Andropauza bez tabu. To coś więcej niż testosteron
O menopauzie mówi się coraz więcej, ale o zmianach zachodzących w organizmie dojrzałych mężczyzn – wciąż niewiele. Tymczasem andropauza to nie tylko stopniowy spadek poziomu testosteronu, lecz także zmiany dotyczące zdrowia fizycznego i psychicznego. – Wciąż pokutuje przekonanie, że mężczyzna zawsze daje sobie radę sam i nie prosi o pomoc – mówi Marta Bem, psycholożka i menedżerka projektu „Andropauza bez tabu” Kulczyk Foundation.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czym jest andropauza i dlaczego nie można utożsamiać jej wyłącznie ze spadkiem testosteronu.
- Jak zmiany hormonalne wpływają na zdrowie fizyczne i psychiczne mężczyzn.
- Jak przełamać tabu związane z andropauzą.
Wideocast
Powiększ video
Wideocast
Powiększ audio
Dwie trzecie Polek i Polaków nie zna pojęcia andropauzy. Jedna trzecia, która o niej słyszała, najczęściej kojarzy ją ze znacznie bardziej oswojonym pojęciem menopauzy.
– O dojrzałych mężczyznach do tej pory mówiło się niewiele. Potwierdziło to również nasze badanie, z którego wynika, że 70 proc. respondentów uważa, że w przestrzeni publicznej za mało mówi się o zdrowiu dojrzałych mężczyzn – mówi Marta Bem, psycholożka i menedżerka projektu „Andropauza bez tabu” Kulczyk Foundation.
Od kilku lat Kulczyk Foundation prowadzi działania edukacyjne dotyczące menopauzy i zdrowia kobiet w okresie menopauzalnym.
– Wiemy, że menopauza nadal jest tematem tabu, choć coraz śmielej pojawia się w przestrzeni publicznej. Pojawiła się więc potrzeba, żeby zaopiekować się również dojrzałymi mężczyznami. Tym bardziej, że o zdrowie polskich mężczyzn najczęściej dbają polskie kobiety. Oprócz troski o własne zdrowie muszą pamiętać także o zdrowiu najbliższych, dzieci, a czasami również starzejących się rodziców. Dlatego tak ważne jest, by dać mężczyznom poczucie sprawczości i zachęcić ich do samodzielnego dbania o własne zdrowie – mówi Marta Bem.
A jak andropauza
Czym jest andropauza?
– Pojęcie andropauzy jest w pewnym sensie umowne. Sam proces menopauzy został bardzo dokładnie opisany i ma konkretną granicę. Kobiety przestają miesiączkować, zazwyczaj około 50. roku życia. U mężczyzn wygląda to inaczej. Nie ma tu tak dużej analogii, choć pewne obszary obu procesów się pokrywają. W przypadku mężczyzn chodzi przede wszystkim o spadek stężenia testosteronu, który jest głównym męskim hormonem płciowym. Specjaliści, tacy jak kardiolodzy czy androlodzy, używają jednak innego określenia: hipogonadyzm. My, posługując się hasłem andropauza, chcemy mówić znacznie szerzej. Chcemy poruszać również kwestie zdrowia psychicznego i pokazywać proces, który nie trwa rok czy dwa, ale w pewnym sensie towarzyszy mężczyźnie do końca życia – wyjaśnia Marta Bem.
Mężczyzna powinien wówczas dbać nie tylko o zdrowie fizyczne, kondycję, ewentualny przyrost masy ciała czy problemy kardiologiczne, ale także o zdrowie psychiczne.
– Specjaliści mówią, że poziom testosteronu jest najwyższy u mężczyzn między 20. a 30. rokiem życia. Potem obniża się o 0,5-1 proc. rocznie. Mężczyźni idą do lekarza, kiedy widzą, że na przykład brakuje im sił, kiedy dyskomfort jest tak duży, że już dalej nie mogą funkcjonować. Jest takie powiedzenie, że mężczyzna, póki chodzi, póty nie pójdzie do lekarza. Zestaw objawów, który dotyczy starzenia się mężczyzn, jest bardzo szeroki. Na przykład zmienia się szkielet, więc trzeba bardziej dbać o kości. Mężczyźni borykają się również z zaburzeniami erekcji, ale nie wszyscy wiedzą, że często zwiastuje to problemy kardiologiczne. Bardzo dużo mówi się też o układzie krążenia. Gdy pytamy polskich mężczyzn, z czym kojarzy im się starzenie, nie wskazują w ogóle sfery psychologicznej – wylicza Marta Bem.
Couple pause
Bardzo ciekawym zjawiskiem, które coraz częściej obserwujemy, jest tzw. couple pause, czyli wspólne przeżywanie transformacji ciała i ducha związanej z procesem starzenia się.
– O wiele łatwiej jest mówić o menopauzie i andropauzie jednocześnie. Nie stygmatyzuje to nikogo ani nie wytyka palcami. Łatwiej przechodzić przez życie, kiedy wiemy, co dzieje się z naszym organizmem, ale także z organizmem bliskiej osoby. Pojęcie couple pause stwarza również przestrzeń do wzajemnej edukacji i zadbania o relację. Dużo mówi się o tzw. silver divorces, czyli rozwodach par z 20- czy 30-letnim stażem. Okres zmian hormonalnych, zachodzących zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, może mieć wpływ na ich relacje – mówi Marta Bem.
Na rynku jest książka „Dopóki hormony nas nie rozłączą” autorstwa dr Katarzyny Skórzewskiej i dr. Piotra Świniarskiego.
– Autorzy wyjaśniają w niej ten proces z perspektywy medycznej, ale poruszają również wiele zagadnień psychologicznych. Pokazują, że w tym okresie komunikacja między partnerami może być trudniejsza – dodaje Marta Bem.
Co ci dolega?
Stereotyp męskości funkcjonujący w naszej kulturze mocno utrudnia mężczyznom mówienie o tym, co im dolega.
– Wciąż pokutuje przekonanie, że mężczyzna zawsze daje sobie radę sam i nie prosi o pomoc. Przełamanie tego schematu może być dużym wyzwaniem. Zwłaszcza jeśli problem dotyczy sfery seksualnej. Może to dodatkowo uderzać w poczucie męskości. Rozmowa z lekarzem staje się więc trochę negocjacją z własnym ego. Niełatwo po prostu przyznać się do problemu. Warto jednak zacząć od przekazania mężczyznom jednej ważnej informacji: radzisz sobie sam, ale pamiętaj, że nie zawsze musisz. Są momenty, w których warto zapytać o pomoc, poprosić o nią i świadomie zadbać o swoje zdrowie – podpowiada Marta Bem.
Pierwszym lekarzem kontaktu jest internista, który na podstawie objawów kieruje pacjenta do odpowiednich specjalistów.
– Wszystko zależy od dolegliwości. Jeśli na przykład problemem są zaburzenia erekcji, internista będzie wiedział, czy pacjent powinien trafić do seksuologa, czy kardiologa. Istnieje również specjalizacja andrologiczna. W Polsce mamy niewielu andrologów, a jeśli są dostępni, to przede wszystkim w dużych miastach – dodaje ekspertka.
Stereotyp silnego faceta
Mężczyźni często dbają o swoje samochody, pamiętają o przeglądach, raz w roku wymieniają potrzebne części i mają dokument potwierdzający, że wszystko jest w porządku.
– Z własnym zdrowiem bywa już inaczej. Dlatego ważne jest również przełamywanie stereotypu mężczyzny twardziela. Pierwsze zmiany dostrzegamy między innymi w podejściu do ojcostwa. Od kilku lat mężczyźni mają możliwość spędzenia dziewięciu tygodni z dzieckiem w ramach urlopu rodzicielskiego. Wiemy, że stereotyp silnego faceta nie znika i jeszcze długo nie zniknie. Nie sprzyja temu również sytuacja geopolityczna. Pojawiają się jednak nowe wzorce. Mężczyźni mają dziś większą szansę wybrać to, co jest im bliższe, niż ci urodzeni na przykład w latach 50. czy 60. XX wieku – przyznaje psycholożka.
Jednak faktem jest, że tabu związane z procesem starzenia się jest duże.
– Jeśli jednak zaczniemy mówić o nim jako o naturalnym etapie życia, o kolejnej części drogi, którą przechodzimy, myślę, że łatwiej będzie je odczarować. O starzeniu się mężczyzn mówi się dziś głównie przez pewne stereotypowe wyobrażenia. Kryzys wieku średniego to obraz, który łatwo przywołać. Kojarzy się z psychicznymi rozterkami, znakami zapytania, podsumowaniami i refleksją nad własnym życiem. To jednak tylko pewien psychologiczny wycinek męskiego zdrowia i absolutnie nie jest tożsamy z andropauzą. Andropauza ma konkretne objawy, które rozpoznaje się podczas konsultacji ze specjalistą. Tymczasem w przestrzeni społeczno-kulturowej mówi się o niej przez różnego rodzaju stereotypy. Kojarzy się ją z kryzysem wieku średniego, ale także z poziomem testosteronu – dodaje ekspertka.
Testosteron przedstawiany jest jako złoty środek, który ma uratować męskość.
– Takie podejście jest niestety powszechne również na siłowniach, gdzie hormon bywa traktowany jak doraźna witamina C, która ma pomóc tu i teraz. Właśnie z takim sprowadzaniem andropauzy wyłącznie do testosteronu chcemy walczyć. Chodzi o przekonanie, że możemy pokonać oznaki starzenia się, a podawanie testosteronu jest zdrowym, uniwersalnym rozwiązaniem – wyjaśnia Marta Bem.
Główne wnioski
- Andropauza to coś więcej niż testosteron. Obejmuje zmiany hormonalne, fizyczne i psychiczne związane ze starzeniem się mężczyzn. Nie jest jednak odpowiednikiem menopauzy, ponieważ przebiega inaczej i nie ma jednej wyraźnej granicy.
- Mężczyźni wciąż zbyt rzadko mówią o swoim zdrowiu. Stereotyp silnego faceta, który ze wszystkim radzi sobie sam, utrudnia szukanie pomocy, szczególnie w przypadku problemów seksualnych i psychicznych. Tymczasem niektóre objawy, jak zaburzenia erekcji, mogą sygnalizować również problemy kardiologiczne.
- Zmiany hormonalne dotyczą obojga partnerów. Koncepcja couple pause zachęca do wspólnego przeżywania procesu starzenia, wzajemnej edukacji i dbania o relację. Rozmowa o menopauzie i andropauzie może pomóc partnerom lepiej zrozumieć zmiany zachodzące w ich organizmach.



