęcić na przygotowanie dokumentacji projektowej. Dopiero później spółka będzie musiała potwierdzić dostępność pieniędzy i uruchomić kolejne przetargi.

– Mamy mniej więcej rok na to, żeby zachęcić jak największą liczbę partnerów do pomocy w tym temacie – powiedział Piotr Borys.

Piotr Borys podkreślił, że przy tak dużych inwestycjach samo rozpoczęcie przetargu wymaga wcześniejszego potwierdzenia, że spółka będzie dysponować pieniędzmi na realizację kontraktu. Nie oznacza to jednak, że środki muszą zostać wydane już na tym etapie.

– To jest zabezpieczenie, że w okresie wieloletnim kontrakt posiada zabezpieczenie finansowe – wyjaśnił prezes CPK.

Spółka zamierza również ubiegać się o dofinansowanie z programów unijnych. Prezes CPK zastrzegł jednak, że w nowej perspektywie należy liczyć się z mniejszą pulą dostępnych środków.

– Nie chodzi o to, że nie będzie tych środków całkiem, tylko po prostu należy się spodziewać, że nie w tak dużej kwocie – zaznaczył prezes CPK.

Skąd wzięła się luka w finansowaniu KDP?

Problem z finansowaniem Kolei Dużych Prędkości dotyczy przede wszystkim pieniędzy unijnych. W pierwotnym planie miały one bowiem pokryć znaczną część kosztów budowy KDP. W przyjętym pod koniec 2024 r. Programie Wieloletnim CPK na lata 2024-2032 zapisano 33,65 mld zł z funduszy unijnych na komponent kolejowy. Wiadomo jednak, że pozyskanie tak dużej kwoty z UE się nie uda.

Jak potwierdził we wrześniu Piotr Malepszak, wiceminister infrastruktury i pełnomocnik ds. budowy CPK, pozyskanie całej tej kwoty w perspektywie unijnej na lata 2028-2034 jest nierealne. Ocenił, że na budowę linii „Y” – pierwszego planowanego odcinka KDP, łączącego Warszawę, lotnisko, Łódź, Poznań i Wrocław, będzie można pozyskać co najwyżej jedną trzecią tej sumy. Czyli ok. 10-12 mld zł.

Oznacza to, że w stosunku do pierwotnego planu zabraknie ponad 20 mld zł. Tę lukę trzeba będzie uzupełnić z innych źródeł, przede wszystkim krajowych.

Przez wiele miesięcy CPK zabiegało również o możliwość ubiegania się o dotacje z krajowego programu FEnIKS na budowę KDP. W korespondencji z resortem infrastruktury zarząd spółki ostrzegał, że brak tych pieniędzy może zablokować kolejne przetargi, w tym na odcinki linii Warszawa-Łódź. Na początku listopada resort odblokował CPK drogę do ubiegania się o te środki, o czym informowało Money.pl.

Główne wnioski

1. BGK deklaruje gotowość do finansowania Portu Polska, ale nie podjął jeszcze decyzji o udzieleniu kredytu. Kwota 20 mld zł to maksymalny limit wynikający z regulacji bankowych, a nie obiecana CPK suma. Inicjatywa dotycząca ewentualnego finansowania i określenia jego wysokości należy teraz do spółki.
2. CPK musi szukać pieniędzy na kolejne etapy inwestycji kolejowych. Piotr Borys wskazuje, że spółka ma około roku na przygotowanie dokumentacji projektowej i pozyskanie partnerów finansowych dla odcinków na zachód od Łodzi. Równolegle zamierza ubiegać się o środki unijne, choć ich dostępna pula może być mniejsza od pierwotnie zakładanej.
3. Na kolej może zabraknąć ponad 20 mld zł z pierwotnie planowanego finansowania unijnego. Zapisane w Programie Wieloletnim 33,65 mld zł trudno będzie pozyskać w całości, a Piotr Malepszak szacuje, że na linię Y uda się zdobyć z UE około 10-12 mld zł. Brakujące środki trzeba będzie znaleźć w innych źródłach m.in. krajowych.